Ευρωβουλευτές σχολιάζουν τις διαστάσεις ενός προβλήματος
Ένα κοινό… νόμισμα με πολλές όψεις αποτελεί για τις χώρες της Γηραιάς Ηπείρου η στεγαστική κρίση, πρόβλημα που εντείνεται χρόνο με τον χρόνο και στην Κρήτη. Το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο της ολομέλειας του Ευρωκοινοβουλίου στο Στρασβούργο, όπου το δίκτυο περιφερειακών Μ.Μ.Ε. Gr Media («Χανιώτικα νέα», «Χρόνος» Κοζάνης, «Δέλτα» Έβρου, trikalavoice) είχε την ευκαιρία να καταγράψει τις απόψεις ευρωβουλευτών από διάφορες κοινοβουλευτικές ομάδες.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την Τρίτη σειρά προτάσεων για την αντιμετώπιση της αυξανόμενης δυσκολίας πρόσβασης σε προσιτή κατοικία στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το κείμενο, το οποίο δεν έχει δεσμευτικό χαρακτήρα, εγκρίθηκε με 367 ψήφους υπέρ, 166 κατά και 84 αποχές.
Το Ευρωκοινοβούλιο αντιλαμβάνεται την κρίση ως αποτέλεσμα της ανεπαρκούς προσφοράς και για τον λόγο αυτό προσανατολίζεται σε μια λογική “build baby, build” , βάζοντας σε προτεραιότητα την άμεση αύξηση της οικοδομικής δραστηριότητας.
Υπολογίζεται ότι θα χρειαστούν περίπου 650.000 επιπλέον κατοικίες ετησίως μέσα στην επόμενη δεκαετία προκειμένου να καλυφθεί η αυξανόμενη ζήτηση στην Ευρώπη και να περιοριστούν οι πιέσεις στις τιμές.
Η πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προβλέπει την κινητοποίηση τόσο δημόσιων όσο και ιδιωτικών επενδύσεων για την κατασκευή και ανακαίνιση κατοικιών. Σε αυτό το πλαίσιο, ζητείται η ενίσχυση του ρόλου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στη χρηματοδότηση έργων που σχετίζονται με την προσιτή κατοικία.
Οι επικριτές θεωρούν ότι η αύξηση της οικοδομικής δραστηριότητας από μόνη της δεν αρκεί για να μειωθούν οι τιμές των κατοικιών, ενώ διατυπώνονται φόβοι ότι ωφελημένοι από το σχέδιο θα βγουν τελικά τα μεγάλα επενδυτικά κεφάλαια.
Στην Ελλάδα οι χειρότεροι δείκτες
Ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Μανιάτης, υπό την ιδιότητά του ως μέλος της ειδικής επιτροπής στεγαστικής κρίσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, παρουσίασε σε συνέντευξη που παραχώρησε στο δίκτυο περιφερειακών μέσων GR Media στο Στρασβούργο τον ευρωπαϊκό σχεδιασμό, ενώ άσκησε δριμεία κριτική στην ελληνική κυβέρνηση για αδράνεια.
Σύμφωνα με τον ευρωβουλευτή, η Ελλάδα καταγράφει από τους χειρότερους δείκτες στα ζητήματα στέγασης, ένα πρόβλημα που επιβαρύνει δυσανάλογα τα νοικοκυριά, τις νεαρές ηλικίες και ιδιαίτερα τα νέα ζευγάρια.
Ο κ. Μανιάτης εξέφρασε την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι η προεκλογική δέσμευση της ευρωομάδας των Σοσιαλιστών για τη δημιουργία ειδικού προγράμματος και τον ορισμό Ειδικού Επιτρόπου για τη στέγαση έγινε πραγματικότητα. Η θέση αυτή καλύφθηκε από τον Σοσιαλιστή Νταν Γιόργκενσεν, ο οποίος ανέλαβε το κρίσιμο αυτό χαρτοφυλάκιο.
Παράλληλα, επεσήμανε πως έχει ήδη ανοίξει η συζήτηση για τη διάθεση ενός ποσού της τάξης των 50 δισεκατομμυρίων ευρώ, στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για τον νέο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως εξήγησε, μέσα στους επόμενους μήνες το τοπίο θα έχει ξεκαθαρίσει, αφενός ως προς το ακριβές ύψος της χρηματοδότησης που θα διαθέσει η Ευρώπη στα κράτη-μέλη, και αφετέρου ως προς τις ειδικές ευρωπαϊκές νομοθεσίες που θα διευκολύνουν τις εθνικές πολιτικές. Ήδη, η ειδική επιτροπή επεξεργάζεται και αναμένεται να δημοσιοποιήσει τις καλύτερες πρακτικές από όλη την Ευρώπη.
