Εγκρίθηκε η αναθεώρηση της Οδηγίας για τα δικαιώματα των θυμάτων με ενισχυμένες εγγυήσεις προστασίας
Με ευρεία πλειοψηφία εγκρίθηκε σε κοινή συνεδρίαση των Επιτροπών Ισότητας των Φύλων και Πολιτικών Ελευθεριών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου η κοινή Έκθεση που καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταθέσει νομοθετική πρόταση για τη θέσπιση εναρμονισμένου ορισμού του βιασμού σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ρητή αναφορά στη συναίνεση.
Η Έκθεση ζητά ο ορισμός να θεμελιώνεται στη σωματική αυτονομία, τη σεξουαλική ακεραιότητα και την ισότητα των φύλων, και να ευθυγραμμίζεται πλήρως με τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, η οποία αποτελεί το δεσμευτικό ευρωπαϊκό πρότυπο για την αντιμετώπιση της έμφυλης βίας. Το κείμενο αναγνωρίζει τον βιασμό ως μορφή έμφυλης βίας που συνδέεται με δομικές ανισότητες εξουσίας και με την κουλτούρα του βιασμού, ακόμη και όταν αυτή εκδηλώνεται μέσω στερεοτύπων, ενοχοποίησης των θυμάτων ή κανονικοποίησης της σεξουαλικής βίας.
Παράλληλα, οι δύο Επιτροπές ενέκριναν την προσωρινή συμφωνία που προέκυψε από τις διαπραγματεύσεις για την αναθεώρηση της Οδηγίας 2012 29 ΕΕ σχετικά με τα δικαιώματα, την υποστήριξη και την προστασία των θυμάτων εγκληματικότητας. Σκιώδεις εισηγητές από την Ομάδα LEFT ήταν οι Έλενα Κουντουρά και Κώστας Αρβανίτης.
Η αναθεωρημένη Οδηγία ενισχύει ουσιαστικά το ευρωπαϊκό πλαίσιο προστασίας, διευκολύνοντας τα θύματα να καταγγέλλουν ένα έγκλημα, να έχουν πρόσβαση σε γραμμές βοήθειας και εξειδικευμένες υπηρεσίες υποστήριξης και να ενημερώνονται με σαφήνεια για τα δικαιώματά τους. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις περιπτώσεις έμφυλης βίας.
Μεταξύ των βασικών αλλαγών περιλαμβάνονται η ενίσχυση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη με σαφέστερα δικονομικά δικαιώματα, η κατοχύρωση ισχυρότερων εγγυήσεων προστασίας δεδομένων και εμπιστευτικότητας, καθώς και η πρόβλεψη ασφαλών διαύλων καταγγελίας σε κλειστά ιδρύματα, όπως οίκοι φροντίδας, νοσοκομεία και εγκαταστάσεις κράτησης. Παράλληλα, θεσπίζεται δικαίωμα επανεξέτασης, ώστε τα θύματα να μπορούν να αμφισβητούν κρίσιμες αποφάσεις, ενώ ενισχύεται το δικαίωμα ακρόασης σε όλα τα στάδια της ποινικής διαδικασίας.
Η Οδηγία προβλέπει επίσης τη δημιουργία γραμμών βοήθειας και ηλεκτρονικών συστημάτων καταγγελίας σε επίπεδο ΕΕ, καθώς και ενισχυμένες διατάξεις για τη νομική συνδρομή.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα θύματα που είναι υπήκοοι τρίτων χωρών. Τα κράτη μέλη οφείλουν να διασφαλίζουν ότι, ανεξαρτήτως καθεστώτος διαμονής, δεν αποθαρρύνονται από την καταγγελία ενός εγκλήματος και αντιμετωπίζονται χωρίς διακρίσεις. Παρέχεται επίσης η δυνατότητα χορήγησης αυτόνομης άδειας διαμονής, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο.
Σε ευθυγράμμιση με την Οδηγία για τη βία κατά των γυναικών, το κείμενο προβλέπει τη διασφάλιση πρόσβασης σε υπηρεσίες σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας και την παροχή σχετικής ενημέρωσης στα θύματα σεξουαλικής βίας. Στην αιτιολογική σκέψη περιλαμβάνεται, για πρώτη φορά σε Οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ρητή αναφορά στη δυνατότητα πρόσβασης σε άμβλωση, όπου αυτό είναι νομικά διαθέσιμο και σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, καθώς και σε επείγουσα αντισύλληψη, προφυλακτική θεραπεία μετά από έκθεση και εξετάσεις για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.
Οι εξελίξεις αυτές σηματοδοτούν μια προσπάθεια ενίσχυσης της εναρμόνισης του ευρωπαϊκού πλαισίου για την προστασία των θυμάτων και επαναφέρουν στο προσκήνιο τη συζήτηση για κοινά ποινικά πρότυπα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σωκράτης Μουτίδης – www.xronos-kozanis.gr
