Η πρώτη Ετήσια Διάλεξη Μνήμης θα πραγματοποιηθεί στις 30 Οκτωβρίου στο Γενικό Λύκειο Σιάτιστας, με πρωτοβουλία της Δρ Εύας Μπόντα
Μια διαφορετική προσέγγιση στην αρχιτεκτονική και πολιτιστική κληρονομιά της Σιάτιστας, μέσα από τη σύνδεσή της με τις νευροεπιστήμες και τον τρόπο με τον οποίο ο ανθρώπινος εγκέφαλος αντιλαμβάνεται την αισθητική εμπειρία, βρίσκεται στο επίκεντρο της πρώτης Ετήσιας Διάλεξης Μνήμης Γεωργίου Μ. Μπόντα.
Η εκδήλωση με θέμα «Νευροαισθητική των Αρχοντικών της Σιάτιστας» θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2026, στις 12:30, στο Γενικό Λύκειο Σιάτιστας, και αποτελεί την πρώτη διοργάνωση ενός ετήσιου θεσμού στη μνήμη του λαογράφου, ιστορικού ερευνητή και συγγραφέα Γεωργίου Μ. Μπόντα, ο οποίος έφυγε από τη ζωή το 2025.
Τη διάλεξη θα πραγματοποιήσει η κόρη του, Δρ Εύα Μπόντα, η οποία δραστηριοποιείται επιστημονικά στον χώρο των νευροεπιστημών και της νευροαπεικόνισης και είναι ιδρύτρια και διευθύνουσα σύμβουλος του Institute of NeuroAisthesis. Στο επίκεντρο θα βρεθούν τα αρχοντικά της Σιάτιστας και ειδικότερα ο τρόπος με τον οποίο τα ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά και διακοσμητικά χαρακτηριστικά τους επιδρούν στην ανθρώπινη αντίληψη και τη δημιουργία αισθητικών εμπειριών.
Η επιλογή του θέματος συνδέει ουσιαστικά το παρελθόν με τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα. Τα αρχοντικά αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της πολιτιστικής φυσιογνωμίας της Σιάτιστας, ενώ η νευροαισθητική επιχειρεί να διερευνήσει τους νευρωνικούς μηχανισμούς που ενεργοποιούνται κατά την αντίληψη της ομορφιάς και της τέχνης. Η διάλεξη επιχειρεί έτσι να προσεγγίσει με σύγχρονα επιστημονικά εργαλεία μια πολιτιστική κληρονομιά αιώνων.
Στη μνήμη ενός ανθρώπου που κατέγραψε τη Σιάτιστα
Η διοργάνωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία βρίσκεται σε εξέλιξη πρωτοβουλία για την ανακήρυξη του Γεωργίου Μ. Μπόντα ως «Μεγάλου Ευεργέτη της πόλης της Σιάτιστας».
Ο Γεώργιος Μ. Μπόντας, που γεννήθηκε το 1933, υπήρξε ο πρώτος οργανωτής, συγκροτητής και επί μακρόν διευθύνων της Μανούσειου Δημόσιας Ιστορικής Βιβλιοθήκης Σιάτιστας. Από την έναρξη της υπηρεσίας του, το 1957, έως τη συνταξιοδότησή του το 1986, συνέβαλε στην καταγραφή, καταλογογράφηση, τεκμηρίωση και ανάδειξη των συλλογών της. Παράλληλα ανέπτυξε πολυετή ιστορική και λαογραφική δραστηριότητα, καταγράφοντας έθιμα, παραδόσεις, πρόσωπα και στοιχεία της κοινωνικής και πνευματικής ζωής της Σιάτιστας. Η προσφορά του είχε τιμηθεί ήδη από την Ακαδημία Αθηνών το 1981.
Μετά τον θάνατό του, η προσπάθεια θεσμικής αναγνώρισης της προσφοράς του έχει συγκεντρώσει την υποστήριξη επιστημονικών, εκπαιδευτικών και πολιτιστικών φορέων, συλλόγων της Σιάτιστας και της διασποράς, πανεπιστημιακών και προσώπων με δημόσια παρουσία. Ανάμεσά τους βρίσκονται η Ελληνική Λαογραφική Εταιρεία, εκπρόσωποι του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, καθώς και σύλλογοι Σιατιστέων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Στην πρωτοβουλία έχει ήδη δηλώσει επίσημα τη στήριξή της και η εφημερίδα «Χρόνος», με επιστολή του εκδότη και διευθυντή της Γιάννη Κωσταρέλλα. Η σχέση του Γεωργίου Μ. Μπόντα με τον «Χρόνο» υπήρξε μακρόχρονη, καθώς ήταν επί σειρά ετών συνεργάτης και αρθρογράφος της εφημερίδας, μέσα από τις σελίδες της οποίας παρουσίαζε πτυχές της ιστορίας, των εθίμων και της πολιτιστικής κληρονομιάς της Σιάτιστας.
Η πρώτη Ετήσια Διάλεξη Μνήμης έρχεται, επομένως, να προσθέσει μία ακόμη διάσταση στη διατήρηση της παρακαταθήκης του. Όχι μόνο μέσα από την αναδρομή στο έργο του, αλλά μέσα από τη δημιουργία ενός θεσμού που επιχειρεί να φέρει σε διάλογο την ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά της Σιάτιστας με τη σύγχρονη επιστημονική γνώση.
Από τη μνήμη στη δημιουργία ενός νέου θεσμού
Η Ετήσια Διάλεξη Μνήμης Γεωργίου Μ. Μπόντα φιλοδοξεί να αποτελέσει κάτι περισσότερο από μια επετειακή εκδήλωση. Η δημιουργία ενός ετήσιου θεσμού επιχειρεί να μετατρέψει τη μνήμη σε ζωντανή επιστημονική και πολιτιστική δραστηριότητα.
Η επιλογή της νευροαισθητικής ως αντικειμένου της πρώτης διάλεξης έχει ιδιαίτερο συμβολισμό. Ο Γεώργιος Μ. Μπόντας αφιέρωσε τη ζωή του στην καταγραφή και τεκμηρίωση της πολιτιστικής μνήμης της Σιάτιστας. Η Δρ Εύα Μπόντα επιχειρεί, από τη δική της επιστημονική περιοχή, να εξετάσει πώς αυτή η πολιτιστική κληρονομιά μπορεί να γίνει αντικείμενο μελέτης και μέσα από τη σύγχρονη επιστήμη του εγκεφάλου.
Έτσι, η πρώτη Διάλεξη Μνήμης δημιουργεί μια συμβολική αλλά και ουσιαστική γέφυρα ανάμεσα στο έργο του πατέρα και την επιστημονική δραστηριότητα της κόρης: από την καταγραφή της πολιτιστικής μνήμης στη διερεύνηση των νευρωνικών μηχανισμών της ανθρώπινης αισθητικής εμπειρίας.
Η Σιάτιστα, τα αρχοντικά της και η πολιτιστική της κληρονομιά γίνονται με αυτόν τον τρόπο αντικείμενο ενός νέου επιστημονικού διαλόγου, στον οποίο η ιστορία, η αρχιτεκτονική, η πολιτιστική κληρονομιά και οι νευροεπιστήμες συναντώνται.
Η πρώτη Ετήσια Διάλεξη Μνήμης Γεωργίου Μ. Μπόντα θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2026, στις 12:30, στο Γενικό Λύκειο Σιάτιστας.
Σωκράτης Μουτίδης – www.xronos-kozanis.gr
