Η ΔΕΗ τη συνδέει με φυσικό αέριο, ΑΠΕ, αποθήκευση ενέργειας και data center
Σε νέο ρόλο εντάσσεται η «Πτολεμαΐδα 5», καθώς η ΔΕΗ δεν τη βλέπει πλέον ως μία απλή μονάδα ηλεκτροπαραγωγής, αλλά ως μέρος ενός ευρύτερου ενεργειακού σχεδιασμού για τη Δυτική Μακεδονία.
Η προοπτική μετατροπής της σε μονάδα φυσικού αερίου, σε συνδυασμό με έργα ανανεώσιμων πηγών, αποθήκευσης ενέργειας και την πιθανή εγκατάσταση data center, διαμορφώνουν ένα διαφορετικό μοντέλο για την επόμενη ημέρα της περιοχής.
Σε μια περίοδο που η Δυτική Μακεδονία βρίσκεται στο επίκεντρο της μετάβασης μετά τον λιγνίτη, η κατεύθυνση αυτή συνδέεται με την προσπάθεια διατήρησης του ενεργειακού της ρόλου, με νέο όμως παραγωγικό και οικονομικό αποτύπωμα, την ώρα που παραμένουν ανοιχτά ζητήματα για την απασχόληση και την ενεργειακή ασφάλεια.
Η «Πτολεμαΐδα 5» δεν αντιμετωπίζεται πλέον από τη ΔΕΗ μόνο ως μονάδα ηλεκτροπαραγωγής, αλλά ως τμήμα ενός ευρύτερου ενεργειακού οικοσυστήματος που συνδέει τη μετατροπή της σε φυσικό αέριο, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την αποθήκευση και την προοπτική εγκατάστασης data center στη Δυτική Μακεδονία.
Αυτό προκύπτει από την απάντηση του Προέδρου και Διευθύνοντος Συμβούλου της ΔΕΗ Γιώργου Στάσση προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με αφορμή ερώτηση του βουλευτή της Νίκης Αθανάσιου Ρακοβαλή για τους κινδύνους της απολιγνιτοποίησης και τη μετάβαση από τον λιγνίτη στα data centers.
Στην απάντησή της, η ΔΕΗ αναφέρει ότι η μετάβαση σε καθαρότερο ενεργειακό μείγμα δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική επιλογή, αλλά και οικονομική και εθνική αναγκαιότητα. Σύμφωνα με την εταιρεία, η παραγωγή ενέργειας από λιγνίτη έχει καταστεί εξαιρετικά κοστοβόρα, γεγονός που επιβαρύνει δυσανάλογα τους λογαριασμούς ρεύματος των καταναλωτών. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι το 2025 η μονάδα της Πτολεμαΐδας 5 είχε συντελεστή χρησιμοποίησης 17,37%, στοιχείο που, κατά τη ΔΕΗ, δείχνει ότι οι λιγνιτικές μονάδες καθίστανται όλο και λιγότερο ανταγωνιστικές σε σχέση με άλλες μορφές παραγωγής.
Για το ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας, η ΔΕΗ υποστηρίζει ότι η αξιολόγηση του λιγνίτη ως στρατηγικού αποθέματος πρέπει να γίνεται παράλληλα με την αύξηση της διείσδυσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τη διαφοροποίηση των πηγών, την αποθήκευση ενέργειας και την ενίσχυση των διεθνών διασυνδέσεων. Στο ίδιο πλαίσιο, η εταιρεία συνδέει την επόμενη ημέρα της Πτολεμαΐδας 5 με ένα νέο ενεργειακό μοντέλο, στο οποίο η «Πτολεμαΐδα 5» ως μονάδα φυσικού αερίου, οι ΑΠΕ και οι υποδομές αποθήκευσης ενέργειας (συμπεριλαμβανομένων μπαταριών και αντλησιοταμιευτικών), σύγχρονων πυκνωτών και μονάδα παραγωγής πράσινου υδρογόνου θα λειτουργούν υποστηρικτικά για την επάρκεια και ανάπτυξη του εθνικού συστήματος ηλεκτρισμού. «Όλα τα προαναφερθέντα έργα έχουν στόχο να παραμείνει η Δυτική Μακεδονία η ενεργειακή καρδιά της χώρας αλλά με πράσινο και ψηφιακό πρόσημο» τονίζει ο κ. Στάσσης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η αναφορά της ΔΕΗ στο ενδεχόμενο μετατροπής της μονάδας σε data center ή άλλη χρήση μετά το 2026. Όπως αναφέρεται, η σχετική πρόβλεψη εντάσσεται στον σχεδιασμό της εταιρείας για την αξιοποίηση περιουσιακών στοιχείων σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας. Η ΔΕΗ τονίζει ότι τα data centers δεν αποτελούν «απειλή» για το σύστημα, αλλά πελάτες που μπορούν να λειτουργούν ως σταθερά φορτία, διευκολύνοντας την απορρόφηση της «πράσινης» ενέργειας που παράγεται στην περιοχή και παρέχοντας σταθερότητα στο σύστημα ηλεκτρισμού.
