Γράφει ο Πάρις Καραχάλιος*
Μέρος Β’
Κατά το έτος 1951 δύο φλογεροί πατριώτες της πόλης, ο Γιώργος Θάνος και ο Γιώργος Τιάλιος παλαιοί μαθητές της Πανδώρας, πήραν την απόφαση να ξανασυστήσουν τη Φιλαρμονική. Έστειλαν επιστολή στον Κωνσταντίνο Κοβεντάρο, κάτοικο Αμερικής και τον παρακάλεσαν να τους βοηθήσει.
Σαν φλογερός πατριώτης ο Κων/νος ανταποκρίθηκε αμέσως στην πρόσκληση. Αρχές του 1952 ο ίδιος μαζί με τον αδελφό του Δημήτριο, έστειλαν περί τα τριάντα μουσικά όργανα. Βρέθηκε ένα οίκημα ευγενώς προσφερθέν από κάτοικο Κοζανίτη και στεγάστηκε το Σωματείο. Άρχισαν οι προσπάθειες εξεύρεσης Αρχιμουσικού και μαθητών, δεν χρειάστηκε πολύ χρόνος.
Αμέσως βρέθηκαν δύο εξαιρετικά μέλη της πόλης, οι Δικηγόροι Νίκος Λιούφης και Ιωάννης Ιωαννίδης, κάτοχοι μουσικών γνώσεων και άρχισαν να μαθαίνουν θεωρία μουσικής στους μαθητές. Επειδή μετά τη θεωρία έπρεπε να τους μάθουν όργανο και δεν είχαν την ανάλογη εμπειρία, το Διοικητικό Συμβούλιο απεφάσισε και διόρισε Αρχιμουσικό τον Βασίλειο Δοϊκο, καθηγητή Μουσικής στο Βαλταδώρειο. Βρέθηκαν διάφορα μουσικά κομμάτια, που κατά τύχη τα δώρισε ο πατέρας μου που τότε υπηρετούσε στην Καστοριά (εμβατήρια, μάρτσες, χορευτικά) και αμέσως άρχισε να τους μαθαίνει το όργανο. Σε λίγο χρόνο συστήθηκε η μουσική μπάντα, όπου έπαιζαν οι μαθητές πολύ καλά.
Το 1953 αρχές Ιανουαρίου μετατέθηκε ο πατέρας μου από την Καστοριά στην Κοζάνη και στη Στρατιωτική Μουσική του Β’ Σώματος. Τότε ο κ. Δοϊκος παρακάλεσε τον πατέρα μου να αναλάβει την Πανδώρα, γιατί αυτός επέστρεφε στην Καστοριά με μετάθεση.
Επειδή ο πατέρας μου ήταν τέλειος γνώστης όλων των οργάνων, αμέσως μας κατέταξε (μαζί κι εγώ) στα όργανα. Με τις σχεδόν καθημερινές πρόβες, φτάσαμε σε λίγο καιρό να αποτελούμε μια πλήρη μπάντα αξιώσεων. Παίρναμε μέρος σε όλες σχεδόν τις εκδηλώσεις της πόλης, στις Εθνικές εορτές, στις Γυμναστικές επιδείξεις, στους χορούς των Σχολείων στην πλατεία, στις Αποκριές.
Στο 4ο τότε Δημοτικό Σχολείο υπηρετούσε ένας δάσκαλος, ο κ. Κουτσουβάλας, ο οποίος ανέβασε δύο σχολικά έργα στο Ολύμπιον. Τη μουσική έγραψε ο πατέρας μου, την οποία έπαιξε η Πανδώρα. Επειδή την εποχή εκείνη δεν υπήρχαν μουσικά συγκροτήματα, ο Σύνδεσμος Γραμμάτων και Τεχνών ζήτησε τη συνδρομή της μπάντας και η συμμετοχή μας ήταν σε όλες τις εκδηλώσεις του για αρκετό χρόνο.
Το 1954 πια ήμασταν μια πλήρη μπάντα και πολλές φορές συναγωνιζόμασταν με τη Στρατιωτική μουσική στην απόδοση! Ο παλιός νοικοκύρης επειδή χρειαζόταν το μαγαζί, μας ειδοποίησε να φύγουμε. Το συμβούλιο προσπάθησε και βρήκε ένα σπίτι απέναντι από το Γυμνάσιο σε όχι καλή κατάσταση αλλά μας βόλευε μια και ήταν δωρεάν. Επειδή η μουσική ήταν Σωματείο, δεν έπαιρνε χρήματα από πουθενά, παρά μονάχα από συνδρομές των κατοίκων. Ένα βράδυ Κάναμε πρόβα και παίζαμε μια οπερέτα. Από έξω τότε περνούσε ο τότε Δήμαρχος Ματιάκης με έναν κύριο, ο οποίος τον ρώτησε ποια μουσική παίζει. Ο Δήμαρχος του είπε ότι είναι η Πανδώρα και παίζει πολύ ωραία. Ο κύριος ανεβαίνει και βλέπει τον πατέρα μου, τον αγκάλιασε και του είπε: Λευτέρη είμαι ο καλλιτεχνικός διευθυντής της Εκθέσεως. Όταν ανοίξει θάρθεις να παίξεις με την Πανδώρα. Εγώ δεν καλώ επαρχιακές μουσικές γιατί στοιχίζουν, εσύ όμως θάρθεις. Υπόψη ότι ο κύριος ήταν απόστρατος μουσικός και είχε ακούσει για τον πατέρα μου.
