Αρθρογραφία: Ιωάννα Κωσταρέλλα

Ούτε για πλάκα

Ο λύκος, λέει η παροιμία, στην αναμπουμπούλα χαίρεται. Κι αυτό φάνηκε περίτρανα χθες στη Βουλή, όταν η Χρυσή Αυγή κάλεσε σε στρατιωτικό πραξικόπημα, σε μια πρωτοφανή ενέργεια. Η ομόθυμη καταδίκη από πλευράς των κοινοβουλευτικών κομμάτων δεν αρκεί, καθώς είναι ολοφάνερο πια ότι τα πράγματα έχουν πάρει μια πολύ άσχημη τροπή. Αυτές τις ημέρες κάποιοι πλειοδότησαν σε υπερβολή. Άλλοι, σαν τον διαταραγμένο εκδότη του «Μακελειού» που προέτρεψε με το πρωτοσέλιδό του

Φαντασιακές κοινότητες

Ο Μπένεντικτ Άντερσον στο βιβλίο του «Φαντασιακές κοινότητες», το οποίο συνιστώ ανεπιφύλακτα, συμβάλλει καταλυτικά στη μελέτη και στην αποκωδικοποίηση του φαινομένου του εθνικισμού. Με τα λόγια του «το έθνος είναι παράγοντας ένωσης μεταξύ των ατόμων, που ανήκουν σε αυτό, και ταυτόχρονα παράγοντας απομάκρυνσης από την ολότητα της ανθρωπότητας» (Εκδόσεις Νεφέλη, 1997). Είναι φυσικό, λοιπόν, η συγκολλητική ουσία που παρέχει η έννοια και το βίωμα του έθνους να είναι ισχυρότερη πάσης

Ντρέπομαι, αλλά είμαι δημοσιογράφος

Το 2000 μεταφράστηκε στα ελληνικά το βιβλίο του Τούρκου δημοσιογράφου και πανεπιστημιακού Ντογκάν Τιλίτς με τίτλο «Ντρέπομαι, αλλά είμαι δημοσιογράφος» και αφορά στις ελληνοτουρκικές σχέσεις υπό το πρίσμα των δημοσιογράφων. Το βάρος της φράσης αυτής, που αποτέλεσε τίτλο του βιβλίου, το ένιωσα έκτοτε πολλές φορές. Ακόμη περισσότερο τώρα που έχω την ευθύνη της εκπαίδευσης νέων γενιών δημοσιογράφων και δεν με απαλλάσσει η ατομική μου ευθύνη. Το ένιωσα χθες το πρωί

Κρείττον το σιγάν

Το διαδίκτυο θαρρείς και άνοιξε το κουτί της Πανδώρας σε σχέση με τη διάχυση της πληροφορίας. Ξαφνικά, χιλιάδες άνθρωποι, μέχρι τότε απόλυτα εξοικειωμένοι και ικανοποιημένοι με το ρόλο του δέκτη, αντιλήφθηκαν τι σημαίνει να γράφεις δημόσια. Πολλοί τροφοδοτούμενοι από μια ναρκισσιστική επιθυμία να δουν τον εαυτό τους να (ανα)δημοσιεύεται, ενώ άλλοι σίγουροι ότι έχουν κάτι να πουν. Το αυτό ισχύει για όλους μας, μηδενός και μηδεμιάς εξαιρουμένης. Κρινόμαστε, λοιπόν, για

Ο διάλογος ως μάθημα

Σε πολλά εκπαιδευτικά ιδρύματα του εξωτερικού υπάρχει ένα ξεχωριστό μάθημα που λέγεται «δεξιότητες διαλόγου» (debating skills) ή κάπως έτσι τελοσπάντων. Στο περίγραμμά του αναφέρεται ότι «σκοπός του είναι οι φοιτητές να αναπτύξουν την ικανότητα να προτείνουν και να υπερασπίζονται ένα επιχείρημα, αλλά και να εμπλέκονται στα σύγχρονα θέματα προβληματισμού». Προφανώς και ξέρουμε όλοι ότι τέτοιο μάθημα δεν διδάσκεται στο εκπαιδευτικό μας σύστημα και τα αποτελέσματα τα παρακολουθούμε στους τηλεοπτικούς μας

