Αρθρογραφία: Ιωάννα Κωσταρέλλα

Από το 1984 του Όργουελ στο 2018

Ανοίγοντας το facebook ξεπροβάλλει κάθε μέρα ένα διαφορετικό ερώτημα με την επισήμανση «απάντησε σε κάποιες ερωτήσεις και βοήθησε τους φίλους σου να σε μάθουν». Οι ερωτήσεις μοιάζουν αθώες, άκακες, όπως «για μένα ελευθερία είναι…» ή «ένα τρελό πράγμα που έκανα κάποτε ήταν…» κλπ. Άλλοι για πλάκα, άλλοι στα σοβαρά, απαντούν σε αυτές και πολλές άλλες δοκιμασίες τύπου κουΐζ. Είναι οι ίδιοι πιθανότατα που πρωτοστατούν σήμερα στο κίνημα «σβήστε τους λογαριασμούς

Με διαφορετική αφετηρία

Το παιχνίδι των ευκαιριών, μια βιωματική άσκηση που χρησιμοποιείται συχνά στα σεμινάρια και έγινε της μόδας χάρη στο διαφημιστικό σποτ εταιρείας κινητής τηλεφωνίας, δείχνει πολύ πιο εύγλωττα απ’ όσο μπορούν να πουν οι λέξεις τη σημασία που έχει το σημείο της αφετηρίας για τον καθένα απο εμάς. Δεν ξεκινάμε για το μαραθώνιο της ζωής μας απο τη ίδια αφετηρία. Κάποιοι προπορεύονται. Πολλά μέτρα ή ακόμα και χιλιόμετρα. Είναι εκείνοι που

Δεδομένα, δημοκρατία και βρώμικα κόλπα

Το channel 4, μεγάλο κανάλι της Μ.Βρετανίας, μετά απο μυστική έρευνα, αποκάλυψε ότι η Cambridge Analytica, μεγάλη εταιρεία δημοσκοπικών ερευνών και στρατηγικής επικοινωνίας για προεκλογικές καμπάνιες, στην οποία πιστώνεται -ή χρεώνεται αν θέλετε- η εκλογή του Τραμπ, έστηνε παγίδες σε πολιτικούς που ήθελε να βγάλει εκτός παιχνιδιού με δωροδοκίες και τη συμμετοχή Ουκρανών εργαζομένων στη βιομηχανία του σεξ. Το ρεπορτάζ προβάλλεται απο το κανάλι σε τρία μέρα (τα δύο πρώτα

Άλλο το σύμπτωμα, άλλη η αιτία

Όλοι συζητάμε για την άνοδο του λαϊκισμού και την επικράτηση του ψεύτικου, του κίβδηλου έναντι του αντικειμενικού και του αληθινού. Σχετικά θα μου πείτε όλα. Τι ορίζεται, ας πούμε, ως αντικειμενικό;
Η ιστορία, για παράδειγμα, με τις ψευδείς ειδήσεις και τη λεγόμενη εποχή της μετά-αλήθειας είναι το σύμπτωμα και όχι η αιτία. Το αιτιατό μιας παθολογίας που έχει αναπτυχθεί και ραγδαία εξαπλωθεί, χάρη στο γεγονός ότι της έχει δώσει ρόδες για

Η πρόσβαση στην πληροφορία

Η μεγαλύτερη φτώχεια είναι η έλλειψη πρόσβασης στη γνώση και στην πληροφορία. Γιατί η έλλειψη πρόσβασης στερεί κάθε δυνατότητα απο τον άνθρωπο να βελτιωθεί, να καλλιεργήσει τις δεξιότητές του και εν τέλει να διεκδικήσει για τον εαυτό του κάτι καλύτερο. Είναι φοβερό το πόσοι άνθρωποι ακόμα και σήμερα -σε μια εποχή που υποτίθεται ότι περισσεύει η πληροφορία- δεν έχουν τη γνώση που απαιτείται για βασικά ζητήματα: απο τη συμπλήρωση μιας

