Στο τραπέζι η απολιγνιτοποίηση και οι προοπτικές της περιοχής
Η επόμενη μέρα της Δυτικής Μακεδονίας, οι συνέπειες της απολιγνιτοποίησης αλλά και οι δυνατότητες ανάπτυξης της περιοχής βρέθηκαν στο επίκεντρο δημόσιας συζήτησης που πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Κυριακής 24 Μαΐου στη Φουαγιέ της Κοβενταρείου Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης, με θέμα «Κοζάνη, η επόμενη μέρα, προβλήματα, προκλήσεις και ευκαιρίες».
Στην εκδήλωση συμμετείχαν η πρώην Επίτροπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πρώην υπουργός Άννα Διαμαντοπούλου, η Αντιπρύτανις Ακαδημαϊκών Υποθέσεων και Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας Μαλαματή Λούτα, ο συνιδρυτής και διαχειριστής του CluBE Νίκος Ντάβος και ο πρώην δήμαρχος Κοζάνης και δημοτικός σύμβουλος Λάζαρος Μαλούτας, ενώ τον συντονισμό είχε ο δικηγόρος Σπύρος Μπαλατσούκας.
Κοινός τόπος των τοποθετήσεων ήταν η ανάγκη να υπάρξει ουσιαστικός δημόσιος διάλογος για το μέλλον της περιοχής, σε μια περίοδο όπου η Δυτική Μακεδονία εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με τις επιπτώσεις της απολιγνιτοποίησης, την ανεργία, το δημογραφικό, τη φυγή νέων ανθρώπων και την αβεβαιότητα γύρω από την αναπτυξιακή της πορεία.
Η Άννα Διαμαντοπούλου σημείωσε πως η συζήτηση γύρω από τη μετάβαση της Δυτικής Μακεδονίας θα έπρεπε να αποτελεί καθημερινότητα για ολόκληρη την περιοχή, τονίζοντας ότι χωρίς συμμετοχή της κοινωνίας και χωρίς διαβούλευση δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική μετάβαση. Όπως ανέφερε, όταν ανακοινώθηκε η απολιγνιτοποίηση υπήρχαν συγκεκριμένες προϋποθέσεις που, όπως υποστήριξε, δεν τηρήθηκαν.
Η ίδια σημείωσε ότι δεν διασφαλίστηκε η ενεργειακή επάρκεια της χώρας, ούτε υπήρξε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση και τους φορείς της περιοχής. Όπως είπε, οι αποφάσεις ελήφθησαν κεντρικά χωρίς ουσιαστική συμμετοχή της Δυτικής Μακεδονίας, ενώ αναφέρθηκε και στη χρηματοδότηση και τις επενδύσεις που, σύμφωνα με την ίδια, δεν έφτασαν ποτέ στην περιοχή στον βαθμό που είχαν παρουσιαστεί.
Παράλληλα, περιέγραψε μια περιοχή όπου οι νέοι φεύγουν, επιχειρήσεις κλείνουν και η αβεβαιότητα για το μέλλον εντείνεται, επισημαίνοντας ότι η Δυτική Μακεδονία δεν μπορεί να συνεχίσει να πορεύεται «με ανακοινώσεις και πυροτεχνήματα».
Η Άννα Διαμαντοπούλου στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη επιμήκυνσης της λειτουργίας της μονάδας του ΑΗΣ Πτολεμαΐδας «Πτολεμαΐδα 5» έως το 2040-2042, σημειώνοντας ότι αντίστοιχοι χρονικοί ορίζοντες υπάρχουν και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Παράλληλα, ανέφερε πως απαιτούνται σαφείς όροι για την ανάπτυξη των ΑΠΕ, χωροταξικός σχεδιασμός, ανταποδοτικά οφέλη και στήριξη της απασχόλησης.
Αναφέρθηκε επίσης στις υποδομές που, όπως είπε, πρέπει να δοθούν κατά προτεραιότητα στην περιοχή, όπως τα αρδευτικά, οι δρόμοι, τα δίκτυα μέσης και χαμηλής τάσης, ώστε να προωθηθούν οι ενεργειακές κοινότητες και η ενέργεια να γίνει ξανά θετικό στοιχείο για τη Δυτική Μακεδονία, ενώ στάθηκε και στον σιδηρόδρομο, τονίζοντας ότι δεν πρέπει να ξεχνιέται, καθώς είναι πολύ σημαντικός για την περιοχή.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στο ιδιοκτησιακό καθεστώς των εκτάσεων της ΔΕΗ, σημειώνοντας πως πολλές επενδύσεις παραμένουν μπλοκαρισμένες εξαιτίας θεσμικών εκκρεμοτήτων που πρέπει να λυθούν άμεσα, ενώ υπογράμμισε ότι η χρηματοδότηση για τη Δυτική Μακεδονία πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα, από την αμυντική βιομηχανία μέχρι τον ψηφιακό μετασχηματισμό όπως προβλέπει και η Ρήτρα Δίκαιης Μετάβασης.