Η τέχνη της διαπραγμάτευσης

Στην τεχνική, αλλά και τεχνική της διαπραγμάτευσης ρίχνεις πρώτα τη “βόμβα” και ύστερα περιμένεις τις αντιδράσεις. Αν είναι έντονες, επαναδιαπραγματεύεσαι το θέμα, ώσπου να βρεθεί λύση με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο. Πάντα, όμως, απαιτείται να υπάρχει back up plan ή plan B (εναλλακτικό σχέδιο) και απο τις δυο πλευρές, ώστε η τελική συμφωνία να είναι αν όχι αμοιβαία επωφελής, τουλάχιστον όχι η χειρότερη δυνατή. Ισχύει, ασφαλώς, ότι

Ψυχραιμία γιατί χανόμαστε

Κάθε μαζική πρωτοβουλία που έρχεται από τα κάτω (έστω κι αν κατευθύνεται από τα πάνω) οφείλουμε να τη βλέπουμε -αν μη τι άλλο- με σεβασμό. Γιατί για τους περισσότερους συμμετέχοντες έχει τα στοιχεία της γνήσιας και αυθόρμητης έκφρασης και κάθε προσπάθεια υποβιβασμού της δείχνει έλλειμμα σεβασμού στις απόψεις που εκφράζονται. Επειδή, όμως, οι συνθήκες που διαμορφώνονται σ’ αυτές τις λαϊκές μαζώξεις είναι συγκεκριμένες και ο υπερβολικός ζήλος και το πάθος

Μαθαίνω πώς να μαθαίνω

Κάποτε το θέμα της επιλογής της επαγγελματικής διαδρομής έκλεινε με τις πανελλαδικές. Όσοι δεν περνούσαν, έψαχναν κι έβρισκαν το δρόμο τους, ενώ όσοι περνούσαν έβγαιναν στον επαγγελματικό στίβο τέσσερα χρόνια μετά. Μερικές δεκαετίες μετά, όλα είναι διαφορετικά. Το τι θα επιλέξεις στη ζωή σου στα 18 είναι πολύ πιθανόν να μην είναι το ίδιο με αυτό που θα κάνεις στα 50. Βλέπετε η ζωή αλλάζει με τόσο γοργούς ρυθμούς που

Ποστάρω άρα υπάρχω

Σε λίγα χρόνια η φυλή του antisocial homo, δηλαδή αυτού που καταφέρνει σε πείσμα των καιρών να μείνει μακριά από τα κοινωνικά μέσα, θα έχει εξαφανιστεί. Ήδη είναι υπό εξαφάνιση. Τι νόημα έχει να φλερτάρεις, να ταξιδεύεις, να περνάς καλά, να τρως ένα ωραίο γεύμα, αν δεν μπορείς να το «μοιραστείς» με τους φίλους σου; Αν δεν μπορείς να το ανεβάσεις στο facebook, στο instagram, κάπου τέλος πάντων, όπου θα

Το πρόβλημα με τον αντισυστημισμό

Το πρόβλημα με την αντισυστημική ψήφο είναι ότι τώρα βλέπουμε τα απόνερά της στην Ευρώπη και θορυβούμαστε. Αναζητούμε το γιατί φτάσαμε στον Ορμπάν στην Ουγγαρία, στους «Πέντε Αστέρες» στην Ιταλία και αποφύγαμε παρολίγον τη μετωπική με την Λεπέν στη Γαλλία. Δεν πήραμε χαμπάρι τι συνέβη. Ίσως και να μας βόλευε. Η αντισυστημική ψήφος, ως «βουβή» και «κρυφή» δεν εκδηλώνεται. Κι όταν εκδηλώνεται είναι πια αργά. Είναι η ώρα που οι