Η σπέκουλα για τη συγχώνευση Πανεπιστημίου ΤΕΙ

Είναι προφανές ότι η επόμενη μέρα (αν υπάρξει η προηγούμενη) της συγχώνευσης Πανεπιστημίου ΤΕΙ θα βρει κερδισμένους και χαμένους. Στους κερδισμένους συγκαταλέγονται όλοι εκείνοι που θα δουν τα πτυχία τους να αναβαθμίζονται (βλ. ΤΕΙ). Όλοι εκείνοι που θα δουν τις υποδομές τους να βελτιώνονται (βλ. Πανεπιστήμιο). Όλοι εκείνοι που θα σπάσουν το νοητό και ψυχολογικό όριο που διαχώριζε τον καθηγητή ΤΕΙ με αυτόν του Πανεπιστημίου, όσο κι αν το υπουργείο

Βάρα τα κουμπούρια σου

«Είναι δύσκολο να μιλήσεις γι’ αυτά αν δεν είσαι φίλαθλος, αν δεν έχεις τον πνευματικό σου, αν δεν ταυτίζεσαι με τη συνηθισμένη μαγική εξίσωση Θεσσαλονίκη, ορθοδοξία, σύμπαν, ΠΑΟΚ κ.ο.κ. Αν απλώς συνυπάρχεις, συμβιώνεις πολιτισμένα και αρκείσαι να καταναλώνεις τις αντιπαθητικές φωνές από το αθλητικό ραδιόφωνο της πόλης που χυμούν πάνω σου κάθε φορά που παίρνεις ταξί. Είναι άλλωστε σύνθετη και απαιτητική τέχνη η ανοχή και η κατανόηση για διαστάσεις που

Επιφανειακά μέτρα, βαθιά προβλήματα

Οι «φερτές» και οι οριζόντια επιβαλλόμενες λύσεις σπάνια έχουν την ικανότητα να λύσουν προβλήματα. Σε ότι αφορά στο φύλο και στην προώθηση των γυναικών στη λήψη αποφάσεων, στην απασχόληση κλπ., ανέκαθεν οι λύσεις ήταν τέτοιου τύπου και μάλιστα προτείνονταν από κάποιους «απο τα ψηλά». Κάποτε μάλιστα σε μια χώρα της υποσαχάριας Αφρικής, κάποιοι του πολιτισμένου κόσμου και με αγνές προθέσεις, έκαναν μια νέα γεώτρηση πιο κοντά στον καταυλισμό των ντόπιων

Η ανδροκρατούμενη δημοσιογραφία

Αντιγράφω από την ανάρτηση της Μαρίας Κοζάκου στο jaj.gr. “Σε μια σκηνή της εξαιρετικής ταινίας του Σπήλμπεργκ The Post, η πρωταγωνίστριά μας καταφθάνει στο χρηματιστήριο για την πανηγυρική έναρξη της συνεδρίασης κατά την οποία εισάγεται στο χρηματιστήριο η εταιρία της. Στις σκάλες είναι παρατεταγμένες οι γραμματείς. Όλες γυναίκες, ντυμένες στην τρίχα, με τακούνι, στενή φουστίτσα και όλα τα κομφόρ. Μόλις ανοίγει η πόρτα, εμφανίζονται τα «μεγάλα κεφάλια», οι «διευθυντές», τα

Η αλλαγή και η κοινωνία

Κάθε αλλαγή δεν σημαίνει κοινωνική πρόοδο, αλλά για να έρθει η πρόοδος είναι απαραίτητη η αλλαγή, συνηθίζουμε να λέμε. Προφανώς σε κανένα δεν αρέσουν οι αλλαγές. Είναι ωραία, παρηγορητική η συνήθεια και η ρουτίνα. Που να την αλλάζεις; Για να προχωρήσεις, όμως, μπροστά η αλλαγή και η προσαρμογή στα νέα δεδομένα είναι απαραίτητο στοιχείο. Διαφορετικά, αράζεις, λουφάζεις και τελικά παραδίνεσαι. Η αλλαγή ξεκινά προφανώς από τις μικρές ομάδες. Οι παρέες

