Οι εφαρμογές στο Μαμάτσειο και η συνεργασία του ΠΔΜ με το ΜΙΤ
Η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται ήδη στην καθημερινή λειτουργία του Μαμάτσειου Νοσοκομείου, ενώ στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας η έρευνα ανοίγει νέα πεδία, από την πρόβλεψη κινδύνου καρκίνου του μαστού μέχρι την πρόληψη τραυματισμών αθλητών. Οι δυνατότητες αυτές, μαζί με τα ερωτήματα για την αξιοπιστία των αλγορίθμων, την ευθύνη και τη θέση του ανθρώπου στην ιατρική πράξη, βρέθηκαν στο επίκεντρο της επιστημονικής ημερίδας «Τεχνητή Νοημοσύνη στην Καρδιολογία», την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου στην Κοζάνη.
Σε ένα γεμάτο αμφιθέατρο του κτιρίου διοίκησης της Πανεπιστημιούπολης στη ΖΕΠ, γιατροί, πανεπιστημιακοί, μαθητές, φοιτητές και εκπρόσωποι φορέων συναντήθηκαν σε μια συζήτηση που αφορούσε τόσο τις τεχνολογικές εξελίξεις όσο και τον τρόπο με τον οποίο αυτές επηρεάζουν την υγεία και την κοινωνία. Μέρος της ημερίδας ήταν αφιερωμένο στη μνήμη του Παναγιώτη Δημόπουλου, ενώ τις εντυπώσεις έκλεψε η παρουσίαση του συστήματος ΑΙΑΣ.
Από τις μαστογραφίες στην πρόληψη τραυματισμών
Στη συνεργασία με το ΜΙΤ για την πρόβλεψη κινδύνου καρκίνου του μαστού από μαστογραφίες αναφέρθηκε ο Παντελής Αγγελίδης, καθηγητής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, κοσμήτορας της Πολυτεχνικής Σχολής και διευθυντής του Εργαστηρίου Επιστήμης Δεδομένων Υγείας. Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι την προηγούμενη εβδομάδα εγκρίθηκε ένα νέο έργο για την παρακολούθηση αθλητών κατά την προπόνηση, με στόχο την πρόληψη τραυματισμών.
Οι δύο αυτές ερευνητικές κατευθύνσεις αποτυπώνουν το εύρος των εφαρμογών που μπορεί να έχει η τεχνητή νοημοσύνη στην υγεία. Όπως εξήγησε ο κ. Αγγελίδης, η ιατρική αποτέλεσε από νωρίς πεδίο αξιοποίησής της, καθώς βασίζεται σε μεγάλο όγκο δεδομένων διαφορετικών ειδών. Ιδιαίτερα στην ακτινολογία, η δυνατότητα των αλγορίθμων να επεξεργάζονται όγκους πληροφοριών που δεν μπορεί να διαχειριστεί το ανθρώπινο μυαλό έχει οδηγήσει, σύμφωνα με τον ίδιο, σε πολύ επιτυχημένες εφαρμογές.
Αυτή η δυνατότητα επεξεργασίας δεδομένων είναι, όπως σημείωσε, ένα από τα βασικά στοιχεία που διαφοροποιούν τη σημερινή ιατρική πράξη από το παρελθόν. Ωστόσο, η εξέλιξη της τεχνολογίας ανοίγει και πεδία που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση. «Η τεχνητή νοημοσύνη μας έχει δώσει δυνατότητες μοναδικές και που ακόμα δεν είμαστε απολύτως σίγουροι για το πώς μπορούμε να τις αξιοποιήσουμε», ανέφερε.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η ημερίδα σχεδιάστηκε ώστε να παρουσιάσει τις ανθρώπινες πτυχές της τεχνολογίας, δίνοντας χώρο στη συζήτηση για τη σχέση της με τον άνθρωπο.
Στο Μαμάτσειο χρησιμοποιείται ήδη
Την ήδη υπάρχουσα παρουσία της τεχνητής νοημοσύνης στο νοσοκομείο ανέδειξε ο Στυλιανός Λαμπρόπουλος, διευθυντής της Καρδιολογικής Κλινικής του Μαμάτσειου και διοργανωτής της ημερίδας. Όπως ανέφερε, εφαρμογές της χρησιμοποιούνται εδώ και χρόνια, για παράδειγμα στο ηλεκτροκαρδιογράφημα, στην αξονική και στον υπέρηχο καρδιάς.
Ο κ. Λαμπρόπουλος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο του γιατρού, εξηγώντας ότι η τεχνολογία προσφέρει πληροφορίες και υποστήριξη στην κλινική πράξη. «Την τελική απόφαση θα την πάρει ο γιατρός. Είναι ένα εργαλείο πάρα πολύ βοηθητικό στα χέρια μας αλλά απλά μας δίνει πληροφορίες», τόνισε.
Όπως εξήγησε, η πρωτοβουλία για τη διοργάνωση γεννήθηκε από την ανάγκη να συζητηθούν ανοιχτά οι αλλαγές που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη στην ιατρική, στην εκπαίδευση και συνολικά στην κοινωνία. Γι’ αυτό και η ημερίδα απευθυνόταν σε κάθε πολίτη, με τη συμμετοχή μαθητών, φοιτητών και εκπροσώπων θεσμών και φορέων.
