Θερμότητα, νερό, ενέργεια και δουλειές στο σχέδιο του «Ρεύματος»
Συγκεκριμένους και μετρήσιμους όρους για όσα θα μείνουν στη Δυτική Μακεδονία από το data center της ΔΕΗ και της AWS προτείνει η πρωτοβουλία «Το Ρεύμα». Πριν από τη σύνδεση της επένδυσης στο δίκτυο ζητά Σύμφωνο Τοπικού Οφέλους και Βιωσιμότητας, με δεσμεύσεις για την αξιοποίηση της θερμότητας στις τηλεθερμάνσεις, την κατανάλωση νερού, την ενέργεια, τις θέσεις εργασίας και τα ανταποδοτικά οφέλη.
Η πρόταση επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από το μέγεθος της επένδυσης στους όρους με τους οποίους αυτή θα λειτουργήσει και στη σχέση της με την περιοχή. Τα πραγματικά ενεργειακά και υδατικά μεγέθη, οι μόνιμες θέσεις εργασίας και η δυνατότητα αξιοποίησης της παραγόμενης θερμότητας παραμένουν ακόμη ανοιχτά ζητήματα, με την πρωτοβουλία να παρουσιάζει την Κυριακή στην Κοζάνη τις προτάσεις που θέτει σε δημόσια διαβούλευση.
Σύμφωνο τοπικού οφέλους για το data center προτείνει «Το Ρεύμα»
Συγκεκριμένες δεσμεύσεις για το όφελος της Δυτικής Μακεδονίας πριν από τη σύνδεση του σχεδιαζόμενου data center της ΔΕΗ και της Amazon Web Services στο δίκτυο ζητά η πρωτοβουλία «Το Ρεύμα». Με έρευνα και πρόταση που θέτει σε δημόσια διαβούλευση, προτείνει ένα Σύμφωνο Τοπικού Οφέλους και Βιωσιμότητας, με μετρήσιμους στόχους, ανεξάρτητο έλεγχο και ρήτρες.
Η ανοιχτή πρωτοβουλία πολιτών τάσσεται υπέρ της επένδυσης στον Άγιο Δημήτριο, ζητώντας να προσδιοριστούν, ωστόσο, οι υποχρεώσεις των εταιρειών και όσα μπορούν να μείνουν στην περιοχή. Η αξιοποίηση της θερμότητας για την τηλεθέρμανση, η προστασία του νερού, η συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας στα ενεργειακά οφέλη και οι επαγγελματικές προοπτικές αποτελούν βασικά σημεία της πρότασης.
Το μέγεθος της επένδυσης και τα ανοιχτά ερωτήματα
Σύμφωνα με τα στοιχεία τα οποία είναι ήδη γνωστά, το έργο σχεδιάζεται με αρχική ισχύ 300 MW και δυνατότητα επέκτασης έως το 1 GW. Η πρωτοβουλία υπολογίζει ενδεικτικά ότι η ετήσια κατανάλωσή του στα 300 MW θα αντιστοιχούσε στο 3% έως 5% της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας της Ελλάδας, με βάση τη ζήτηση του 2025. Για την επέκταση στο 1 GW εκτιμά το αντίστοιχο ποσοστό σε 10% έως 15%. Επίσης, θέτουν ως ανοιχτό ερώτημα πόση ενέργεια θα χρειάζεται το έργο κάθε χρόνο και σε κάθε φάση ανάπτυξής του.
Στα στοιχεία που ζητά να γίνουν γνωστά περιλαμβάνονται επίσης το μίσθωμα, οι όροι της δεκαπενταετούς μίσθωσης, τι γίνεται μετά το πέρας αυτής, η τιμή, ο όγκος και η διάρκεια των μακροχρόνιων συμβάσεων αγοράς ενέργειας. Θέτει ακόμη το ερώτημα αν η τροφοδοσία θα στηριχθεί σε νέες εγκαταστάσεις ΑΠΕ ή σε υφιστάμενες.
Η θερμότητα ως όφελος για τις τηλεθερμάνσεις
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη δυνατότητα αξιοποίησης της θερμότητας του data center. «Το Ρεύμα» προτείνει να αξιοποιείται ως θερμότητα τουλάχιστον το 10% της ενέργειας, με στόχο το 20%, και να διατίθεται στις τηλεθερμάνσεις δωρεάν ή στο κόστος. Με ενδεικτικό υπολογισμό, εκτιμούν την αξιοποιήσιμη θερμότητα σε 160 έως 470 GWh ετησίως.
Επιπλέον γίνεται αναφορά στις τηλεθερμάνσεις Κοζάνης, Εορδαίας και Αμυνταίου ως δυνητικούς αποδέκτες ενώ δίνεται το παράδειγμα της AWS στο Tallaght του Δουβλίνου, όπου παρέχεται δωρεάν θερμότητα για τηλεθέρμανση.
Νερό με δεσμευτικά όρια και δημόσια στοιχεία
Για την κατανάλωση νερού, η έρευνα μεταφέρει δήλωση της ΔΕΗ για ανώτατη ετήσια ποσότητα 400.000 κυβικών μέτρων. Επισημαίνει, ωστόσο, ότι η δήλωση αυτή δεν αποτελεί όρο περιβαλλοντικής άδειας.