Airbnb, Golden Visa και κλειστά διαμερίσματα
Αναλύοντας τις προτάσεις της ευρωομάδας του, ο κ. Μανιάτης τόνισε ότι αγγίζουν τον πυρήνα του προβλήματος. Σε αυτές περιλαμβάνονται παρεμβάσεις για τον περιορισμό της Golden Visa, την αντιμετώπιση του φαινομένου των κλειστών διαμερισμάτων και την αποσυμπίεση γειτονιών που δέχονται τεράστια πίεση από το Airbnb.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται, επίσης, στη στήριξη των ιδιοκτητών που αδυνατούν οικονομικά να αναβαθμίσουν τα ακίνητά τους, ώστε αυτά τα σπίτια να επιστρέψουν στην αγορά.
Το «πρόβλημα του 4ου ορόφου» και οι νέοι
Οι ευρωπαϊκές προτάσεις δεν μένουν σε γενικόλογα μέτρα σύμφωνα με τον κ. Μανιάτη, αλλά προσεγγίζουν στοχευμένα τις ανάγκες ευάλωτων ομάδων. Πέρα από τον «ειδικό χειρισμό» που σχεδιάζεται για τα νέα ζευγάρια, ο ευρωβουλευτής ανέδειξε και το εξειδικευμένο «πρόβλημα του τετάρτου ορόφου».
Πρόκειται για ένα φαινόμενο έντονο σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, όπου άτομα μεγάλης ηλικίας είναι ουσιαστικά εγκλωβισμένα σε ψηλούς ορόφους πολυκατοικιών χωρίς ασανσέρ, αδυνατώντας ακόμη και να βγουν για έναν περίπατο.
Σκληρή κριτική στην κυβέρνηση για τις Κοινωνικές Κατοικίες
Ο Έλληνας ευρωβουλευτής έκανε τέλος μια αιχμηρή σύγκριση της Ελλάδας με την υπόλοιπη Ευρώπη στον τομέα των κοινωνικών κατοικιών, ένα «συγκλονιστικό πρόβλημα» όπως το χαρακτήρισε. Ενώ η Ισπανία κατασκευάζει 30.000 κοινωνικές κατοικίες και στη Βιέννη το 30% των σπιτιών αποτελούν κοινωνικές και όχι ιδιόκτητες κατοικίες, η Ελλάδα «καθυστέρησε τραγικά», σημείωσε ο ευρωβουλευτής.
Κατηγόρησε ευθέως την ελληνική κυβέρνηση ότι σπατάλησε την ευκαιρία του Ταμείου Ανάκαμψης, απ’ όπου αντλήθηκαν «μόνο μερικές δεκάδες εκατομμύρια, ελαχιστότατα» για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης. «Έχει έρθει η ώρα από τα πολλά λόγια που λέει η κυβέρνηση να προχωρήσουμε στις πράξεις», κατέληξε, εκφράζοντας ωστόσο την ελπίδα να υλοποιηθούν τελικά οι κυβερνητικές υποσχέσεις που ακούγονται το τελευταίο διάστημα
Το μοντέλο της Κύπρου ως πρότυπο;
Από μεριάς του, ο Κύπριος ευρωβουλευτής Μιχάλης Χατζηπαντέλας (ΕΛΚ) εστίασε στα υφιστάμενα ευρωπαϊκά εργαλεία, υπογραμμίζοντας τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, η οποία έχει τη δυνατότητα να χρηματοδοτεί απευθείας τα κράτη-μέλη.
Φέρνοντας ως παράδειγμα την Κύπρο, ανέφερε ότι αυτή τη στιγμή γίνεται μια μεγάλη και σοβαρή προσπάθεια –παρότι τα εργαλεία αυτά δεν είχαν εκμεταλλευτεί επαρκώς στο παρελθόν– για την άντληση κεφαλαίων της τάξης των 100 εκατομμυρίων ευρώ. Στόχος είναι να χτιστούν μεγάλες πολυκατοικίες σε περιοχές που χρειάζονται ανάπτυξη, ώστε να δοθούν φθηνά διαμερίσματα σε ευάλωτες, φτωχές οικογένειες και νεαρά ζευγάρια. Το σχέδιο προβλέπει ευελιξία: μια οικογένεια μπορεί να ξεκινήσει με ένα διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου και, καθώς μεγαλώνει, να μετακινείται σε διαμερίσματα δύο ή τριών υπνοδωματίων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η πιο καινοτόμος πτυχή του κυπριακού σχεδιασμού είναι ότι, εφόσον το ενοίκιο καταβάλλεται κανονικά για 20 χρόνια, το ακίνητο θα μεταβιβάζεται οριστικά στην ιδιοκτησία της οικογένειας.
