Ανάγκη για σωστή ορολογία, συμπερίληψη και ισότιμη εκπροσώπηση στον δημόσιο διάλογο
Τον τρόπο με τον οποίο τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης παρουσιάζουν την αναπηρία, τις λανθασμένες αντιλήψεις που εξακολουθούν να αναπαράγονται και την ανάγκη μετάβασης σε μια πιο σύγχρονη, ισότιμη και συμπεριληπτική προσέγγιση ανέδειξε το σεμινάριο που πραγματοποιήθηκε στην Κοζάνη με θέμα την καταπολέμηση των στερεοτύπων για την αναπηρία στα ΜΜΕ. Εκπρόσωποι του αναπηρικού κινήματος, της αυτοδιοίκησης και των μέσων ενημέρωσης συμφώνησαν ότι η ενημέρωση μπορεί να αποτελέσει είτε εμπόδιο είτε εργαλείο κοινωνικής ένταξης, ανάλογα με τον τρόπο που ασκείται.
Το βασικό μήνυμα που κυριάρχησε στις τοποθετήσεις ήταν ότι η αναπηρία δεν πρέπει να παρουσιάζεται μέσα από το πρίσμα του οίκτου, της φιλανθρωπίας ή της υπερβολικής ηρωοποίησης, αλλά μέσα από τα δικαιώματα, τις διεκδικήσεις, την καθημερινότητα και την ισότιμη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στην κοινωνία.
Ο Πρόεδρος της Περιφερειακής Ομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία Δυτικής Μακεδονίας, Παναγιώτης Σεμασιώτης τόνισε ότι τα ΜΜΕ αποτελούν τη «φωνή» της αναπηρίας προς την κοινωνία και υπογράμμισε πως στη Δυτική Μακεδονία έχει αναπτυχθεί μια ουσιαστική συνεργασία με τα μέσα ενημέρωσης. Όπως ανέφερε, στόχος είναι να ξεπεραστούν οι στερεοτυπικές προσεγγίσεις που αντιμετωπίζουν την αναπηρία ως πρόβλημα και να μετατοπιστεί η συζήτηση από τον οίκτο προς τις διεκδικήσεις, τους στόχους, τις παρεμβάσεις και τα αιτήματα των ατόμων με αναπηρία.
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και ο Γενικός Γραμματέας της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία Βασίλης Κούτσιανος, ο οποίος σημείωσε ότι τα ΜΜΕ διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία αντιλαμβάνεται την αναπηρία. Όπως επισήμανε, η εικόνα, η γλώσσα και ο τρόπος προβολής των σχετικών ζητημάτων μπορούν είτε να αναπαράγουν προκαταλήψεις είτε να συμβάλουν στην ισότητα και τη συμπερίληψη. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ανάγκη ορθής χρήσης της ορολογίας, στην προσβασιμότητα της ενημέρωσης και στην ουσιαστική παρουσία των ατόμων με αναπηρία στον δημόσιο διάλογο.
Από την πλευρά της, η Εντεταλμένη σύμβουλος της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας σε θέματα κοινωνικής συνοχής και ΑμεΑ, Ελένη Χονδροματίδου αναφέρθηκε στην ευθύνη των μέσων ενημέρωσης να συμβάλλουν στη διαμόρφωση ενός παραγωγικού δημόσιου διαλόγου. Όπως είπε, η δύναμη που διαθέτουν σήμερα τα ΜΜΕ και οι νέες τεχνολογίες καθιστούν ακόμη πιο σημαντικό τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται τα κοινωνικά ζητήματα. Υπογράμμισε την ανάγκη να προάγεται η ισότητα και να αντιμετωπίζονται τα θέματα αναπηρίας με σεβασμό, αξιοπρέπεια και ισορροπία, χωρίς υπερβολές αλλά και χωρίς υποβάθμιση των πραγματικών προβλημάτων.
Ο πρόεδρος του Συλλόγου Ατόμων με Αναπηρία Περιφερειακής Ενότητας Κοζάνης Μάριος Συμεωνίδης στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη να παρουσιάζεται η πραγματική ζωή των ατόμων με αναπηρία και όχι μια εικόνα που κινείται ανάμεσα στον οίκτο και την ηρωοποίηση. Όπως ανέφερε, η σωστή προβολή μέσα από τα ΜΜΕ μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην κοινωνική ένταξη ανθρώπων που εξακολουθούν να βιώνουν αποκλεισμούς. Μάλιστα σημείωσε ότι τα μέσα ενημέρωσης της Δυτικής Μακεδονίας είναι σε πολύ καλό επίπεδο σε σχέση με άλλα περιφερειακά και πανελλαδικά μέσα, κάτι που, όπως είπε, αποτελεί αποτέλεσμα και των διεκδικήσεων του αναπηρικού κινήματος.
Ένα από τα σημεία που προκάλεσαν τον μεγαλύτερο προβληματισμό κατά τη διάρκεια του σεμιναρίου ήταν η παρατήρηση του διευθυντή σύνταξης της εφημερίδας «Ο Χρόνος» Κοζάνης Σωκράτη Μουτίδη, ότι τα άτομα με αναπηρία εξακολουθούν συχνά να εμφανίζονται στον δημόσιο λόγο μόνο όταν η συζήτηση αφορά την αναπηρία τους. Το ερώτημα για το πόσες φορές ένα μέσο ενημέρωσης έχει ζητήσει τη γνώμη ενός γιατρού, ενός δικηγόρου ή ενός επαγγελματία που έχει αναπηρία για θέματα της ειδικότητας του και όχι για την αναπηρία του, άνοιξε μια ευρύτερη συζήτηση γύρω από τα στερεότυπα που εξακολουθούν να επηρεάζουν τον τρόπο παρουσίασης των ανθρώπων αυτών.
Παράλληλα, παρουσιάστηκαν παραδείγματα δημοσιευμάτων και τίτλων, τόσο θετικών όσο και αρνητικών, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη χρήση της σωστής ορολογίας. Οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν ότι εκφράσεις όπως «άτομα με ειδικές ανάγκες» δεν ανταποκρίνονται πλέον στη σύγχρονη προσέγγιση για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία και ότι η γλώσσα που χρησιμοποιείται από τα ΜΜΕ έχει καθοριστική σημασία στη διαμόρφωση της κοινωνικής αντίληψης.
Το σεμινάριο ολοκληρώθηκε με την κοινή διαπίστωση ότι η ενημέρωση δεν είναι απλώς η καταγραφή γεγονότων, αλλά και ένας παράγοντας που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία αντιλαμβάνεται τη διαφορετικότητα. Για τον λόγο αυτό, η ακριβής ορολογία, η αποφυγή στερεοτύπων και η ανάδειξη των ατόμων με αναπηρία ως ισότιμων πολιτών αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς.
Θένια Βασιλειάδου – www.xronos-kozanis.gr
