ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ και Καλλιστώ ζητούν άμεσα μέτρα πρόληψης, διαχείρισης και προστασίας
Τρεις νεκρές αρκούδες μέσα σε διάστημα μόλις δύο ημερών στη Δυτική Μακεδονία επαναφέρουν με δραματικό τρόπο στο προσκήνιο το ζήτημα της συνύπαρξης ανθρώπου και άγριας ζωής, αλλά και της αποτελεσματικότητας των μηχανισμών προστασίας του είδους. Δύο αρκούδες βρέθηκαν πυροβολημένες σε Βόιο και Φλώρινα, ενώ νεκρή εντοπίστηκε και η Κίρκη, η νεαρή αρκούδα που είχε περιθάλψει ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ και επέστρεψε στη φύση πριν από λίγους μήνες, με όλες τις ενδείξεις να οδηγούν σε θάνατο από δηλητηριασμένο δόλωμα.
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις κάνουν λόγο για μια ιδιαίτερα ανησυχητική εξέλιξη, υποστηρίζοντας ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στις παράνομες θανατώσεις ζώων, αλλά αναδεικνύει και τις διαχρονικές αδυναμίες στην πρόληψη, την ενημέρωση των πολιτών και την άμεση κινητοποίηση των αρμόδιων υπηρεσιών.
Σύμφωνα με τον ΑΡΚΤΟΥΡΟ, έναν χρόνο μετά την προηγούμενη δημόσια παρέμβασή του για τις ολοένα συχνότερες εμφανίσεις αρκούδων κοντά σε κατοικημένες περιοχές, η κατάσταση παραμένει ουσιαστικά αμετάβλητη. Όπως επισημαίνει, οι κάτοικοι σε πολλές περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωποι με περιστατικά που προκαλούν ανησυχία και ανασφάλεια, ενώ η οργανωμένη ενημέρωση, η πρόληψη και η επιχειρησιακή ετοιμότητα των αρμόδιων μηχανισμών παραμένουν ανεπαρκείς.
«Αυτό που δείχνουν τα τρία περιστατικά είναι ότι οποιοσδήποτε μπορεί να σκοτώσει ένα προστατευόμενο άγριο ζώο και μάλιστα με διαφορετικούς τρόπους», ανέφερε στο «Χ» ο υπεύθυνος επικοινωνίας του ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ Πάνος Στεφάνου. Όπως σημείωσε, η οργάνωση δέχεται διαρκώς ενημερώσεις από πολίτες για εμφανίσεις αρκούδων σε κατοικημένες περιοχές, ενώ πολλοί κάτοικοι αισθάνονται αβοήθητοι απέναντι στο φαινόμενο. «Όταν ο πολίτης νιώθει αβοήθητος, τότε θα δώσει ο ίδιος λύση στο πρόβλημά του. Φυσικά αυτό δεν είναι δικαιολογία, αλλά η Πολιτεία πρέπει να δει ότι υπάρχει ανεπάρκεια στο πώς διαχειρίζεται αυτή τη στιγμή τα περιστατικά», είπε, προσθέτοντας ότι η συγκεκριμένη παρέμβαση του ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ ετοιμαζόταν ούτως ή άλλως πριν ακόμη καταγραφούν οι τρεις θάνατοι αρκούδων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην υπόθεση της Κίρκης. Η οργάνωση καταγγέλλει ότι, παρά την άμεση ενημέρωση των αρμόδιων αρχών, η προβλεπόμενη κινητοποίηση για τη διαχείριση του περιστατικού πραγματοποιήθηκε τρεις ημέρες αργότερα. Όπως αναφέρει, η καθυστέρηση αυτή δεν επηρεάζει μόνο τη διερεύνηση της υπόθεσης, αλλά μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους για τη δημόσια υγεία, την κτηνοτροφία και την άγρια πανίδα.
Ο κ. Στεφάνου εξήγησε ότι η παραμονή ενός δηλητηριασμένου ζώου στη φύση μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές συνέπειες, καθώς άλλα ζώα που θα τραφούν από το πτώμα είναι πιθανό να δηλητηριαστούν επίσης. «Όποιο ζώο τραφεί με το πτώμα της αρκούδας μπορεί να πεθάνει. Άρα μπορεί να δημιουργηθεί μια αλυσίδα τέτοιων περιστατικών που δεν περιορίζεται μόνο στο σημείο όπου βρίσκεται το νεκρό ζώο», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι σε τέτοιες περιπτώσεις απαιτείται άμεση επέμβαση, εξέταση και απομάκρυνση του ζώου από το πεδίο.
Ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ απορρίπτει παράλληλα τη συζήτηση περί “υπερπληθυσμού” αρκούδων, υποστηρίζοντας ότι αποπροσανατολίζει από το πραγματικό πρόβλημα. Όπως αναφέρει, τα απαραίτητα εργαλεία και το θεσμικό πλαίσιο για τη διαχείριση των περιστατικών υπάρχουν ήδη, ωστόσο εξακολουθούν να απουσιάζουν η συνεπής εφαρμογή τους και η επαρκής επιχειρησιακή υποστήριξη των αρμόδιων υπηρεσιών.