Πόλεμος στη λογική

Έγραφα πριν λίγες μέρες ότι μόνο η καθολική εφαρμογή του αντικαπνιστικού μπορεί να εγγυηθεί ότι οι εύλογοι φόβοι των καταστημαρχών για απώλεια πελατείας θα αποδειχθούν αβάσιμοι. Μέχρι, όμως, να περάσει λίγος καιρός, να εδραιωθεί στη συνείδηση του κόσμου ότι απαγορεύεται να καπνίζει σε κλειστούς χώρους και να επιστρέψουμε στην κανονικότητα, είμαστε υποχρεωμένοι να ακούσουμε πολλές ακόμα ανοησίες σε επίπεδο καφενέ, αλλά και θεσμικών. Τι δηλαδή; Πρώτον, ότι δημιουργείται «καπνιστικός τουρισμός»

Τα εθνικά θέματα

Τα εθνικά μας θέματα υπήρξαν ανέκαθαν προνομιακός τόπος για να «πουλήσει μούρη» ο κάθε σχετικός, αλλά και ο κάθε άσχετος. Με την επίκληση συναισθήματος, την πλήρη αδιαφορία για τα ειδικά θέματα που ορίζουν τις επιμέρους οπτικές, το γράψιμο στα παλαιότερα των υποδημάτων του πραγματικού εθνικού συμφέροντος, κάποιοι κατάφεραν να κάνουν καριέρες. Πολιτικοί που έταξαν λαγούς με πετραχήλια, αλλά και δημοσιογράφοι που βιάστηκαν να ικανοποιήσουν το λαϊκό αίσθημα, σήμερα είναι εν

Η πολιτική και η επιστήμη

Οι πολιτικοί είναι για να κάνουν πολιτική. Aλλες φορές μαξιμαλιστική κι άλλες ρεαλιστική. Ανάλογα με το πόσο “τους παίρνει” να προωθήσουν αιτήματα σε ένα κόσμο που δεν είναι δίκαιος και στον οποίο οι συμμαχίες παίζουν καθοριστικό ρόλο. Το συναίσθημα και η αντίληψη της πραγματικότητας με βάση το τι θέλει η κοινή γνώμη είναι καθοριστικό γι’ αυτούς. Οι επιστήμονες είναι για να θέτουν τα ζητήματα στη βάση της τεκμηρίωσης, αναζητώντας πάντοτε

Εκπυρσοκρότηση

Όποιο κι αν είναι το αρχικό ερέθισμα, είναι αδικαιολόγητος ο κανιβαλισμός. Νισάφι πλέον με όλους αυτούς που εύχονται ψόφους, καρκίνους, αρρώστιες και κρεμάλες σε εκείνους με τους οποίους δεν συμφωνούν. Περνάμε ως κοινωνία μια πολύ δύσκολη φάση. Κανείς δεν διαφωνεί επ’ αυτού. Χάσαμε τα αβγά και τα πασχάλια και μαζί την υπομονή και την ανθρωπιά μας. Σε κάθε ανακοίνωση υποψίας ή και βεβαιότητας σκανδάλου, είμαστε έτοιμοι να εκπυρσοκροτήσουμε. Κι όποιον

Αντιπερισπασμός

Στην πολιτική επικοινωνία υπάρχει η έννοια του αντιπερισπασμού ή αλλιώς distraction. Με αφορμή ένα σκάνδαλο, ροζ χρώματος κατά προτίμηση στην Αμερική, ή ένα σκάνδαλο οικονομικής φύσεως σε άλλες χώρες, η ημερήσια θεματολογία των μέσων αλλάζει και στρέφεται στο νέο καυτό θέμα. Πάνω στη νέα είσοδο οι ομιλούσες κεφαλές δίνουν τα sound bites, τα οποία ως επί το πλείστον δεν δίνουν νέες πληροφορίες, ούτε προσφέρουν κάποια σύνδεση με τα προηγούμενα. Αυτές

