Θεσμική θωράκιση ενός οικοσυστήματος διεθνούς σημασίας έως την έγκριση της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης
Με Υπουργική Απόφαση, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου ανακήρυξε την ευρύτερη ορεινή περιοχή των Πρέσπες σε «απάτητο βουνό», ενισχύοντας το καθεστώς προστασίας ενός από τα σημαντικότερα φυσικά οικοσυστήματα της Βαλκανικής χερσονήσου. Η απόφαση έρχεται να προσθέσει ένα ακόμη θεσμικό εργαλείο στην προσπάθεια διατήρησης της βιοποικιλότητας και περιορισμού παρεμβάσεων που αλλοιώνουν τον φυσικό χαρακτήρα της περιοχής.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΥΠΕΝ, οι Πρέσπες συγκροτούν ένα μωσαϊκό υγροτοπικών και δασικών οικοσυστημάτων υψηλής οικολογικής αξίας, που εμπίπτει σχεδόν στο σύνολό του σε δύο προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000. Η περιοχή φιλοξενεί σπάνιους τύπους οικοτόπων, πλούσια χλωρίδα με ενδημικά είδη, αλλά και σημαντικούς πληθυσμούς άγριας πανίδας. Η παρουσία της καφέ αρκούδας, του λύκου και του αγριόγιδου, καθώς και πλήθους ειδών ορνιθοπανίδας, υπογραμμίζει τη σημασία της ως καταφυγίου για την άγρια ζωή. Παράλληλα, οι υγροτοπικοί βιότοποι των λιμνών παρέχουν κρίσιμα ενδιαιτήματα για παρυδάτια και υδρόβια είδη, πολλά εκ των οποίων θεωρούνται σπάνια ή απειλούμενα.
Η ανακήρυξη ως απάτητου βουνού αποσκοπεί στην ενίσχυση της προστασίας έως ότου ολοκληρωθεί και εγκριθεί η Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη, η οποία θα καθορίσει χρήσεις γης και ειδικές διατάξεις διαχείρισης μέσω των προβλεπόμενων Προεδρικών Διαταγμάτων. Στο μεταβατικό αυτό στάδιο, τίθενται πρόσθετοι όροι και περιορισμοί που στοχεύουν στην αποτροπή αλλαγών χρήσης γης, οι οποίες αποτελούν διεθνώς την κύρια αιτία απώλειας βιοποικιλότητας και δασικού πλούτου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αποφυγή κατάτμησης φυσικών και δασικών οικοσυστημάτων από οδικά έργα και τεχνητές επιφάνειες, καθώς και στη διατήρηση των οικοτόπων και των ειδών που απαντώνται στην περιοχή.
Η συγκεκριμένη απόφαση εντάσσεται σε μια ευρύτερη σειρά παρεμβάσεων του ΥΠΕΝ για την περιβαλλοντική προστασία. Προηγήθηκαν, μεταξύ άλλων, η ανακήρυξη ως απάτητων βουνών της κορυφής Στρογγούλα στα Αθαμανικά Όρη και του όρους Πάρνωνα, η παράταση του καθεστώτος προστασίας σε Σμόλικα και Τύμφη στο Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου και στο όρος Χατζή στη Θεσσαλία, καθώς και ρυθμίσεις που αφορούν περιορισμούς στην αλιευτική δραστηριότητα σε νησιωτικές και παράκτιες περιοχές, όπως στους Φούρνους Κορσεών και στην Αμοργό.
Σε δήλωσή του, ο κ. Παπασταύρου τόνισε ότι η ανακήρυξη της ορεινής περιοχής των Πρεσπών ως απάτητου βουνού επιβεβαιώνει τη δέσμευση της Πολιτείας για ουσιαστική προστασία του φυσικού πλούτου. Όπως ανέφερε, οι Πρέσπες συνιστούν θησαυρό βιοποικιλότητας και οικοσύστημα μοναδικής αξίας, που απαιτεί συνέπεια και υπευθυνότητα στη διαχείριση. Υπογράμμισε επίσης ότι η κυβέρνηση προχωρά σε συγκεκριμένες θεσμικές παρεμβάσεις με μακροπρόθεσμο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, ενισχύοντας το πλαίσιο διατήρησης μιας περιοχής διεθνούς σημασίας, σε πλήρη εναρμόνιση με τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη Δυτική Μακεδονία, καθώς οι Πρέσπες αποτελούν όχι μόνο περιβαλλοντικό αλλά και αναπτυξιακό κεφάλαιο, με δυνατότητες ήπιας τουριστικής αξιοποίησης που στηρίζεται στη διατήρηση του φυσικού τοπίου. Το επόμενο διάστημα θα κριθεί στην πράξη η αποτελεσματικότητα των ρυθμίσεων και ο βαθμός εφαρμογής τους, ώστε η θεσμική θωράκιση να μεταφραστεί σε ουσιαστική προστασία του μοναδικού αυτού οικοσυστήματος.