Στο μεταξύ, επιστημονική έρευνα που παρουσίασε ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ τον Ιανουάριο του 2026, βασισμένη σε 22 χρόνια στοιχείων αποζημιώσεων του ΕΛΓΑ για ζημιές από καφέ αρκούδα, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ανάκαμψη και η γεωγραφική εξάπλωση του πληθυσμού της αρκούδας στην Ελλάδα δεν συνοδεύτηκαν από αντίστοιχη αύξηση των ζημιών. Η μελέτη, η οποία ανέλυσε 7.067 αιτήσεις αποζημίωσης της περιόδου 1999-2020, διαπίστωσε ότι μετά το 2012 οι καταγεγραμμένες ζημιές παραμένουν σταθερές, ενώ αυξητικές τάσεις εμφανίζονται κυρίως σε περιοχές όπου η αρκούδα έχει επανεμφανιστεί τα τελευταία χρόνια και δεν εφαρμόζονται συστηματικά μέτρα πρόληψης. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η συνύπαρξη ανθρώπου και αρκούδας είναι εφικτή όταν υπάρχει έγκαιρη ενημέρωση των τοπικών κοινωνιών και εφαρμογή προληπτικών μέτρων.
Αναφερόμενος στα πρόσφατα περιστατικά, ο υπεύθυνος επικοινωνίας του ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ σημείωσε ότι παρόμοιες υποθέσεις έχουν καταγραφεί και στο παρελθόν, κάνοντας λόγο για ένα διαχρονικό πρόβλημα ατιμωρησίας. Όπως είπε, η απουσία σε βάθος διερεύνησης και η έλλειψη παραδειγματικών τιμωριών δεν λειτουργούν αποτρεπτικά απέναντι σε τέτοιες ενέργειες. Παράλληλα υπογράμμισε ότι η παρουσία αρκούδων κοντά σε οικισμούς δεν αποτελεί παροδικό φαινόμενο, αλλά μια νέα πραγματικότητα που απαιτεί προσαρμογή, πρόληψη και συνεργασία.
Για τα τρία περιστατικά τοποθετήθηκε και η περιβαλλοντική οργάνωση Καλλιστώ, η οποία έκανε λόγο για ιδιαίτερα ανησυχητική εξέλιξη και ζήτησε την πλήρη διερεύνηση των υποθέσεων από τις αρμόδιες αρχές. Η οργάνωση υπογράμμισε ότι η θανάτωση αρκούδων αποτελεί παράνομη πράξη και κάλεσε την Πολιτεία να προχωρήσει στην πλήρη εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Αρκούδα, με επαρκή στελέχωση των Δασικών Υπηρεσιών και των Ομάδων Άμεσης Επέμβασης στις περιοχές όπου καταγράφεται παρουσία του είδους.
Ως άμεση προτεραιότητα, ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ ζητά τη δημιουργία και λειτουργία Ομάδων Άμεσης Επέμβασης σε 24ωρη βάση στους νομούς όπου υπάρχει παρουσία αρκούδας, με έμφαση στη Δυτική Μακεδονία. Σύμφωνα με τον κ. Στεφάνου, οι ομάδες αυτές θα πρέπει να μπορούν να επεμβαίνουν άμεσα σε κάθε περιστατικό, να απομακρύνουν τα ζώα όπου απαιτείται και παράλληλα να ενημερώνουν τους κατοίκους για τα μέτρα που μπορούν να λάβουν ώστε να περιοριστεί η προσέγγιση αρκούδων σε αυλές, οπωρώνες, κτήματα και κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις.
Στο μεταξύ, η Ομοσπονδία για το Περιβάλλον και τα Ζώα «Νέμεσις» δίνει αμοιβή ύψους 3.000 ευρώ για πληροφορίες που θα οδηγήσουν στον εντοπισμό των υπευθύνων για τις πρόσφατες θανατώσεις αρκούδων στη Δυτική Μακεδονία. Όπως επισημαίνει, η καφέ αρκούδα αποτελεί αυστηρά προστατευόμενο είδος στην Ελλάδα και η θανάτωσή της συνιστά σοβαρό ποινικό αδίκημα. Με την πρωτοβουλία αυτή απευθύνει έκκληση σε όποιον γνωρίζει κάτι να προσκομίσει ασφαλείς πληροφορίες, με στόχο οι δράστες να οδηγηθούν ενώπιον της Δικαιοσύνης και να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικότερα φαινόμενα λαθροθηρίας και εξόντωσης της άγριας πανίδας στην περιοχή.
Τόσο ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ όσο και η Καλλιστώ επισημαίνουν ότι η προστασία των πολιτών και η προστασία της αρκούδας δεν αποτελούν αντικρουόμενους στόχους. Αντίθετα, υποστηρίζουν ότι προϋποθέτουν ενημέρωση, πρόληψη, επιχειρησιακή ετοιμότητα και ουσιαστική εφαρμογή των μέτρων που προβλέπονται ήδη από το θεσμικό πλαίσιο, ώστε να αποφευχθούν νέα περιστατικά σαν αυτά που καταγράφηκαν τις τελευταίες ημέρες στη Δυτική Μακεδονία.
Θένια Βασιλειάδου – www.xronos-kozanis.gr
