Χρόνος, κόστος και αντοχή κρίνουν τις έξι λύσεις
Πόσο γρήγορα μπορεί να επανέλθει σε πλήρη λειτουργία η γέφυρα, τι θα συμβαίνει με την κυκλοφορία όσο εκτελούνται οι εργασίες και ποιο είναι το κόστος κάθε επιλογής σε βάθος χρόνου μπαίνουν στην ίδια εξίσωση σε νέα επιστημονική μελέτη. Έξι διαφορετικά σενάρια, από την ενίσχυση υφιστάμενων τμημάτων έως την αντικατάσταση του καταστρώματος, δοκιμάζονται πάνω στην πραγματική περίπτωση της γέφυρας Πολυφύτου.
Η εργασία δεν αποτελεί τη μελέτη που έχει αναθέσει η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας για τη γέφυρα, αλλά μια ανεξάρτητη επιστημονική έρευνα που χρησιμοποιεί τη γέφυρα Πολυφύτου ως περίπτωση εφαρμογής. Το ενδιαφέρον βρίσκεται ακριβώς στη σύγκριση των επιλογών, καθώς άλλες εμφανίζουν πλεονεκτήματα στον χρόνο και στη διατήρηση της λειτουργίας και άλλες στη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, χωρίς μία λύση να υπερέχει σε όλα.
Έξι σενάρια αποκατάστασης για τη γέφυρα Πολυφύτου σε νέα επιστημονική μελέτη
Από την ενίσχυση των υφιστάμενων τμημάτων μέχρι την αντικατάσταση του καταστρώματος, έξι διαφορετικά σενάρια επέμβασης στο προβληματικό τμήμα της γέφυρας Πολυφύτου εξετάζει νέα επιστημονική έρευνα. Η σύγκριση συνυπολογίζει τον χρόνο που απαιτεί κάθε επέμβαση, τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζεται η λειτουργία της γέφυρας κατά τις εργασίες, το κόστος, τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και την αναμενόμενη διάρκεια ζωής μετά την ολοκλήρωσή της.
Η εργασία χρησιμοποιεί τη γέφυρα Πολυφύτου ως πραγματική περίπτωση εφαρμογής μιας επιστημονικής μεθόδου αξιολόγησης. Συγκρίνει τις διαφορετικές επεμβάσεις και εξετάζει πώς μεταβάλλεται η αποτίμησή τους ανάλογα με τη βαρύτητα που δίνεται στον χρόνο αποκατάστασης, στο κόστος, στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και στη διάρκεια ζωής. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι δεν υπάρχει μία λύση που να υπερέχει ανεξάρτητα από τις προτεραιότητες που τίθενται.
Η συγκεκριμένη επιστημονική εργασία δεν αποτελεί τη μελέτη που έχει αναθέσει η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας για τη γέφυρα Πολυφύτου. Πρόκειται για ξεχωριστή ερευνητική εργασία, η οποία χρησιμοποιεί τη γέφυρα ως πραγματική περίπτωση εφαρμογής της μεθόδου που αναπτύσσουν οι συγγραφείς.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στις 7 Οκτωβρίου 2026 στο Communications Engineering του Nature Portfolio, και τη συνυπογράφουν οι Marco Domaneschi, Nadiia Kopiika, Roberta Di Bari, Paola Cavallaro, Valentina Villa, Σωτήριος Αργυρούδης και Στέργιος Αριστοτέλης Μητούλης.
Τα έξι σενάρια της μελέτης
Το πρώτο σενάριο συνδυάζει τη διατήρηση των δοκών σε πρόβολο, την αντικατάσταση των δοκών τύπου Gerber με χαλύβδινες και την εφαρμογή εξωτερικής προέντασης.
Το δεύτερο προβλέπει ενίσχυση με καλώδια ανάρτησης και νέους πυλώνες, καθώς και μερική αντικατάσταση στοιχείων, ώστε να ανακατανεμηθούν οι δυνάμεις και να αυξηθούν οι εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς των φορτίων.
Το τρίτο προβλέπει εξωτερική προένταση, διατηρώντας τους υφιστάμενους προβόλους και τις δοκούς τύπου Gerber, μαζί με εργασίες αποκατάστασης στις πλάκες και στα σημεία στήριξης των δοκών.
Το τέταρτο προβλέπει πλήρη αντικατάσταση του καταστρώματος του εξεταζόμενου τμήματος με συμβατικό κατάστρωμα προεντεταμένου σκυροδέματος, διατηρώντας το αρχικό στατικό σύστημα και βελτιώνοντας την αντοχή του στον χρόνο.
Το πέμπτο προβλέπει πλήρη αντικατάσταση του καταστρώματος του εξεταζόμενου τμήματος με σύμμικτο κατάστρωμα χάλυβα και σκυροδέματος, με στόχο τη μείωση του βάρους της κατασκευής και τη διευκόλυνση της κατασκευαστικής διαδικασίας.
Το έκτο προβλέπει αντικατάσταση του καταστρώματος του εξεταζόμενου τμήματος με προκατασκευασμένες μονάδες και ξηρές συνδέσεις, με στόχο τη γρήγορη εγκατάσταση και τη δυνατότητα μελλοντικών επισκευών.
