Ξεχωριστή χρηματοδότηση για τη Δυτική Μακεδονία μετά το 2027 ζητά το ΓΕΩΤΕΕ

Χρόνος Κοζάνης
6 Min Read

Προτάσεις για τη μεταλιγνιτική μετάβαση και την αγροδιατροφή

Τη δημιουργία ξεχωριστού χρηματοδοτικού κεφαλαίου για τη Δυτική Μακεδονία στη νέα προγραμματική περίοδο 2028–2034 προτείνει το Παράρτημα Δυτικής Μακεδονίας του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΓΕΩΤΕΕ), ζητώντας να διασφαλιστεί η συνέχιση της ειδικής στήριξης της περιοχής μετά το 2027. Ως αφετηρία διαπραγμάτευσης εισηγείται να εξεταστεί χρηματοδότηση αντίστοιχης τάξης μεγέθους με τους περίπου 1,1 δισ. ευρώ που έχουν προγραμματιστεί μέσω του Προγράμματος Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης 2021–2027.

Οι προτάσεις περιλαμβάνονται σε έγγραφο της 13ης Νοεμβρίου 2026, στο πλαίσιο της διαβούλευσης για το Εθνικό και Περιφερειακό Εταιρικό Σχέδιο (ΕΠΕΣ) 2028–2034. Το Επιμελητήριο επισημαίνει ότι η ενοποίηση χρηματοδοτικών και προγραμματικών εργαλείων δημιουργεί νέα δεδομένα, χωρίς η πρόταση για το νέο ΕΠΕΣ να διασφαλίζει από μόνη της τη συνέχιση αντίστοιχου ειδικού χρηματοδοτικού πλαισίου για τη Δυτική Μακεδονία.

Ξεχωριστοί πόροι για τη μεταλιγνιτική μετάβαση

Το ΓΕΩΤΕΕ προτείνει τη δημιουργία αυτοτελούς Ειδικού Εδαφικού Κεφαλαίου Μεταλιγνιτικής Μετάβασης, αξιοποιώντας το άρθρο 21 της πρότασης ευρωπαϊκού κανονισμού COM(2025) 565 final, που προβλέπει τη δυνατότητα περιφερειακών και εδαφικών κεφαλαίων. Η Δυτική Μακεδονία, σύμφωνα με το Επιμελητήριο, αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση περιοχής που επηρεάζεται από τη βιομηχανική και ενεργειακή μετάβαση. Το άρθρο 6 της ίδιας πρότασης προβλέπει την αρχή της εταιρικής σχέσης και τη συμμετοχή περιφερειακών και τοπικών αρχών στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση του Σχεδίου.

Η Περιφέρεια, σε συνεργασία με τους τοπικούς φορείς, καλείται να διεκδικήσει ειδική χρηματοδοτική δέσμευση με σαφές πολυετές πλαίσιο. Το ακριβές ποσό και η εξειδίκευση της χρηματοδότησης θα πρέπει να τεκμηριωθούν περαιτέρω κατά τη διαμόρφωση του Σχεδίου.

Το Επιμελητήριο ζητά η ειδική χρηματοδότηση να είναι πρόσθετη, χωρίς να μειώνει τα ελάχιστα ποσά που προβλέπονται για τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες. Προτείνει επίσης οι εκκρεμείς υποχρεώσεις και τα «έργα-γέφυρες» του ΠΔΑΜ 2021–2027 να καλυφθούν από πόρους της τρέχουσας περιόδου ή, όπου απαιτείται και είναι επιλέξιμο, από εθνικούς πόρους, χωρίς να επιβαρύνουν τη νέα χρηματοδότηση.

Παράλληλα, εισηγείται προστασία των πόρων από ανακατανομές για κρίσεις που δεν πλήττουν άμεσα τη Δυτική Μακεδονία, με πρόβλεψη ειδικά αιτιολογημένων εξαιρέσεων. Προτείνει ακόμη να εξεταστεί ο ορισμός της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης του Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία» ως ενδιάμεσου φορέα διαχείρισης, αξιοποιώντας την υφιστάμενη εμπειρία της υπηρεσίας.