Η ένοχη σιωπή

Yπάρχει μια διάσημη θεωρία στη γνωστική ψυχολογία που λέγεται το “σπιράλ της σιωπής” και ανήκει στην Elizabeth Noelle-Neumann. “Το σπιράλ της σιωπής” λέει αυτό που ξέρουμε. Ότι δηλαδή όταν αντιληφθείς ότι είσαι μειονότητα μέσα στον όχλο που κραυγάζει, το πιθανότερο είναι ότι θα το βουλώσεις και θα κάνεις την πάπια. Κι ας είναι ο απολογισμός τύψεις και ενοχές για τη δειλία της στιγμής που σε κράτησε πίσω. Κι ας παίζεις

Το άνοιγμα των μυαλών

Πάντοτε έβρισκα τις εξετάσεις το πιο βαρετό κομμάτι της εκπαιδευτικής διαδικασίας, πρώτα ως μαθήτρια-φοιτήτρια και αργότερα από την άλλη πλευρά. Οι εξετάσεις, μάλιστα, είναι από τα λίγα πράγματα που μένουν ίδια σε πείσμα των καιρών και των αλλαγών, με εξαίρεση μόνο τα σκονάκια. Παρόλα αυτά μέχρι τώρα αποτελούν το μοναδικό τρόπο αξιολόγησης με όλα τους τα προβλήματα. Το ζήτημα είναι ότι το πανεπιστήμιο έγινε σταδιακά μόνο εξετάσεις. Γι’ αυτό και

Ο κόσμος και το θέατρο

Ένα βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν όλοι όσοι ασχολούνται με το θέατρο είναι το μικρό ενδιαφέρον του κοινού. Το αιώνιο ερώτημα. Πώς να φτάσεις στο κοινό; Πόση και τι είδους δημοσιότητα να δώσεις; Να κάνεις street events; Να μειώσεις την τιμή του εισιτηρίου; Να φέρεις γνωστούς ηθοποιούς που θα λειτουργήσουν ως δόλωμα; Τεχνικές που έχουν δοκιμαστεί και αρκετές φορές έχουν αποτύχει παταγωδώς. Κι έρχεται το μεγάλο «χτύπημα» που ακούει στο όνομα

Το ψηφιακό μας αποτύπωμα

Από σήμερα τίθεται σε εφαρμογή ο αναθεωρημένος κανονισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προστασία των προσωπικών δεδομένων των πολιτών της. Ο κανονισμός General Data Protection Regulation (GDPR) είναι η πιο σοβαρή μεταρρύθμιση σ’ αυτό τον τομέα από την ίδρυση του διαδικτύου και την εισβολή της τεχνολογίας στη ζωή μας με έναν σαρωτικό τρόπο. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα επικαιροποιημένο νομοθέτημα, το οποίο μεταξύ άλλων βάζει φραγμούς στη διαχείριση των προσωπικών μας

Η ψυχολογία του όχλου

Κακά τα ψέμμα το πλήθος που κινείται με απειλητικές και βίαιες διαθέσεις εναντίον ενός πολιτικού, ενός μαύρου, ενός ομοφυλόφιλου δεν αποτελεί άθροισμα πολιτών. Αποτελεί εξ’ ορισμού έναν αφηνιασμένο όχλο, εξαγριωμένο που ξεσπάει τα πιο βίαια ένστικτά του, πολλές φορές χωρίς προφανή σοβαρή αιτία. Ίσως μόνο και μόνο επειδή διαφωνεί με τις απόψεις ή τις επιλογές κάποιου ή γιατί δεν του αρέσει το χρώμα των μαλλιών του. Ο όχλος δεν σκέφτεται,

