Η μεγάλη διάκριση, η επιστροφή του κοινού και το στοίχημα ενός πραγματικά περιφερειακού θεάτρου
Ως μια επιβεβαίωση ότι ένα περιφερειακό θέατρο μπορεί να σταθεί ισάξια απέναντι στις μεγάλες σκηνές της χώρας περιγράφει ο Στέλιος Χλιαράς τη μεγάλη διάκριση του Δη.Πε.Θε. Κοζάνης στα 15α Θεατρικά Βραβεία Θεσσαλονίκης. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του θεάτρου, μιλώντας μετά τη βράβευση του «Φορτηγού της Ποίησης», δεν στέκεται μόνο στο ίδιο το βραβείο, αλλά στη συνολική προσπάθεια που, όπως λέει, γίνεται τον τελευταίο ενάμιση χρόνο για να αποκτήσει ξανά το Δη.Πε.Θε. Κοζάνης ισχυρή ταυτότητα, εξωστρέφεια και ουσιαστική σχέση με την κοινωνία της Δυτικής Μακεδονίας.
«Είναι η πρώτη πανελλαδική διάκριση τουλάχιστον της τελευταίας δεκαετίας», σημειώνει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι για το Δη.Πε.Θε. Κοζάνης η βράβευση σημαίνει αναγνώριση της προσπάθειας που έχει γίνει σε εθνικό επίπεδο. Όπως αναφέρει, το αποτέλεσμα αυτό αποδεικνύει πως ένα περιφερειακό θέατρο μπορεί να συνομιλεί ισάξια με μεγάλες θεατρικές σκηνές και κρατικά θέατρα της χώρας, χωρίς να αισθάνεται «φτωχός συγγενής».
Ο ίδιος στέκεται ιδιαίτερα στο αποτύπωμα που θεωρεί ότι αφήνει πλέον το Δη.Πε.Θε. Κοζάνης, λέγοντας πως η περιφέρεια μπορεί να παράγει έργο υψηλής καλλιτεχνικής αξίας και να αποκτήσει δυνατή φωνή. Παράλληλα, χαρακτηρίζει τη διάκριση και πρακτικά σημαντική, καθώς, όπως εξηγεί, η ΕΡΤ αναμένεται να στηρίξει περισσότερο το έργο του θεάτρου μέσα από προβολή, συνεντεύξεις και επικοινωνιακή υποστήριξη.
Ο Στέλιος Χλιαράς επιμένει ότι βασικός στόχος ενός Δημοτικού Περιφερειακού Θεάτρου δεν είναι η ματαιοδοξία της παρουσίας στα μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά η κάλυψη της ίδιας της περιφέρειάς του. Όπως λέει, μόνο όταν ένα θέατρο καταφέρνει να βρίσκεται ουσιαστικά δίπλα στις τοπικές κοινωνίες, αποκτά νόημα και η εξωστρέφεια προς άλλες πόλεις. Σε αυτό το πλαίσιο αναφέρεται στις περιοδείες παραγωγών του Δη.Πε.Θε. Κοζάνης σε πόλεις της Δυτικής Μακεδονίας, αλλά και εκτός αυτής, όπως η Θεσσαλονίκη, η Βέροια και η Καβάλα, ενώ θυμίζει πως ακόμη και ο «Άμλετ» παρουσιάστηκε για έναν μήνα στην Αθήνα.
Παράλληλα, περιγράφει με έντονο τρόπο τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρα, σημειώνοντας ότι «οικονομικά αιμορραγούν». Όπως εξηγεί, η κρατική επιχορήγηση δεν επαρκεί ούτε για μία παραγωγή, την ώρα που το Δη.Πε.Θε. Κοζάνης έχει καταφέρει να διπλασιάσει τις παραγωγές του, φτάνοντας πλέον στις έξι μέσα στη χρονιά, μέσα από συμπαραγωγές, συνεργασίες και διαφορετικές σκηνές δράσης.
Ιδιαίτερη σημασία δίνει και στη σχέση με το κοινό, εκτιμώντας ότι αυτή η διάκριση μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης του κόσμου προς το Δη.Πε.Θε. Κοζάνης. Όπως σημειώνει, ήδη από τις πρώτες παραγωγές της νέας περιόδου υπήρξε επιστροφή του κοινού στο θέατρο, ενώ, όπως λέει, οι πολίτες αντιλαμβάνονται πλέον ότι γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια. «Αξίζει να στηρίζουμε το Δη.Πε.Θε. της πόλης μας», αναφέρει χαρακτηριστικά, συνδέοντας άμεσα τη συμμετοχή του κοινού με τη δυνατότητα να επιστρέφουν περισσότερες δράσεις και πολιτιστικές παραγωγές στην τοπική κοινωνία.
