Η φροντίδα του εαυτού συχνά παρουσιάζεται ως μια εσωστρεφής διαδικασία: χρόνος μόνος, σιωπή, απόσυρση από τα ερεθίσματα. Και πράγματι, η επαφή με τις προσωπικές μας ανάγκες, τα όριά μας και τους εσωτερικούς μας ρυθμούς είναι θεμελιώδης. Χωρίς αυτά ο εαυτός χάνει τη συνοχή του και οι σχέσεις γίνονται εξαντλητικές και αμυντικές. Η αυτοφροντίδα όμως, δεν είναι φυγή από τον κόσμο, αλλά ένας τρόπος να στεκόμαστε μέσα σε αυτόν χωρίς να χανόμαστε. Είναι η ικανότητα να λέμε «ναι» και «όχι» με επίγνωση, να ακούμε το σώμα και το συναίσθημά μας χωρίς να τα φιμώνουμε για να αντέξουμε.
Στη συλλογική μας αντίληψη, συχνά ταυτίζεται η αυτοφροντίδα με την απομόνωση και τη γαλήνη που προκύπτει από την απουσία ερεθισμάτων. Ωστόσο, η ηρεμία που προκύπτει από την πλήρη απουσία σχέσης δεν είναι πάντα ένδειξη φροντίδας, καθώς σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να είναι ένδειξη αποφυγής. Άλλωστε, ο εαυτός δεν διαμορφώνεται στο κενό, εφόσον ο άνθρωπος θεωρείται βαθιά σχεσιακό ον. Η φροντίδα του εαυτού δεν ολοκληρώνεται όταν κλείνουμε την πόρτα στους άλλους, αλλά όταν μπορούμε να υπάρχουμε μαζί τους χωρίς να εγκαταλείπουμε τον εαυτό μας. Όταν αντέχουμε την εγγύτητα, τη διαφωνία, τη συναισθηματική ένταση χωρίς να καταρρέουμε.
Η αυτορρύθμιση είναι μια πολύτιμη δεξιότητα: να μπορώ να ηρεμώ τον εαυτό μου, να αναγνωρίζω τι μου συμβαίνει και να το φροντίζω. Όμως δεν αρκεί πάντα. Η συν-ρύθμιση, δηλαδή η εμπειρία του να ρυθμίζομαι μαζί με έναν άλλο ασφαλή άνθρωπο, μας πηγαίνει συχνά πιο μακριά. Ίσως, τελικά, η πιο ώριμη μορφή αυτοφροντίδας να μην είναι η απομόνωση, αλλά η σύνδεση με επίγνωση. Το να επιλέγω σχέσεις που με χωρούν, να ζητώ στήριξη χωρίς ενοχή και να θυμάμαι πως η φροντίδα του εαυτού δεν με απομακρύνει από τους άλλους – με φέρνει πιο κοντά, πρώτα σε εμένα και έπειτα σε εκείνους.
Καρακάση Δήμητρα
Ψυχολόγος – Εκπ. Ψυχοθεραπεύτρια
