Τι προβλέπει για τις μονάδες, τους εργαζομένους και τις τηλεθερμάνσεις και γιατί διαφωνεί ο υφυπουργός
Απέναντι στην τροπολογία του βουλευτή Κοζάνης του ΠΑΣΟΚ Πάρι Κουκουλόπουλου για τη λειτουργία των λιγνιτικών μονάδων της Δυτικής Μακεδονίας τοποθετήθηκε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος. Με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ αμφισβητεί ότι η πρόταση μπορεί να οδηγήσει σε φθηνότερη ενέργεια, υποστηρίζοντας ότι αποκρύπτει το πραγματικό κόστος της λιγνιτικής παραγωγής.
Η τροπολογία επιχειρεί να αλλάξει το χρονικό όριο που θέτει ο Εθνικός Κλιματικός Νόμος για την απαγόρευση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από στερεά ορυκτά καύσιμα. Αντί της 31ης Δεκεμβρίου 2028, συνδέει την απαγόρευση με την έναρξη της παραγωγικής εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων σε θαλάσσιες περιοχές της χώρας.
Ορίζει, ωστόσο, ότι η απαγόρευση δεν μπορεί να αρχίσει πριν από την 1η Ιανουαρίου 2030 για τις μονάδες III και IV του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, την 1η Ιανουαρίου 2040 για τη μονάδα V του ίδιου σταθμού και την 1η Ιανουαρίου 2050 για την Πτολεμαΐδα V.
Οι συγκεκριμένες ημερομηνίες αποτελούν τα κατώτατα χρονικά όρια. Εάν η εκμετάλλευση εγχώριων υδρογονανθράκων αρχίσει νωρίτερα, οι μονάδες θα συνεχίσουν να λειτουργούν μέχρι τις ημερομηνίες που ορίζει η τροπολογία. Εάν αρχίσει αργότερα, η λιγνιτική λειτουργία τους θα παραταθεί αντίστοιχα. Η Πτολεμαΐδα V, επομένως, προβλέπεται να παραμείνει λιγνιτική τουλάχιστον έως το τέλος του 2049 και ενδεχομένως και μετά.
Η τροπολογία ορίζει ότι οι μονάδες III, IV και V του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου και η Πτολεμαΐδα V θα λειτουργούν ως αμιγώς λιγνιτικές έως τα προβλεπόμενα χρονικά όρια. Η λειτουργία τους θα γίνεται εκτός των χρηματιστηριακών αγορών ενέργειας, θα εντάσσονται στο ηλεκτρικό σύστημα κατά απόλυτη προτεραιότητα, βάσει της διαθέσιμης ισχύος τους, και θα αποζημιώνονται βάσει του πραγματικού λειτουργικού και μεταβλητού κόστους τους, ανεξάρτητα από τις τιμές της Αγοράς Επόμενης Ημέρας.
Στην αιτιολογική έκθεση υποστηρίζεται ότι με αυτόν τον τρόπο θα μειωθεί το ενεργειακό κόστος, θα περιοριστούν οι εισαγωγές φυσικού αερίου και θα ενισχυθεί η ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.
Από τη λιγνιτική λειτουργία των συγκεκριμένων μονάδων προβλέπεται να καλύπτονται και οι ανάγκες τηλεθέρμανσης των Δήμων Κοζάνης και Εορδαίας έως τα αντίστοιχα χρονικά όρια.
Η τροπολογία ορίζει ακόμη ότι κάθε απόφαση, εντολή ή οδηγία της διοίκησης της ΔΕΗ που αντιβαίνει στις διατάξεις της και αποσκοπεί στην πρόωρη παύση της λιγνιτικής λειτουργίας των μονάδων θεωρείται αυτοδικαίως άκυρη. Προβλέπει επίσης δίωξη για απιστία σε βαθμό κακουργήματος σε περίπτωση λήψης ή εκτέλεσης απόφασης που αποσκοπεί στην πρόωρη παύση τους. Στις σχετικές ενέργειες περιλαμβάνονται η καταστροφή, η αποξήλωση, η ανατίναξη ή η απαξίωση περιουσιακών στοιχείων, εξοπλισμού και υποδομών που συνδέονται με την εξόρυξη των αναγκαίων ποσοτήτων λιγνίτη.