Πανευρωπαϊκό πρόβλημα
Στην ίδια ευρωομάδα με τον κ. Μανιάτη, ο ευρωβουλευτής Σάκης Αρναούτογλου ξεκαθάρισε ότι η στεγαστική κρίση δεν είναι εθνικό, αλλά ένα αυστηρά πανευρωπαϊκό ζήτημα, καθώς είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την ελεύθερη μετακίνηση των πολιτών εντός της Ε.Ε.. Όπως εξήγησε, αν ένας νέος επιθυμεί να μετακομίσει για δουλειά στη Σουηδία, θα βρεθεί αντιμέτωπος με το ίδιο ακριβώς στεγαστικό αδιέξοδο.
Περιγράφοντας τις διαστάσεις της κρίσης, σημείωσε ότι σε ευρωπαϊκές χώρες τα ενοίκια έχουν εκτοξευθεί κατά 50%, με αποτέλεσμα οι νέοι να αδυνατούν πλέον να δημιουργήσουν οικογένεια. Η απάντηση της πολιτικής του ομάδας απέναντι σε αυτή την κατάσταση είναι να διατεθούν ευρωπαϊκά κονδύλια ύψους έως και 300 δισεκατομμυρίων ευρώ για τη δημιουργία νέων κατοικιών, με στόχο την άμεση υποστήριξη κυρίως των ευάλωτων ομάδων, ώστε η βοήθεια να γίνει αισθητή σε κάθε Ευρωπαίο πολίτη.
Το δικαίωμα στη «φωλιά»
Στον αντίποδα, ο Κώστας Αρβανίτης, ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, υπεραμύνθηκε της καταψήφισης από την Αριστερά των ευρωπαϊκών προτάσεων, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν πρόκειται για ένα τεχνικό ζήτημα, αλλά για μια «καθαρά ταξική μάχη».
Όπως εξήγησε, ο λόγος της καταψήφισης είναι ότι η κυρίαρχη τάση στην Ευρώπη αντιμετωπίζει τη στέγαση ως «επένδυση» και όχι ως «κοινωνικό αγαθό». Μάλιστα, αποκάλυψε ότι, λόγω αυτής ακριβώς της προσέγγισης και με πρωτοβουλία της ευρωβουλευτού κας. Phelan, το ζήτημα της στέγης αφαιρέθηκε από την αρμοδιότητα της Επιτροπής Απασχόλησης (Employment).
Επιπλέον, ο κ. Αρβανίτης έθεσε μια πολύ κρίσιμη πρακτική παράμετρο: «Η γη δεν είναι ατελείωτη». Με αυτή τη φράση υπογράμμισε ότι η λύση δεν μπορεί να εξαντλείται στην κατασκευή νέων κτιρίων, κάτι που εξυπηρετεί αποκλειστικά τη λογική της επένδυσης. Αντιθέτως, πρότεινε να στραφεί η προσοχή στα χιλιάδες «ανενεργά σπίτια».
Όπως κατήγγειλε, αν και υπάρχουν ευρωπαϊκά εργαλεία για ανακατασκευές, τα κράτη-μέλη και οι δήμοι (ειδικά στην Ελλάδα) δεν τα γνωρίζουν ή δεν τα λαμβάνουν υπόψη τους.
Η πρότασή του επικεντρώνεται στην αξιοποίηση των εγκαταλελειμμένων κτιρίων που ανήκουν στην τοπική αυτοδιοίκηση (Δήμους) και την Εκκλησία. Πολλά από αυτά τα κτίρια καταρρέουν, παρότι αποτελούν κομμάτι της πολιτισμικής μας κληρονομιάς. Δίνοντας ξανά ζωή σε αυτά τα ακίνητα μέσω συμπράξεων, το κράτος θα μπορούσε να προσφέρει πολύ φθηνή στέγη, αλλά και εντελώς δωρεάν στέγη (μέσω της κοινωνικής πρόνοιας) στους απόλυτα αδύναμους.
Ο κ. Αρβανίτης έκλεισε την τοποθέτησή του με μια ηχηρή υπενθύμιση: «Δεν μπορεί στον 21ο αιώνα να έχουμε ανθρώπους που δεν έχουν αυτό που λέμε τη “φωλιά” τους».
Σωκράτης Μουτίδης – www.xronos-kozanis.gr