Ανοίγοντας διάπλατα τις πόρτες του λαϊκισμού

Προφανώς η Αντωνοπούλου έκανε ένα τεράστιο λάθος και συμπαρέσυρε και το σύζυγό της εκτός κυβέρνησης. Όφειλε να ξέρει ότι στην πολιτική, σε κυνηγούν όλα αυτά που έχεις κάνει, που δεν έχεις κάνει, που έχεις γράψει, που δεν έχεις γράψει και με την πρώτη ευκαιρία σε στοιχειώνουν. Η πολιτική καριέρα κάποιου ξεκινάει πολύ νωρίτερα από την ημέρα που θα βάλει το πόδι του στο γραφείο και θα αναλάβει δημόσιο αξίωμα. Δεν

Τι συμβαίνει κάθε φορά που χιονίζει

Υποτίθεται ότι είμαστε άνθρωποι που ξέρουμε απο χιόνι. Έχουμε εμπειρία και για το τι πρέπει να φορέσουμε και για το πως πρέπει να συμπεριφερθούμε, όταν χιονίζει. Κι όμως, κάθε φορά που χιονίζει, κάνουμε σαν τουρίστες. 1. Αναρτούμε διαρκώς φωτογραφίες και στάτα (sic!) για το χιόνι. Λες και όλοι οι υπόλοιποι, ως επι το πλείστον κοντοχωριανοί μας, δεν έχουν παράθυρο για να δουν απο μόνοι τους ότι …χιονίζει. 2. Με την

Το προσωπικό παράδειγμα

Όλα αυτά που μας έχουν μείνει βαθύτερα χαραγμένα στο μυαλό μας είναι εικόνες, κινήσεις, συμπεριφορές και γενικότερα στάση ζωής που έχουμε δει σε ανθρώπους γύρω μας. Δεν είναι πράγματα που απλά ακούσαμε ή διδαχθήκαμε. Ακούω και ξεχνώ, βλέπω και θυμάμαι, κάνω και καταλαβαίνω δεν λέει το γνωστό απόφθεγμα που αποδίδεται στον Κομφούκιο; Μάθαμε να αγαπάμε τον διαφορετικό συμμαθητή μας, γιατί είδαμε τον δάσκαλο ή τη δασκάλα μας να τον προσεγγίζει

Πατώντας το off

Οι πολίτες δεν εμπιστεύονται τους θεσμούς. Τους προσεγγίζουν με καχυποψία. Όλο και περισσότερο. Πιστεύουν ότι οι θεσμοί εξυπηρετούν συγκεκριμένα συμφέροντα. Και δεν έχουν άδικο, αφού οι ίδιοι οι θεσμοί κάνουν ότι μπορούν για να επιβεβαιώσουν αυτές τις υποθέσεις. Πάρτε για παράδειγμα τη χθεσινή συζήτηση για τη Novartis. Κανείς δεν κατάλαβε τι έγινε. Όλοι μάθαμε ότι η Τασία (Χριστοδουλοπούλου) είπε «άει στο διάολο», ότι ο πρώην υπηρεσιακός πρωθυπουργός Πικραμμένος δάκρυσε, ότι

Πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος

Ο Μαρκ Φελτ ήταν το λεγόμενο «βαθύ λαρύγγι» χάρη στο οποίο, αποκαλύφθηκε το Watergate απο τους δημοσιογράφους Woodward και Bernstein. Ο Μαρκ Φελτ ήταν το νούμερο δύο στην ιεραρχία τoυ FBI και λειτούργησε ως whistleblower, δηλαδή μάρτυρας δημοσίου συμφέροντος. Whistleblowing είναι η αποκάλυψη πληροφοριών που σχετίζονται με πράξεις διαφθοράς, παρανομίας, απάτης που διαπράτονται σε ή από οργανισμούς του δημόσιου ή ιδιωτικού τομέα – θέτοντας σε κίνδυνο ή απειλώντας το δημόσιο