Ζητά διευκρινίσεις για την προέλευση του νερού, τις ανάγκες κατά τους μήνες καύσωνα και το αν η συγκεκριμένη ποσότητα αφορά και την ενδεχόμενη επέκταση στο 1 GW.
Η πρόταση περιλαμβάνει δεσμευτικό ετήσιο όριο, να μη χρησιμοποιείται πόσιμο νερό για ψύξη και να δημοσιοποιούνται στοιχεία κάθε μήνα. Ζητά επίσης δείκτη κατανάλωσης νερού κάτω από 0,1 λίτρο ανά κιλοβατώρα ενέργειας των υπολογιστικών συστημάτων.
Ποιος πληρώνει το δίκτυο και ποιος ωφελείται από την ενέργεια
Στο ενεργειακό σκέλος προτείνεται τουλάχιστον το 80% της ενέργειας να προέρχεται από νέες ελληνικές εγκαταστάσεις ΑΠΕ. Παράλληλα, ζητείται ο επενδυτής να αναλαμβάνει το κόστος των ενισχύσεων του δικτύου που προκαλεί το έργο.
Η πρωτοβουλία θέτει και ζήτημα κοινοτικού μεριδίου στην πράσινη ενέργεια 5% – 10%, μέσω ενεργειακού διαμοιρασμού και ενεργειακών κοινοτήτων, με την ίδια τιμολογιακή φόρμουλα που θα ισχύει για την AWS.
Προτείνει ακόμη Ταμείο Κοινωνικού Οφέλους με εισφορά δύο ευρώ ανά μεγαβατώρα για όλη τη διάρκεια της μίσθωσης. Σύμφωνα με τους ενδεικτικούς υπολογισμούς της, στα 300 MW το ποσό θα μπορούσε να κυμαίνεται από 3,2 έως 4,7 εκατ. ευρώ ετησίως. Για τη λειτουργία του ταμείου ζητά ανεξάρτητη διοίκηση και δημόσια λογοδοσία.
Οι μόνιμες θέσεις εργασίας και η σύνδεση με το Πανεπιστήμιο
Η έρευνα διαχωρίζει την απασχόληση κατά την κατασκευή από τις μόνιμες θέσεις λειτουργίας. Επισημαίνει ότι ο αριθμός των μόνιμων εργαζομένων του συγκεκριμένου data center παραμένει ζητούμενο και ότι οι 2.000 θέσεις που αναφέρει η ΔΕΗ αφορούν συνολικά το πρόγραμμά της στην περιοχή.
Η πρόταση περιλαμβάνει στόχους τοπικών προσλήψεων και προμηθειών, καθώς και δημιουργία ακαδημίας για το υπολογιστικό νέφος και τα κέντρα δεδομένων, με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας και την επαγγελματική εκπαίδευση. Προβλέπει επίσης πιστώσεις για υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους προς το Πανεπιστήμιο, τα νοσοκομεία, τους δήμους και τις τοπικές επιχειρήσεις.
Διαφάνεια και σχεδιασμός για την επόμενη μέρα
Στα ανοιχτά ζητήματα περιλαμβάνονται οι εφεδρικές γεννήτριες, το καύσιμο και η συχνότητα δοκιμών τους. Ζητούνται όρια θορύβου, μηνιαία δημόσια στοιχεία για ενέργεια, νερό και θερμότητα και εγγύηση επαναχρησιμοποίησης ή αποξήλωσης των εγκαταστάσεων μετά το 15ο έτος.
Σε ευρύτερο επίπεδο, η πρωτοβουλία υποστηρίζει ότι χρειάζεται εθνικό σχέδιο για τα data centers και περιφερειακό σχέδιο για το νερό, τη θερμότητα, τη γη και το τοπικό όφελος. Οι δεσμεύσεις αυτές αποτελούν προτάσεις και όχι συμφωνημένους όρους της επένδυσης. Τα σχόλια της διαβούλευσης θα συντεθούν σε αναθεωρημένη πρόταση προς τις εταιρείες, την κυβέρνηση και την αυτοδιοίκηση, η οποία θα κατατεθεί και στη διαβούλευση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, όταν ανοίξει.
Παρουσίαση την Κυριακή στην Κοζάνη
Η έρευνα «Το κέντρο δεδομένων (Data Center) της κ/ξ ΔΕΗ – AWS στην Κοζάνη. Δεδομένα και προοπτικές», που πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2026, θα παρουσιαστεί την Κυριακή 25 Οκτωβρίου, στις 7 το απόγευμα, στο γραφείο της Δημοτικής Κίνησης, στην Πλατεία Γιολδάση 2.
Την παρουσίαση θα κάνει ο Γιάννης Τζιουράς, μέλος της πρωτοβουλίας, με αναφορά στα τεχνικά στοιχεία, στο θεσμικό πλαίσιο, στους περιβαλλοντικούς κινδύνους, στις κοινωνικές επιπτώσεις και στην πρόταση για Σύμφωνο Τοπικού Οφέλους και Βιωσιμότητας. Θα ακολουθήσει συζήτηση και η εκδήλωση είναι ανοιχτή σε όλους.
Συμμετοχή στη δημόσια διαβούλευση
Θένια Βασιλειάδου – www.xronos-kozanis.gr
