Πρόταση για τη συνέχιση του ΔΑΜ μετά το 2027
Με το βλέμμα στραμμένο στη νέα προγραμματική περίοδο 2028–2034 και τη θέση που θα έχει σε αυτήν η Δυτική Μακεδονία, ξεκινά η προετοιμασία για το νέο ΕΣΠΑ. Στο επίκεντρο της συζήτησης του Περιφερειακού Συμβουλίου, την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου, βρέθηκε και η πρόταση του Περιφερειάρχη Γιώργου Αμανατίδη για την ένταξη διακριτού κεφαλαίου για τις λιγνιτικές περιοχές στο νέο Εθνικό και Περιφερειακό Εταιρικό Σχέδιο (ΕΠΕΣ).
Η πρόταση έρχεται σε μια περίοδο αλλαγών στον ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό σχεδιασμό, με το ύψος των πόρων που θα αναλογούν στη Δυτική Μακεδονία να παραμένει άγνωστο. Την ίδια ώρα, η Περιφέρεια καλείται να καταθέσει έως τις 20 Νοεμβρίου τις πρώτες προτάσεις της, θέτοντας τις προτεραιότητες και τις αναπτυξιακές ανάγκες της περιοχής για τα επόμενα χρόνια.
Στην τοποθέτησή του, ο κ. Αμανατίδης αναφέρθηκε στη δημιουργία ενός ενιαίου χρηματοδοτικού πλαισίου, με στόχο τον καλύτερο συντονισμό των ευρωπαϊκών πολιτικών και των διαθέσιμων πόρων. «Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να βρει τη θέση του και το νέο ΔΑΜ που θέλουμε να συνεχίσουμε να υπάρχει», σημείωσε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη προσεκτικού σχεδιασμού.
Όπως εξήγησε, η Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης του ΔΑΜ είναι ήδη διαθέσιμη να συμβάλει στην προετοιμασία, ενώ ο ίδιος τάχθηκε υπέρ της διατήρησης ειδικής διαχειριστικής δομής, την οποία θεωρεί αποτελεσματικότερη. Πρότεινε συγκεκριμένα να ζητηθεί η ένταξη διακριτού κεφαλαίου στο ΕΠΕΣ 2028–2034 για τις λιγνιτικές περιοχές.
Το ποσό των 49,5 δισ. ευρώ αποτελεί την αφετηρία του σχεδιασμού για τους ευρωπαϊκούς πόρους που διεκδικεί η Ελλάδα την περίοδο 2028–2034, χωρίς να έχει οριστικοποιηθεί. Το νέο χρηματοδοτικό πλαίσιο δεν περιορίζεται στην Πολιτική Συνοχής, καθώς προβλέπεται να περιλαμβάνει και την αγροτική πολιτική, μεταξύ άλλων τομέων.
Στον πυρήνα του νέου σχεδιασμού βρίσκεται η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την υπαγωγή διαφορετικών χρηματοδοτικών πολιτικών σε ενιαία εθνικά και περιφερειακά σχέδια, με τις εκταμιεύσεις να συνδέονται με την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων και οροσήμων. Η αλλαγή αυτή δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στην τεκμηρίωση των αναγκών, την ωριμότητα των παρεμβάσεων και τα αποτελέσματά τους, στοιχεία που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη ήδη από την προετοιμασία των πρώτων προτάσεων της Δυτικής Μακεδονίας.
Κατά την παρουσίαση του προϊσταμένου της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης του Προγράμματος «Δυτική Μακεδονία», Ιωάννη Παπαδόπουλου, διευκρινίστηκε ότι η πρώτη φάση δεν αφορά την κατάθεση ενός οριστικού καταλόγου έργων. Οι φορείς καλούνται να υποβάλουν προτάσεις που θα περιλαμβάνουν τις ανάγκες που επιδιώκουν να καλύψουν, τους στόχους, το εκτιμώμενο κόστος, τη διάρκεια υλοποίησης, τον αρμόδιο φορέα και τον βαθμό ωριμότητας κάθε παρέμβασης. Οι προτάσεις θα ιεραρχηθούν σε άμεσης προτεραιότητας, δευτερεύουσας προτεραιότητας και παρεμβάσεις που θα παραμείνουν σε αναμονή. Στόχος είναι να διαμορφωθεί ένα συνεκτικό αναπτυξιακό σχέδιο και όχι μια απλή συγκέντρωση αιτημάτων από τους φορείς της περιοχής.