Ένας γάμος και μια παρέλαση

Το «κάψιμο» του εγκεφάλου αρχίζει ως γνωστόν από την τηλεόραση. Αν βομβαρδίζεσαι καθημερινά από υποπροϊόν με πρωταγωνιστές/στριες διαφόρους τύπους και τύπισσες που έκαναν μόνιμα κοπάνα από το μάθημα των ελληνικών, τα αποτελέσματα θα είναι μοιραία. Έχουμε, λοιπόν, εδώ και μερικές μέρες που δεν λέμε να σταματήσουμε να ασχολούμαστε μ’ ένα βασιλικό γάμο. Τι έφαγαν, τι ήπιαν, τι φόρεσαν και τι είπαν οι εστεμμένοι έχει γίνει κομμάτι της ατζέντας της κυρά-

Η δολοφονία χαρακτήρα του Γιάννη Μπουτάρη

Ο Γιάννης Μπουτάρης έπεσε θύμα δολοφονίας χαρακτήρα (character assassination). Με επιμέλεια και ακρίβεια εδώ και καιρό εξυφαίνεται το σενάριο της δολοφονίας του χαρακτήρα του, με στόχο να πληγεί άπαξ και διαπαντός η αξιοπιστία του, έτσι ώστε οποιαδήποτε ενέργεια σε βάρος του να συμψηφίζεται μ’ ένα «είναι φίλος των Εβραίων», «αρνείται τη Γενοκτονία» ή «δεν είναι πατριώτης». Άρα τα ‘θελε και τα ‘παθε. Το είδαμε το περασμένο Σάββατο. Εδώ κι επίσης

Tο όνομα αυτής

Με το όνομα «Δημοκρατία της Μακεδονίας του Ίλιντεν» φαίνεται να πορευόμαστε σ’ ένα ακόμα επεισόδιο των διαπραγματεύσεων με την …ακατονόμαστη. Τι εθνικότητας είστε παρακαλώ; Πολίτης της Δημοκρατίας της Μακεδονίας του Προφήτη Ηλία (αφού η εξέγερση των Σλαβομακεδόνων πήρε το όνομά της από τον προφήτη Ηλία, ανήμερα της γιορτής του οποίου ξεκίνησε). Πιθανότατα το όνομα αυτό που διέρρευσε από σκοπιανά sites να είναι ένα δόλωμα για να ψαρευτούν αντιδράσεις και να

Όσα δεν φτάνει η αλεπού

Η συγκυρία είναι δύσκολη. Το ξέρουμε όλοι. Ιδίως στο χώρο των μέσων ενημέρωσης. Στο τέλος της κρίσης λίγοι θα καταφέρουν με πολλές απώλειες να επιβιώσουν. Άλλοι θα το πουν νίκη, άλλοι απλά παράταση ζωής. Είναι γνωστό ότι ο χώρος στο σύνολό του υπέφερε εδώ και πολλά χρόνια απο παράδοξα και παθογένειες. Κυρίως, όμως, από εγκάθετα πιόνια της κάθε περιόδου, τα οποία έβλεπαν στα μέσα πεδίο δόξης λαμπρό για να δράσουν.

Που πήγε το κοκαλάκι της νυχτερίδας;

Αυτό που πληρώνουμε εδώ και μια οκταετία πλέον είναι ο απίστευτος λαϊκισμός με τον οποίο τόσα χρόνια οι πολιτικοί μας αντιμετώπισαν, αλλά και η δική μας σχεδόν μεταφυσική εμπιστοσύνη στο ότι την τελευταία στιγμή κάτι θα γίνει και θα σωθούμε. Έτσι μας έμαθαν, έτσι συνεχίζουμε τόσα χρόνια. Η βαθιά πεποίθηση ότι έχουμε το κοκαλάκι της νυχτερίδας και ότι στην εκπνοή του χρόνου θα βρεθεί ένας Καμπούρης για να μας σώσει