Στόχος ήταν να αναδειχθούν οι δυνατότητες στην καρδιολογία, από την έγκαιρη διάγνωση έως την υποστήριξη των θεραπευτικών αποφάσεων, αλλά και να συζητηθούν οι προβληματισμοί, τα ηθικά διλήμματα και η ευθύνη που συνοδεύουν την αξιοποίησή τους. «Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι να έρθει στο μέλλον, δεν είναι μακριά. Είναι εδώ και χρόνια στη ζωή μας. Πρέπει να τη χρησιμοποιούμε σοφά», ανέφερε.
Στην ευρύτερη συζήτηση για τη διείσδυση της τεχνολογίας στάθηκε ο Μάρκος Τσίπουρας, πρόεδρος του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΠΔΜ και μέλος του Εργαστηρίου Επιστήμης Δεδομένων Υγείας. Όπως σημείωσε, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και η εμπλοκή της στα διαφορετικά στάδια της ανθρώπινης δραστηριότητας αποτελούν προβληματισμό που αφορά όλους. Ο ίδιος αναφέρθηκε και στην προσωπική του ενασχόληση με την εφαρμογή της στην καρδιολογία.
Η ανάπτυξη της κλινικής και ο σχεδιασμός για το νοσοκομείο
Ο διοικητής της 3ης Υγειονομικής Περιφέρειας Μακεδονίας Δημήτρης Τσαλικάκης αναφέρθηκε στη δυναμική που έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια η Καρδιολογική Κλινική του Μαμάτσειου, τόσο στη Δυτική Μακεδονία όσο και στην 3η ΥΠΕ. Σημείωσε ότι ο κ. Λαμπρόπουλος έχει καταθέσει προτάσεις, ορισμένες από τις οποίες έχουν γίνει αποδεκτές.
Συνδέοντας την πορεία της κλινικής με τη συνολικότερη ανάπτυξη του νοσοκομείου, έθεσε την ανάγκη σχεδιασμού σε βάθος χρόνου. «Δεν κάνεις έναν σχεδιασμό μόνο για την επόμενη μέρα. Πρέπει να κάνεις μακροχρόνιο και σωστό σχεδιασμό για τα επόμενα τουλάχιστον 20–30 χρόνια», υπογράμμισε.
Η διοικήτρια του Μαμάτσειου Ευτυχία Καπάτου στάθηκε στη συνεργασία της υγείας, της πανεπιστημιακής κοινότητας και της εκπαίδευσης, χαρακτηρίζοντας την ημερίδα μια συνάντηση της ιατρικής επιστήμης με τις τεχνολογίες του μέλλοντος. Όπως ανέφερε, η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί νέες δυνατότητες στην πρόληψη, στη διάγνωση και στη θεραπεία, προσφέροντας στους επαγγελματίες υγείας εργαλεία που ενισχύουν την επιστημονική γνώση και την κλινική πράξη.
Ο άνθρωπος στο κέντρο της εξέλιξης
Την ανθρώπινη διάσταση της συζήτησης υπογράμμισε ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας Θεόδωρος Θεοδουλίδης, επισημαίνοντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη στην καρδιολογία αποτελεί ήδη πραγματικότητα και ότι στο κέντρο αυτής της τεχνολογικής εξέλιξης πρέπει να παραμένει ο άνθρωπος.
Ο περιφερειάρχης Δυτικής Μακεδονίας Γιώργος Αμανατίδης συνέδεσε την αξιοποίηση της γνώσης με την ανταγωνιστικότητα, την ποιότητα και την καινοτομία. Αναφέρθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης των τομέων που μπορούν να μεταφέρουν αυτές τις δυνατότητες προς όφελος των πολιτών, τοποθετώντας ανάμεσά τους το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας και επισημαίνοντας την εξαιρετική, όπως τη χαρακτήρισε, συνεργασία με την Περιφέρεια.
Από την πλευρά του, ο δήμαρχος Κοζάνης Γιάννης Κοκκαλιάρης στάθηκε στον ρόλο των νέων, τονίζοντας ότι η νέα γενιά καλείται να αξιοποιήσει την καινοτομία με γνώση, υπευθυνότητα και κριτική σκέψη.
Η συμμετοχή μαθητών και φοιτητών είχε ξεχωριστή θέση στο πρόγραμμα, μέσα από τη διαδραστική ενότητα «Student AI Challenge» και τη συζήτηση για το πώς θα μπορούσε να διαμορφωθεί η υγεία το 2036. Το πρόγραμμα περιλάμβανε επίσης τη στρογγυλή τράπεζα «Ο Αλγόριθμος στο Εδώλιο», με ένα υποθετικό περιστατικό λανθασμένης διάγνωσης να θέτει το ερώτημα της νομικής ευθύνης όταν ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης κάνει λάθος.
Το ερώτημα αυτό συνδέθηκε με μια βασική επισήμανση των ομιλητών, το ότι οι νέες δυνατότητες χρειάζονται γνώση, υπεύθυνη χρήση και ανθρώπινη κρίση. Στην καθημερινή φροντίδα του ασθενούς, όπως τόνισε ο κ. Λαμπρόπουλος, την τελική απόφαση εξακολουθεί να παίρνει ο γιατρός.
Θένια Βασιλειάδου – www.xronos-kozanis.gr