Για τη Δυτική Μακεδονία, οι βασικές προκλήσεις που αναδείχθηκαν αφορούν την πράσινη μετάβαση, την απασχόληση, τις δεξιότητες, τη δημογραφική συρρίκνωση, τις αγροτικές περιοχές και τη μεταφορική συνδεσιμότητα. Στην παρουσίαση αναφέρθηκαν επίσης οι προβλεπόμενες θεματικές δεσμεύσεις του νέου πλαισίου, με τουλάχιστον 43% για το κλίμα και την πράσινη μετάβαση, 14% για κοινωνικούς στόχους και 10% για αγροτικές περιοχές, πέραν συγκεκριμένων άλλων ευρωπαϊκών πόρων. Τα ποσοστά αυτά δεν αποτελούν κατανομή χρηματοδότησης για τη Δυτική Μακεδονία.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Περιφερειάρχης και στην αγροτική ανάπτυξη, προτείνοντας πρόσθετη σχετική ρύθμιση. Όπως γνωστοποίησε, έχουν ήδη προχωρήσει διαδικασίες για την ανάθεση μελέτης ολιστικής αγροτικής ανάπτυξης στη Δυτική Μακεδονία, ενώ στον σχεδιασμό θα ληφθούν υπόψη και οι κατευθύνσεις της μελέτης του ΟΟΣΑ για τη χώρα και τις επιμέρους περιφέρειες.
Για την προετοιμασία των προτάσεων έχει καταρτιστεί σχέδιο απόφασης σύστασης Περιφερειακής Ομάδας Σχεδιασμού, με ολιγομελή συντονιστική επιτροπή κυρίως τεχνοκρατικής σύνθεσης. Ο κ. Αμανατίδης πρότεινε να συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, οι τρεις επικεφαλής των παρατάξεων του Περιφερειακού Συμβουλίου, ο πρόεδρος της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων και ο δήμαρχος Εορδαίας, με την ιδιότητά του ως προέδρου της ΔΙΑΔΥΜΑ. Τη διαδικασία θα υποστηρίξει και σύμβουλος, ενώ τις επόμενες ημέρες προβλέπεται να δοθεί πρόσβαση σε ενημερωτικό υλικό και δυνατότητα υποβολής προτάσεων μέσω των ιστοσελίδων της Περιφέρειας και της Διαχειριστικής Αρχής.
Μετά την υποβολή των πρώτων προτάσεων στις 20 Νοεμβρίου, θα ακολουθήσει η επεξεργασία τους, ενώ τον Δεκέμβριο του 2026 αναμένονται αναλυτικότερες τεχνικές οδηγίες. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που παρουσιάστηκε στο Περιφερειακό Συμβούλιο, η άτυπη υποβολή του ελληνικού ΕΠΕΣ προγραμματίζεται για τον Ιούλιο του 2027 και η επίσημη για τον Ιανουάριο του 2028, με την έγκρισή του να προβλέπεται μεταξύ Μαρτίου και Μαΐου 2028.
Για τη Δυτική Μακεδονία, το ύψος των πόρων της επόμενης προγραμματικής περιόδου παραμένει άγνωστο, όπως και η θέση που θα έχει το ΔΑΜ στο νέο χρηματοδοτικό πλαίσιο. Η πρόταση για διακριτό κεφάλαιο στις λιγνιτικές περιοχές θέτει ένα συγκεκριμένο ζήτημα στον σχεδιασμό που ξεκινά, με την Περιφέρεια να έχει μπροστά της λιγότερο από έναν μήνα για να καταθέσει τις πρώτες προτάσεις της. Το ζητούμενο πλέον είναι ποιες ανάγκες θα τεθούν σε προτεραιότητα και με ποιες τεκμηριωμένες παρεμβάσεις θα διεκδικήσει η Δυτική Μακεδονία τη θέση της στη νέα προγραμματική περίοδο.
Θένια Βασιλειάδου – www.xronos-kozanis.gr