Ξεχωριστές διατάξεις αφορούν εργαζομένους της ΔΕΗ, καθώς και απασχολουμένους σε εργολάβους, υπεργολάβους και εταιρείες προσωρινής απασχόλησης, οι οποίοι υπέστησαν δυσμενή μεταβολή των όρων εργασίας τους ή καταγγελία της σύμβασής τους εξαιτίας της παύσης λειτουργίας των μονάδων III, IV και V του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου ή της απόσυρσης της Πτολεμαΐδας V.
Προβλέπεται, κατόπιν αίτησής τους, η αποκατάστασή τους στην προηγούμενη εργασιακή κατάσταση μέσα σε έναν μήνα από τη δημοσίευση της ρύθμισης και η πλήρης αποζημίωσή τους από τη ΔΕΗ, μέσα σε δύο μήνες, για την απώλεια εισοδημάτων και ασφαλιστικών, συνταξιοδοτικών ή άλλων συναφών δικαιωμάτων.
Οι ρυθμίσεις οφειλών και δανείων που χάθηκαν κατά το τελευταίο εξάμηνο πριν από την έναρξη ισχύος της ρύθμισης προβλέπεται να αναβιώσουν αυτοδικαίως. Οι τόκοι υπερημερίας και οι προσαυξήσεις διαγράφονται, ενώ τυχόν πράξεις αναγκαστικής εκτέλεσης ακυρώνονται αναδρομικά.
Ο κ. Τσάφος χαρακτηρίζει την τροπολογία ένα μείγμα από «μισές αλήθειες», «λαϊκισμό» και «ΠΑΣΟΚικό κρατισμό». Υποστηρίζει ότι η απολιγνιτοποίηση άρχισε το 2005, ότι δεν ήταν «βίαιη» και ότι έως το 2019 είχαν ήδη πραγματοποιηθεί τα δύο τρίτα της. «Ο λιγνίτης φεύγει γιατί είναι ακριβός», αναφέρει.
Ο υφυπουργός θέτει το ερώτημα τι θα συμβεί εάν η Ελλάδα αρχίσει να παράγει εγχώριο φυσικό αέριο, οι τιμές των δικαιωμάτων εκπομπής αυξηθούν, ενισχυθούν οι ΑΠΕ και η αποθήκευση και ο λιγνίτης καταστεί ζημιογόνος. Σχολιάζοντας την πρόβλεψη περί απιστίας, γράφει: «Σενάριο: παράγουμε αέριο, οι τιμές των ρύπων είναι στα ύψη, έχουμε ΑΠΕ και αποθήκευση και ο λιγνίτης χάνει λεφτά. Αν πάει η ΔΕΗ να τον κλείσει: απιστία!».
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει, με το σημερινό κόστος των δικαιωμάτων εκπομπής, η παραγωγή στον Άγιο Δημήτριο κοστίζει περίπου 200 ευρώ ανά μεγαβατώρα και στην Πτολεμαΐδα V περίπου 130 ευρώ. Ρωτά, επομένως, ποιος θα πληρώσει το πρόσθετο κόστος από την αποζημίωση των μονάδων βάσει του πραγματικού κόστους λειτουργίας τους.
Αναγνωρίζει ότι υπάρχουν συγκυρίες κατά τις οποίες η Πτολεμαΐδα V μπορεί να είναι ανταγωνιστική απέναντι στο φυσικό αέριο. Εκτιμά, όμως, ότι αυτό δεν δικαιολογεί τη νομοθετική δέσμευση για τη διατήρησή της τουλάχιστον έως το τέλος του 2049.
«Η φθηνή ενέργεια δεν είναι κάτι που νομοθετείς με μια τροπολογία», καταλήγει, υποστηρίζοντας ότι η πρόταση αποκρύπτει την αλήθεια για το πραγματικό κόστος του λιγνίτη.
Θένια Βασιλειάδου – www.xronos-kozanis.gr
