Στο επίκεντρο η ανταποδοτικότητα, οι θέσεις εργασίας και η βιομηχανική κληρονομιά
Η επένδυση που παρουσιάζεται ως μία από τις μεγαλύτερες της μεταλιγνιτικής εποχής μπαίνει πλέον στο μικροσκόπιο του Δήμου Κοζάνης, ο οποίος ζητά σαφή εικόνα για το τι πραγματικά θα αφήσει πίσω της στην περιοχή. Το ενδιαφέρον μετατοπίζεται από το μέγεθος του έργου στα ουσιαστικά δεδομένα για την τοπική κοινωνία, την απασχόληση και τις επιπτώσεις που θα συνοδεύσουν την ανάπτυξή του.
Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος καθώς ο Άγιος Δημήτριος αλλάζει ταχύτατα μορφή και μαζί του κλείνει ένα μεγάλο κεφάλαιο της λιγνιτικής ιστορίας της περιοχής. Η επόμενη ημέρα δεν αφορά μόνο το τι θα χτιστεί, αλλά και τι θα διασωθεί, ποιο κομμάτι της βιομηχανικής κληρονομιάς θα παραμείνει και με ποιο πραγματικό όφελος για μια κοινωνία που ήδη μετρά τις συνέπειες της μετάβασης.
Την παρουσία εκπροσώπων της ΔΕΗ στο Δημοτικό Συμβούλιο Κοζάνης, προκειμένου να δοθούν συγκεκριμένες απαντήσεις για το σχεδιαζόμενο Data Center στον Άγιο Δημήτριο, ζήτησε ο δήμαρχος Γιάννης Κοκκαλιάρης. Στο επίκεντρο έθεσε τις θέσεις εργασίας, τα οφέλη για την τοπική κοινωνία, τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και την τύχη των εγκαταστάσεων του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου.
Το ζήτημα τέθηκε από τον πρώην δήμαρχο και δημοτικό σύμβουλο Λάζαρο Μαλούτα, με αφορμή τη διαδικασία καθαίρεσης των πέντε πύργων ψύξης και άλλων εγκαταστάσεων του σταθμού. Η σχετική μελέτη για τις πρόδρομες εργασίες εγκρίθηκε από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στις 21 Σεπτεμβρίου, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη και η προσφυγή 50 πολιτών στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά της κατεδάφισης.
Συνολικό σχέδιο για τη βιομηχανική κληρονομιά
Ο Λάζαρος Μαλούτας επισήμανε ότι στα διοικητικά όρια του Δήμου Κοζάνης βρίσκονται δύο από τους μεγαλύτερους ατμοηλεκτρικούς σταθμούς της χώρας, ο ΑΗΣ Καρδιάς και ο ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να διασωθεί μέρος των εγκαταστάσεών τους. «Βρίσκεται σε εξέλιξη, ακόμη σε αρκετά πρώιμο στάδιο, η διαδικασία καθαίρεσης των πύργων ψύξης του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου. Στα διοικητικά όρια του Δήμου Κοζάνης βρίσκονται δύο από τους μεγαλύτερους ΑΗΣ της χώρας, οι οποίοι βρίσκονταν σε λειτουργία μέχρι πρόσφατα, ο ΑΗΣ Καρδιάς και ο ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου», ανέφερε.
Ο κ. Μαλούτας συνέδεσε τη διαδικασία καθαιρέσεων με τον σχεδιασμό για την ανάπτυξη του Data Center, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η Δημοτική Αρχή δεν είχε έως τώρα τοποθετηθεί αναλυτικά για την επένδυση. «Απαιτείται ένα συνολικό σχέδιο για τη διάσωση, την ανάδειξη και την προβολή της βιομηχανικής μας κληρονομιάς, ώστε να αποτελέσει σημείο μνήμης αλλά και αναπτυξιακό εργαλείο», τόνισε.
Σημειώνεται ότι η επίσημη ανακοίνωση για το Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ της ΔΕΗ και της Amazon Web Services δεν συνδέει ρητά τις συγκεκριμένες καθαιρέσεις με την κατασκευή του Data Center. Προβλέπει, ωστόσο, ότι η ΔΕΗ θα διαθέσει την έκταση, τα κτίρια και τις υποστηρικτικές ενεργειακές υποδομές, ενώ η AWS θα εγκαταστήσει και θα λειτουργεί τον εξοπλισμό πληροφορικής.
«Η ΔΕΗ πρέπει να έρθει στο Δημοτικό Συμβούλιο»
Ο Γιάννης Κοκκαλιάρης ανέφερε ότι η Δημοτική Αρχή έχει πραγματοποιήσει επαφές με τη ΔΕΗ, ξεκαθαρίζοντας ότι απαιτείται επίσημη και αναλυτική ενημέρωση του Δημοτικού Συμβουλίου για όλες τις παραμέτρους της επένδυσης. «Όσον αφορά το Data Center, υπάρχουν προβληματισμοί. Έχουμε κάνει επαφές και με την ίδια τη ΔΕΗ και θα πρέπει οι εκπρόσωποί της να έρθουν στο Δημοτικό Συμβούλιο για να απαντήσουν σε πάρα πολλά ζητήματα», ανέφερε.