Η κυκλοφορία κατά τις εργασίες και το κόστος σε βάθος χρόνου
Ένα από τα βασικά ζητήματα που εξετάζονται είναι η λειτουργία της γέφυρας όσο διαρκεί κάθε επέμβαση. Για κάθε σενάριο συνυπολογίζονται η προετοιμασία, οι κατασκευαστικές εργασίες και οι διαδικασίες που απαιτούνται μέχρι την πλήρη επαναλειτουργία. Οι χρόνοι βασίζονται σε εκτιμήσεις ειδικών και χρησιμοποιούνται για τη συγκριτική αξιολόγηση των εναλλακτικών λύσεων.
Με βάση τις διάμεσες εκτιμήσεις που χρησιμοποιούνται στη μελέτη, το τρίτο σενάριο φτάνει σε πλήρη επαναφορά της λειτουργίας περίπου στους 21 μήνες και είναι το μόνο που, στο συγκεκριμένο μοντέλο, διατηρεί μερική λειτουργία της γέφυρας σε όλη τη διάρκεια της επέμβασης. Τα δύο πρώτα σενάρια χρειάζονται λίγο λιγότερο από 23 μήνες, το τέταρτο και το πέμπτο περίπου 26 μήνες, ενώ το έκτο περίπου 27 μήνες. Οι χρόνοι αυτοί δεν αποτελούν χρονοδιάγραμμα πραγματικών έργων στη γέφυρα Πολυφύτου. Είναι εκτιμήσεις που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της επιστημονικής σύγκρισης των έξι σεναρίων.
Η ανάλυση εξετάζει φάσεις όπως το κλείσιμο της γέφυρας, η μερική επαναλειτουργία, οι αλλαγές στη διαχείριση της κυκλοφορίας και η ολοκλήρωση των εργασιών. Με αυτόν τον τρόπο δεν αξιολογείται μόνο πόσο διαρκεί συνολικά μια επέμβαση, αλλά και τι συμβαίνει στη λειτουργία της γέφυρας μέχρι να ολοκληρωθεί.
Το οικονομικό και περιβαλλοντικό σκέλος εξετάζεται σε ορίζοντα 50 ετών. Στην ανάλυση περιλαμβάνονται η απομάκρυνση των φθαρμένων στοιχείων και η διαχείριση των αποβλήτων, η παραγωγή και η μεταφορά των υλικών, οι κατασκευαστικές εργασίες, οι μελλοντικές αντικαταστάσεις στοιχείων και οι διαδικασίες στο τέλος της ζωής τους. Στην οικονομική αξιολόγηση συνυπολογίζεται και το κόστος για τους χρήστες από τις διακοπές της κυκλοφορίας και τις παρακάμψεις.
Για την αξιολόγηση χρησιμοποιήθηκε ερωτηματολόγιο κατά την περίοδο 2024–2025, από το οποίο προέκυψαν επτά ολοκληρωμένες απαντήσεις έμπειρων ειδικών γεφυρών από έξι χώρες. Οι ειδικοί έδωσαν εκτιμήσεις για τις εναλλακτικές επεμβάσεις, τη διάρκεια της προετοιμασίας και των εργασιών, τη λειτουργία κατά την κατασκευή, τις διοικητικές καθυστερήσεις και την αναμενόμενη διάρκεια ζωής. Οι συγγραφείς διευκρινίζουν ότι οι απαντήσεις αποτελούν εκτιμήσεις ειδικών για τη συγκριτική αξιολόγηση υπό συνθήκες αβεβαιότητας και όχι στατιστικά αντιπροσωπευτικό δείγμα. Στη διαδικασία δόθηκε προτεραιότητα στην εμπειρία των συμμετεχόντων και στο βάθος των απαντήσεών τους.
Οι προτεραιότητες αλλάζουν την αξιολόγηση
Η σύγκριση δείχνει ότι η εικόνα κάθε σεναρίου μεταβάλλεται ανάλογα με το κριτήριο στο οποίο δίνεται μεγαλύτερη βαρύτητα. Το τρίτο σενάριο εμφανίζει ισχυρή επίδοση ως προς την ταχύτητα και τη συνέχεια της αποκατάστασης, ενώ οι λύσεις πλήρους αντικατάστασης αποκτούν μεγαλύτερη σημασία όταν προτεραιότητα γίνεται η μακροχρόνια διάρκεια ζωής της κατασκευής.
Η αξιολόγηση, επομένως, δεν εξαρτάται από ένα μόνο τεχνικό χαρακτηριστικό. Μια επέμβαση μπορεί να είναι ευνοϊκότερη ως προς τον χρόνο και τη λειτουργία κατά τη διάρκεια των εργασιών, αλλά μια διαφορετική λύση να αποκτά πλεονέκτημα όταν μεγαλύτερο βάρος δίνεται στη διάρκεια ζωής ή σε άλλες παραμέτρους.
Η μελέτη επισημαίνει επίσης ότι δεν αρκεί η εξέταση μόνο των μέσων ή διάμεσων χρόνων αποκατάστασης. Χρειάζεται να λαμβάνονται υπόψη και δυσμενέστερα σενάρια καθυστερήσεων, καθώς αυτά μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την επίδοση κάθε λύσης και τον χρόνο επαναφοράς της γέφυρας σε πλήρη λειτουργία.
Η ανάλυση εστιάζει στην αποκατάσταση και στη διατήρηση της λειτουργίας κατά τις επεμβάσεις, σε μια κατασκευή που παρουσιάζει σταδιακή φθορά και δεν δίνει αριθμητική αξιολόγηση των πιθανών διαφορών μεταξύ των λύσεων ως προς τη μελλοντική συμπεριφορά τους απέναντι σε κινδύνους όπως για παράδειγμα ένας σεισμός.
Θένια Βασιλειάδου – www.xronos-kozanis.gr