Ο Λάζαρος Μαλούτας χαρακτήρισε τη συζήτηση ως μια αφορμή για να κατατεθούν ιδέες γύρω από το μέλλον της περιοχής, σημειώνοντας πως μέχρι σήμερα η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται κυρίως γύρω από το παρελθόν.
Όπως ανέφερε, το βασικό ζητούμενο είναι να ανοίξει ένας ουσιαστικός διάλογος για το πώς φαντάζεται η τοπική κοινωνία την επόμενη μέρα της Δυτικής Μακεδονίας, ποιες πρωτοβουλίες μπορούν να συμβάλουν στην έξοδο από την ύφεση και ποιος είναι ο ρόλος που πρέπει να αναλάβει κάθε φορέας, από την αυτοδιοίκηση και το πανεπιστήμιο μέχρι τους υπόλοιπους κοινωνικούς φορείς της περιοχής.
Ο πρώην δήμαρχος Κοζάνης σημείωσε ακόμη πως η περιοχή βιώνει σήμερα μια συνθήκη που έχουν περάσει κατά το παρελθόν πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, είτε λόγω αποβιομηχάνισης είτε λόγω κατάρρευσης βασικών παραγωγικών δραστηριοτήτων, αναφέροντας χαρακτηριστικά περιοχές της Γερμανίας όπου σταμάτησε η ανθρακική δραστηριότητα.
Παράλληλα, υπογράμμισε πως είναι σημαντικό να γίνουν επενδύσεις και να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης. Όπως είπε, κρίσιμο πεδίο αποτελούν οι αστικές αναπλάσεις και ο πολιτισμός, τον οποίο χαρακτήρισε ισχυρή «βιομηχανία» που μπορεί να δημιουργήσει απασχόληση και εισοδήματα για την περιοχή.
Ο Νίκος Ντάβος στάθηκε στην ανάγκη να ανοίγουν δημόσιες συζητήσεις για το παρόν, το μέλλον αλλά και για όσα έγιναν τα προηγούμενα χρόνια γύρω από τη μεταλιγνιτική πορεία της περιοχής. Όπως ανέφερε, τέτοιες διαδικασίες μπορούν να προσφέρουν πολλά, ιδιαίτερα όταν συμμετέχουν φορείς και εκπρόσωποι της κοινωνίας.
Ο ίδιος σημείωσε ότι είναι σημαντικό να εξεταστεί όχι μόνο το τι πρέπει να γίνει από εδώ και πέρα, αλλά και ποια λάθη έγιναν τα προηγούμενα χρόνια και τι θα μπορούσε να είχε γίνει καλύτερα ώστε να βελτιωθεί η κατάσταση σήμερα.
Αναφερόμενος στον ρόλο του CluBE, σημείωσε πως ο φορέας επιχειρεί να ενισχύσει τη διασύνδεση ανάμεσα στην έρευνα και την επιχειρηματικότητα, με έμφαση στην καινοτομία και τις καθαρές τεχνολογίες. Όπως είπε, η μεταλιγνιτική εποχή μπορεί να αποκτήσει αναπτυξιακό χαρακτήρα μέσα από συνεργασίες με το Πανεπιστήμιο, τα ερευνητικά κέντρα και τα επιμελητήρια.
Η Μαλαματή Λούτα χαρακτήρισε το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας βασικό μοχλό και βραχίονα της τοπικής κοινωνίας, σημειώνοντας πως ένας από τους κύριους σκοπούς του είναι η ανάπτυξη της περιοχής και η στήριξη της τοπικής κοινωνίας και στη μεταβατική αυτή περίοδο.
Όπως ανέφερε, στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκονται οι προκλήσεις της δίκαιης αναπτυξιακής μετάβασης και ο τρόπος με τον οποίο η τοπική κοινωνία, οι παραγωγικοί φορείς, η Περιφέρεια και οι δήμοι μπορούν να συνεργαστούν για την επίτευξη λύσεων που θα οδηγήσουν σε μια βιώσιμη ανάπτυξη για τη Δυτική Μακεδονία.
Θένια Βασιλειάδου – www.xronos-kozanis.gr