Ο δήμαρχος έθεσε ως βασικό ερώτημα την ανταποδοτικότητα της επένδυσης για την περιοχή. «Ένα ζήτημα που με ανησυχεί είναι ποια θα είναι η ανταποδοτικότητα για τον τόπο μας. Θα πρέπει να μας εξηγήσουν τι ακριβώς Data Center θα είναι, για πόσες θέσεις εργασίας και για τι προσωπικό μιλάμε», σημείωσε.
Πάντως στην ανακοίνωση της ΔΕΗ για το Μνημόνιο Συνεργασίας με την AWS δεν προσδιορίζονται ο αριθμός και το είδος των θέσεων εργασίας που θα δημιουργηθούν ούτε συγκεκριμένα ανταποδοτικά οφέλη για την τοπική κοινωνία. Το έργο προβλέπεται να διαθέτει στην πρώτη του φάση ισχύ τροφοδοσίας 300 MW, όμως η υλοποίησή του εξαρτάται ακόμη από την υπογραφή των οριστικών συμφωνιών, τον έλεγχο δέουσας επιμέλειας, τη σύνδεση με το δίκτυο και τις απαραίτητες εγκρίσεις.
Ο κ. Κοκκαλιάρης υποστήριξε ότι ο σχεδιασμός δεν θα πρέπει να προχωρήσει χωρίς να εξεταστούν αναλυτικά οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις και τα πραγματικά οφέλη για τη Δυτική Μακεδονία.
«Δεν θέλω να γίνει με το Data Center κάτι αντίστοιχο με εκείνο που συνέβη όταν δημιουργήθηκαν οι λιγνιτικές μονάδες στην περιοχή πριν από πολλές δεκαετίες και δεν είχαν ελεγχθεί οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις, μπροστά στην οικονομική ευμάρεια της περιοχής και στην αύξηση του πληθυσμού», ανέφερε.
Η τύχη των εγκαταστάσεων του ΑΗΣ
Αναφερόμενος στην περιουσία και τις εγκαταστάσεις της ΔΕΗ, ο δήμαρχος εξέφρασε την έντονη δυσαρέσκειά του για το γεγονός ότι ο Δήμος δεν μπορεί να παρέμβει άμεσα στις αποφάσεις της επιχείρησης.
«Όλα τα εδάφη και η περιουσία του ελληνικού λαού, όσο η ΔΕΗ ήταν δημόσια, ξεπουλήθηκαν. Η ΔΕΗ μετατράπηκε σε μια διαφορετικής μορφής εταιρεία και το 2023 έγινε πλέον πολυεθνική. Για εμάς οι ΑΗΣ σημαίνουν πολύ περισσότερα πράγματα, όμως δεν μας επιτρέπεται να παρέμβουμε, επειδή πρόκειται πλέον για ιδιωτική περιουσία», είπε.
Ο ίδιος υπενθύμισε ότι κατά την επίσκεψη του πρωθυπουργού στην περιοχή, τον Απρίλιο του 2025, είχε τεθεί το ζήτημα της δημιουργίας μουσείου βιομηχανικής κληρονομιάς στην Πτολεμαΐδα. Όπως είπε, ο Δήμος επιχείρησε να εξηγήσει στη ΔΕΗ ότι οι εγκαταστάσεις αποτελούν κομμάτι της ιστορίας του τόπου.
«Η απάντηση ήταν ότι θα διατηρηθούν ορισμένα στοιχεία μέσω του μουσείου ή του ΑΗΣ Καρδιάς, ο οποίος προς το παρόν θα παραμείνει. Τα εργοστάσια θα ήθελα να μείνουν ατόφια και να αξιοποιηθούν. Η βιομηχανική κληρονομιά που χάνεται στον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου πραγματικά με στεναχωρεί. Είναι λυπηρό», ανέφερε.
Για την προσφυγή των 50 πολιτών στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ο δήμαρχος είπε ότι αναμένει την απόφαση και εκτίμησε ότι δεν θα προχωρήσει η κατεδάφιση πριν από την έκδοσή της. Έθεσε, παράλληλα, και το ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας της χώρας, συνδέοντάς το με την απομάκρυνση κρίσιμων εγκαταστάσεων του σταθμού.
«Προσπαθούμε να εξηγήσουμε ότι αυτή είναι η ιστορία μας. Η ΔΕΗ, όμως, πλέον δεν ακούει κανέναν», κατέληξε.
Θένια Βασιλειάδου – www.xronos-kozanis.gr