Αγροτική αξιοποίηση πρώην λιγνιτωρυχείων

Η αγροδιατροφή αποτελεί τον δεύτερο βασικό άξονα των προτάσεων, με το ΓΕΩΤΕΕ να ζητά ολοκληρωμένη στήριξη της παραγωγικής αλυσίδας, από τη γεωργία και την κτηνοτροφία μέχρι τη μεταποίηση, την αποθήκευση, την εφοδιαστική αλυσίδα και το εμπόριο. Επιδίωξη είναι η αύξηση της τοπικής προστιθέμενης αξίας, η ενίσχυση του εισοδήματος των παραγωγών και η δημιουργία νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.

Το Επιμελητήριο προτείνει να διερευνηθεί η δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης κατάλληλων αποκατεστημένων εκτάσεων των πρώην λιγνιτωρυχείων για γεωργική παραγωγή, με δυνατότητα πρόσβασης νέων αγροτών όπου είναι εφικτό. Ζητά επίσης προστασία της γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας και ορθολογική χωροθέτηση των εγκαταστάσεων ΑΠΕ.

Στις προτεραιότητες περιλαμβάνονται ο εκσυγχρονισμός των αρδευτικών δικτύων, η μείωση των απωλειών νερού και η διερεύνηση αξιοποίησης υφιστάμενων ταμιευτήρων και κατάλληλων μελλοντικών λιμναίων σχηματισμών στα πρώην ορυχεία για άρδευση. Παράλληλα, προτείνεται η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των εκμεταλλεύσεων, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και η προστασία από φυσικούς κινδύνους και διαταραχές της αγοράς.

Για την κτηνοτροφία ζητείται ενίσχυση της βιοασφάλειας, της πρόληψης και επιτήρησης των ζωονόσων και των κτηνιατρικών και εργαστηριακών υποδομών. Προτείνεται επίσης καλύτερη σύνδεση της φυτικής και ζωικής παραγωγής με την τοπική μεταποίηση και αγορά.

Τοπικά προϊόντα και νέες τεχνολογίες

Το ΓΕΩΤΕΕ προτείνει ενίσχυση των συνεταιρισμών και των οργανώσεων παραγωγών, ανάπτυξη κοινών υποδομών και υπηρεσιών, μείωση του κόστους παραγωγής και βελτίωση της διαπραγματευτικής θέσης των παραγωγών. Ζητά ακόμη στήριξη της μεταποίησης, της τυποποίησης, της πιστοποίησης και των εξαγωγών.

Έμφαση δίνεται στον Κρόκο Κοζάνης ΠΟΠ, στους οίνους ΠΟΠ Αμύνταιο και στα Φασόλια Πρεσπών Φλώρινας ΠΓΕ, καθώς και στην καταχώριση νέων Γεωγραφικών Ενδείξεων. Το Επιμελητήριο επιδιώκει η αναγνωρισιμότητα των προϊόντων να μετατρέπεται σε μετρήσιμο οικονομικό όφελος, ενώ προτείνει τη σύνδεση των τοπικών προϊόντων με τη γαστρονομία, τον τουρισμό και την τοπική αγορά.

Στις τεχνολογικές προτάσεις περιλαμβάνονται η γεωργία ακριβείας, η τεχνητή νοημοσύνη, η ψηφιακή ιχνηλασιμότητα και οι αυτοματισμοί. Προτείνεται η δημιουργία περιφερειακής υποδομής αγροτικών δεδομένων, με μετεωρολογικούς σταθμούς, αισθητήρες εδαφικής υγρασίας, δορυφορικά δεδομένα, τεχνολογίες τηλεπισκόπησης και συστήματα προειδοποίησης για φυτοπαθολογικούς κινδύνους. Στις προτάσεις περιλαμβάνεται και ψηφιακός εδαφολογικός χάρτης.

Το ΓΕΩΤΕΕ ζητά ακόμη συνεργασία με πανεπιστήμια και ερευνητικούς φορείς, ενίσχυση των γεωτεχνικών συμβουλευτικών υπηρεσιών και προσέλκυση νέων ανθρώπων στον πρωτογενή τομέα. Προτεραιότητα θεωρεί επίσης τη διαδοχή στις γεωργικές και κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις, την κατάρτιση και την ενίσχυση της επιχειρηματικής και διοικητικής ικανότητας των συλλογικών σχημάτων.

Τέλος, προτείνει η αποτελεσματικότητα των χρηματοδοτήσεων να αξιολογείται με μετρήσιμους δείκτες για τις επενδύσεις, τις επιχειρήσεις, τις θέσεις εργασίας, την παραγωγική διαφοροποίηση, τη μεταποίηση και τις εξαγωγές.

Μοιραστείτε την είδηση