Σύμφωνα με την ίδια απάντηση, η ανάπτυξη ενός ευρύτερου ενεργειακού οικοσυστήματος μαζί με το data center, που θα περιλαμβάνει τη μετατροπή της Πτολεμαΐδας 5 σε μονάδα φυσικού αερίου, την ανάπτυξη έργων ΑΠΕ και αποθήκευσης ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων μπαταριών και αντλησιοταμιευτικών, καθώς και σύγχρονων πυκνωτών, διασφαλίζει την επάρκεια και την ανάπτυξη του εθνικού συστήματος ηλεκτρισμού. Η ΔΕΗ σημειώνει ακόμη ότι όλα τα παραπάνω έργα έχουν στόχο να παραμείνει η Δυτική Μακεδονία η ενεργειακή καρδιά της χώρας, αλλά με πράσινο και ψηφιακό πρόσημο.
Στο σκέλος της απασχόλησης, η ΔΕΗ αναφέρει ότι η λιγνιτική δραστηριότητα ήταν εντάσεως εργασίας, αλλά ταυτόχρονα φθίνουσα. Αντίθετα, η εγκατάσταση data centers, σε συνδυασμό με τις νέες ενεργειακές υποδομές, εκτιμάται ότι θα δημιουργήσει ποιοτικές και μόνιμες θέσεις εργασίας στους τομείς της υψηλής τεχνολογίας και των κατασκευών. Οι θέσεις εργασίας στα data centers, σύμφωνα με την εταιρεία, αφορούν εξειδικευμένο επιστημονικό και τεχνικό προσωπικό, ενώ παράλληλα δημιουργούνται έμμεσες θέσεις απασχόλησης σε τομείς όπως η συντήρηση, η ασφάλεια και τα logistics.
Η απάντηση της ΔΕΗ διαβιβάστηκε στο πλαίσιο ερώτησης που είχε καταθέσει ο βουλευτής Επικρατείας της Νίκης Αθανάσιος Ρακοβαλής προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με θέμα «Οι κίνδυνοι της βίαιης απολιγνιτοποίησης για την Ελλάδα – Από τον λιγνίτη στα data centers: ενεργειακή εξάρτηση ή ανάπτυξη;». Στην ερώτηση γινόταν αναφορά στην παύση λειτουργίας των λιγνιτικών μονάδων στη Δυτική Μακεδονία, στον σχεδιασμό της ΔΕΗ για την Πτολεμαΐδα 5 και στην προοπτική εγκατάστασης μεγάλων data centers στην περιοχή, τα οποία συνδέονται με υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης και cloud computing και απαιτούν σημαντικές ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας σε συνεχή βάση.
Ο βουλευτής έθετε, μεταξύ άλλων, ερωτήματα για το αν έχει αξιολογηθεί η συμβολή του λιγνίτη ως εγχώριου ενεργειακού αποθέματος στρατηγικής σημασίας, αν η κυβέρνηση προτίθεται να διατηρήσει τη δυνατότητα αξιοποίησης λιγνιτικών αποθεμάτων και υποδομών ως εφεδρικό μηχανισμό ενεργειακής ασφάλειας, αν υπάρχει σχέδιο για τη διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας σε περίπτωση διαταραχής των εισαγωγών φυσικού αερίου ή άλλων καυσίμων, καθώς και ποιες είναι οι προβλεπόμενες θέσεις εργασίας από την εγκατάσταση των data centers σε σύγκριση με τις θέσεις που χάθηκαν από τη διακοπή της λιγνιτικής δραστηριότητας.
Από την πλευρά του, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας παραπέμπει στην υλοποίηση του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα, με πυλώνα την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στόχο, μεταξύ άλλων, την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας. Στην απάντηση περιλαμβάνονται και αποσπάσματα από τοποθέτηση του Υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νικόλαου Τσάφου στη Βουλή, όπου αναφέρεται ότι η απολιγνιτοποίηση δεν αποτελεί ελληνική εξαίρεση, αλλά ευρωπαϊκή τάση, ενώ για την Πτολεμαΐδα 5 σημειώνεται ότι το 2025 λειτούργησε μόλις το 20% των ωρών και ότι, λόγω του κόστους διοξειδίου του άνθρακα, καθίσταται μη ανταγωνιστική.
Ο Υφυπουργός υποστήριξε ότι ο λιγνίτης παύει να είναι ανταγωνιστικός και ότι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η μονάδα κλείνει και μετατρέπεται σε φυσικό αέριο. Παράλληλα, ανέφερε ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αποτελούν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της χώρας και ότι η αύξηση της συμμετοχής τους έχει συμβάλει ώστε η Ελλάδα από εισαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας να εξελιχθεί σε εξαγωγέα στην περιοχή.
Η συνολική εικόνα που προκύπτει από τις απαντήσεις ΔΕΗ και ΥΠΕΝ δείχνει ότι ο σχεδιασμός για την Πτολεμαΐδα 5 δεν περιορίζεται στη μετάβαση από τον λιγνίτη στο φυσικό αέριο, αλλά συνδέεται με μια ευρύτερη αναδιάταξη του ενεργειακού ρόλου της Δυτικής Μακεδονίας, με data centers, ΑΠΕ, αποθήκευση ενέργειας και νέες υποδομές.
Την ίδια ώρα, το ζήτημα παραμένει πολιτικά και κοινωνικά κρίσιμο για την περιοχή, καθώς η μετάβαση αυτή τίθεται απέναντι στα ερωτήματα για την απασχόληση, την ενεργειακή ασφάλεια και το πραγματικό παραγωγικό «αποτύπωμα» της επόμενης ημέρας.
Θένια Βασιλειάδου – www.xronos-kozanis.gr
