Στήριξη σε 460.000 ευάλωτα νοικοκυριά, 28.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις και 300.000 χρήστες μεταφορών προβλέπει το σχέδιο έως το 2032
Την έγκριση του ελληνικού Κοινωνικού Σχεδίου για το Κλίμα, συνολικού ύψους 4,77 δισ. ευρώ, ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ανοίγοντας τον δρόμο για ένα εκτεταμένο πρόγραμμα παρεμβάσεων σε κατοικίες, μεταφορές και μικρές επιχειρήσεις κατά την περίοδο 2026 έως 2032.
Πρόκειται για το πέμπτο εθνικό σχέδιο που εγκρίνεται στο πλαίσιο του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα και, σύμφωνα με την Κομισιόν, το μεγαλύτερο που έχει λάβει μέχρι σήμερα το «πράσινο φως». Από το συνολικό ποσό, τα 3,57 δισ. ευρώ, δηλαδή το 75%, θα προέλθουν από ευρωπαϊκούς πόρους, ενώ τα υπόλοιπα 1,2 δισ. ευρώ θα καλυφθούν από εθνική χρηματοδότηση.
Βασικός στόχος είναι να περιοριστούν οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις που αναμένεται να προκαλέσει η επέκταση του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών στα κτίρια και τις οδικές μεταφορές, μέσω του νέου ΣΕΔΕ2. Πρόκειται ουσιαστικά για τον μηχανισμό μέσω του οποίου η ΕΕ επιχειρεί να συνδυάσει την πράσινη μετάβαση με μέτρα προστασίας για όσους κινδυνεύουν να επιβαρυνθούν περισσότερο από το αυξημένο ενεργειακό και μεταφορικό κόστος.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με την πλήρη εφαρμογή των επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων του σχεδίου, οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στην Ελλάδα εκτιμάται ότι θα μειωθούν κατά 811.000 τόνους ισοδυνάμου CO2 ετησίως έως το 2032.
Παρεμβάσεις σε 460.000 ευάλωτα νοικοκυριά
Μεγάλο μέρος των πόρων κατευθύνεται στην ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και στη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Συνολικά προβλέπεται να υποστηριχθούν 460.000 ευάλωτα νοικοκυριά.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει έως 62.000 ανακαινίσεις κατοικιών, καθώς και την εγκατάσταση 200.000 αντλιών θερμότητας και ηλιακών συστημάτων θέρμανσης νερού. Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία 2.800 νέων ενεργειακά αποδοτικών κοινωνικών κατοικιών.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει και για τη φοιτητική στέγη, καθώς 226 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για την ανακαίνιση δημόσιων φοιτητικών εστιών. Η παρέμβαση εκτιμάται ότι θα βελτιώσει τις συνθήκες στέγασης και την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση για 5.930 ευάλωτους φοιτητές και φοιτήτριες.
Στο σχέδιο εντάσσεται ακόμη προσωρινό επίδομα θέρμανσης, το οποίο θα μπορεί να καλύπτει έως 800.000 ευάλωτα νοικοκυριά κάθε χρόνο μετά την έναρξη εφαρμογής του νέου συστήματος εμπορίας εκπομπών.
Ηλεκτρικά λεωφορεία, μετρό και κοινωνικό leasing αυτοκινήτων
Σημαντικό σκέλος του ελληνικού σχεδίου αφορά τις μεταφορές. Περίπου 300.000 ευάλωτοι χρήστες αναμένεται να ωφεληθούν από την ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών.
Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η προμήθεια περισσότερων από 200 νέων ηλεκτρικών λεωφορείων για αστικές περιοχές που εμφανίζουν υψηλό δείκτη ευπάθειας στις μεταφορές, καθώς και 22 επιπλέον συρμών για το μετρό της Αθήνας. Παράλληλα σχεδιάζονται νέες κατά παραγγελία υπηρεσίες μεταφοράς για απομακρυσμένες περιοχές και ανάπτυξη υποδομών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
Ξεχωριστή παρέμβαση αποτελεί η δημιουργία συστήματος κοινωνικής χρηματοδοτικής μίσθωσης ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Μέσω αυτού, 15.000 ευάλωτα νοικοκυριά που εξαρτώνται από τη χρήση αυτοκινήτου θα μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε ηλεκτρικό όχημα με προσιτό μηνιαίο μίσθωμα.
Πόροι προβλέπονται επίσης για περισσότερες από 12.000 συσκευές κινητικότητας, όπως ηλεκτρικά αναπηρικά αμαξίδια και σκούτερ, καθώς και για νέα ειδική υπηρεσία μεταφοράς μαθητών και μαθητριών με αναπηρία. Στο ίδιο πλαίσιο θα γίνουν παρεμβάσεις προσβασιμότητας σε 33 σιδηροδρομικούς σταθμούς και 85 σταθμούς μετρό.
820 εκατ. ευρώ για πολύ μικρές επιχειρήσεις
Το ελληνικό σχέδιο περιλαμβάνει και σημαντικό πακέτο για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες επίσης αναμένεται να επηρεαστούν από τη μετάβαση στο νέο καθεστώς τιμολόγησης των εκπομπών.
Συνολικά 28.000 ευάλωτες πολύ μικρές επιχειρήσεις προβλέπεται να υποστηριχθούν, με προϋπολογισμό 820 εκατ. ευρώ. Οι πόροι θα κατευθυνθούν σε στοχευμένες ενεργειακές αναβαθμίσεις κτιρίων και επιδοτήσεις, με στόχο τη μείωση του ενεργειακού και μεταφορικού κόστους.
Η Ελλάδα θα μπορέσει να καταθέσει το πρώτο αίτημα πληρωμής προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μετά την έναρξη υλοποίησης του σχεδίου και την επίτευξη των προβλεπόμενων οροσήμων.
Το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα αποτελεί βασικό εργαλείο της ευρωπαϊκής πολιτικής για την αντιμετώπιση των κοινωνικών συνεπειών της πράσινης μετάβασης. Για την περίοδο 2026 έως 2032 εκτιμάται ότι θα κινητοποιήσει τουλάχιστον 86,7 δισ. ευρώ σε ολόκληρη την ΕΕ, χρηματοδοτώντας μεταξύ άλλων ενεργειακές ανακαινίσεις, καθαρότερα συστήματα θέρμανσης και ψύξης, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και μεταφορές μηδενικών εκπομπών.
«Η επένδυση ύψους 4,77 δισ. ευρώ της Ελλάδας, η οποία αποτελεί το μεγαλύτερο σχέδιο που έχουμε εγκρίνει μέχρι στιγμής, θέτει τους ανθρώπους στο επίκεντρο της καθαρής μετάβασης», ανέφερε ο Επίτροπος για το Κλίμα, τις Μηδενικές Καθαρές Εκπομπές και την Καθαρή Ανάπτυξη, Βόπκε Χούκστρα.
Από την πλευρά της, η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ροξάνα Μινζάτου σημείωσε ότι το ελληνικό σχέδιο αποσκοπεί στο να προσφέρει «θερμότερα σπίτια τον χειμώνα και πιο δροσερά το καλοκαίρι, καθαρότερες μεταφορές και πραγματική υποστήριξη» στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
Σωκράτης Μουτίδης – www.xronos-kozanis.gr