Αναφερόμενος στη στιγμή της βράβευσης, ο Στέλιος Χλιαράς λέει πως αυτό που κρατά περισσότερο είναι η χαρά και η δικαίωση των συνεργατών της παράστασης, οι οποίοι πίστεψαν από την πρώτη στιγμή σε ένα εγχείρημα που χαρακτηρίζει «ριψοκίνδυνο». Περιγράφει τις δύσκολες συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιήθηκαν πρόβες και παραστάσεις, με τους ηθοποιούς να ετοιμάζονται ακόμη και σε καφενεία ή άλλους πρόχειρους χώρους, παίζοντας μέσα στο κρύο και σε ανοιχτά σημεία πόλεων και χωριών.
Την ίδια ώρα, στέκεται ιδιαίτερα στη θερμή ανταπόκριση που συνάντησε το «Φορτηγό της Ποίησης» στη Δυτική Μακεδονία, λέγοντας πως ο κόσμος «διψάει για πολιτισμό και καλό θέατρο». Όπως εξηγεί, σε κάθε περιοχή όπου ταξίδεψε η παράσταση, οι κάτοικοι ζητούσαν από το Δη.Πε.Θε. να συνεχίσει να επιστρέφει με παραγωγές και δράσεις, κάτι που, όπως τονίζει, αποδεικνύει πόσο αναγκαία είναι η ουσιαστική περιφερειακή λειτουργία των θεάτρων.
Μάλιστα, θέτει ανοιχτά και το ζήτημα της θεσμικής λειτουργίας των Δη.Πε.Θε., υποστηρίζοντας ότι σήμερα παραμένουν στην πράξη περισσότερο δημοτικά παρά πραγματικά περιφερειακά θέατρα. Όπως αναφέρει, η περιοδεία του «Φορτηγού της Ποίησης» απέδειξε πως υπάρχει έντονη ανάγκη και «δίψα» για πολιτισμό σε όλη τη Δυτική Μακεδονία, ωστόσο αυτό δεν μπορεί να εξαρτάται μόνο από την προσπάθεια κάθε διοίκησης ή καλλιτεχνικού διευθυντή.
Ο ίδιος ζητά μεγαλύτερη θεσμική και οικονομική ενίσχυση από το Υπουργείο Πολιτισμού, με περισσότερο προσωπικό και ουσιαστική στήριξη των παραγωγών, ώστε τα Δη.Πε.Θε. να αποκτήσουν πραγματικό περιφερειακό χαρακτήρα. Παράλληλα, επισημαίνει την ανάγκη συμμετοχής των Δήμων της Δυτικής Μακεδονίας στις προγραμματικές συμβάσεις, φέρνοντας ως παράδειγμα το Δη.Πε.Θε. Κρήτης, όπου συμμετέχουν περισσότεροι Δήμοι της Περιφέρειας και όχι μόνο ο Δήμος της έδρας. «Το ιδανικό θα ήταν ένα περιφερειακό θέατρο Δυτικής Μακεδονίας», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Δεν κρύβει, ωστόσο, την απογοήτευσή του για το γεγονός ότι ακόμη και σήμερα υπάρχουν Δήμοι που ζητούν ενοίκιο από το Δη.Πε.Θε. Κοζάνης για να παρουσιαστούν παραστάσεις, τονίζοντας πως το θέατρο δεν λειτουργεί ως ιδιωτικός φορέας με στόχο το κέρδος, αλλά επιστρέφει πολιτισμό και δράσεις στις τοπικές κοινωνίες.
Όταν καλείται να περιγράψει με μία φράση τι εκπροσώπησε το «Φορτηγό της Ποίησης» για το Δη.Πε.Θε. Κοζάνης, μιλά για «σύνδεση με τον κοινωνικό ιστό» και για «παρουσία του θεάτρου στον δημόσιο χώρο», προσθέτοντας πως η παράσταση επισφράγισε ότι η ποίηση είναι ένα λαϊκό είδος, που μπορεί να επικοινωνήσει με κάθε θεατή και σε κάθε τόπο.
Ίσως τελικά αυτή να είναι και η μεγαλύτερη αξία της διάκρισης για το Δη.Πε.Θε. Κοζάνης. Όχι μόνο το ίδιο το βραβείο, αλλά η επιβεβαίωση ότι ένα περιφερειακό θέατρο μπορεί, ακόμη και μέσα σε δύσκολες συνθήκες, να παράγει πολιτισμό με ταυτότητα, εξωστρέφεια και ουσιαστική σύνδεση με την κοινωνία. Και όπως φάνηκε από την πορεία του «Φορτηγού της Ποίησης», το κοινό της Δυτικής Μακεδονίας όχι μόνο ανταποκρίνεται, αλλά συνεχίζει να αναζητά και να στηρίζει δράσεις που φέρνουν το θέατρο πιο κοντά στους ανθρώπους και στην καθημερινότητά τους.
Θένια Βασιλειάδου – www.xronos-kozanis.gr