Όταν ήρθε η ώρα, ετοιμαστήκαμε και πήγαμε στην Έκθεση. Μας τακτοποίησαν για ύπνο στη ΧΑΝΘ και το βράδυ ανεβήκαμε στο βάθρο. Φαίνεται ότι αποδώσαμε πολύ καλά το πρόγραμμα και αυτό φάνηκε από τα θερμά παρατεταμένα χειροκροτήματα, γιατί ο Δ/ντής λέει στον πατέρα μου: Λευτέρη σε είχα για μια βραδιά, αλλά θα μείνεις να παίξεις και αύριο! Φανταστείτε τη χαρά μας να παίζει η Πανδώρα στην Έκθεση δυό βραδιές!
Το 1955 και μετά από παράκληση του Γυμνασιάρχη Γυμνασίου Θηλέων κ. Γιουργουλάκη, πήγαμε με τον πατέρα μου και διδάξαμε τον Ολυμπιακό Ύμνο στις μαθήτριες, για να τον τραγουδήσουν στις επιδείξεις της χρονιάς στο στάδιό μας κι έγινε πανζουρλισμός.
Τον Αύγουστο της ίδιας χρονιάς, τηλεφώνησε τον πατέρα μου να ετοιμαστεί για την Έκθεση ο Δ/ντής και για δυό βραδιές να παίξουμε. Παίξαμε πάρα πολύ καλά, ευχαριστήθηκε ο κόσμος που μας άκουσε και οι υπεύθυνοι μας δεξιώθηκαν με άριστο τρόπο, γι’ αυτό όλοι οι παλιοί συμμαθητές τα θυμόμαστε με νοσταλγία.
Το 1956 δεχτήκαμε πρόσκληση από τον Δήμαρχο Λάρισας, να επισκεφθούμε τη Δεύτερη μέρα του Πάσχα την πόλη, για τέσσερις ημέρες. Ετοιμαστήκαμε και πήγαμε στη Λάρισα όπου μας περίμεναν στο Αλκαζάρ. Αφού έγιναν οι γνωριμίες και τα κεράσματα, ξεκινήσαμε παίζοντας μπροστά η μουσική τους και από πίσω εμείς. Όταν ήρθε η σειρά μας εμείς είχαμε μάθει καλά το πιο δύσκολο εμβατήριο «Το κολονελ» και όταν αρχίσαμε γύριζαν όλοι οι συνάδελφοι, εξήντα τον αριθμό και μας κοιτούσαν έκπληκτοι που ήμασταν μόλις τριάντα. Όταν φθάσαμε στην πλατεία ήρθαν να μας συγχαρούν γι’ αυτό και μας έλεγαν ότι προσπάθησαν να το μάθουν αλλά ήταν δύσκολο και το άφησαν. Παίξαμε τρεις μέρες στην κεντρική πλατεία τους πρόγραμμα, αφήνοντας άριστες εντυπώσεις. Μετά βέβαια την άλλη χρονιά τους καλέσαμε κι εμείς, φιλοξενώντας τους κατά τρόπο άψογο.
Την ίδια χρονιά μας κάλεσε ένα Ιδιωτικό Σχολείο της Βέροιας να παίξουμε στις γυμναστικές επιδείξεις. Πράγματι πήγαμε, παίξαμε ένα ωραία πρόγραμμα. Πλησιάζει ένας κύριος τον πατέρα μου και του λέει ότι είναι ο Δήμαρχος Βέροιας και μας προσκαλεί να συμμετάσχουμε στα Ανθεστήρια που θα γίνουν σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Πήγαμε, βάλαμε τα δυνατά μας και παίξαμε πολύ καλά, κάνοντας διάφορους σχηματισμούς που μας έμαθε ο Μαέστρος, κατά τη διάρκεια της παρέλασης, προκαλώντας τον ενθουσιασμό των κατοίκων.
Πριν μπούμε στο λεωφορείο για αναχώρηση, ήρθε ο Δήμαρχος να μας χαιρετίσει μ’ έναν κύριο, ο οποίος είπε στον πατέρα μου συγχαρητήρια για τη θαυμάσια εμφάνισή μας, είμαι ο Δήμαρχος της Έδεσσας και στη γιορτή των κερασιών του χρόνου σας προσκαλώ να έρθετε και να συμμετάσχετε στις εκδηλώσεις. Πράγματι το 1957 μας κάλεσε ο Δήμαρχος, πήγαμε και συμμετείχαμε σε όλο το πρόγραμμα και στην παρέλαση με επιτυχία. Φεύγοντας γέμισε το λεωφορείο με κεράσια για όλους μας!
Την ίδια χρονιά, ήταν η χρονιά για την Πανδώρα. Είχε τελειώσει το κτίριο που θα στεγαζόμασταν και για το λόγο αυτό ήρθε από την Αμερική ο ευεργέτης μας Κων/νος Κοβεντάρος, προκειμένου να παραστεί στα εγκαίνια. Όταν τελείωσε ο αγιασμός, ο ευεργέτης μαζί με τον Μαέστρο έκοψαν την κορδέλα λέγοντας: Μαέστρο από σήμερα αυτό θα είναι το σπίτι σας! Και πράγματι είναι μέχρι σήμερα.
Όταν τελείωσαν όλα, ο ευεργέτης θέλησε να πάει στο γήπεδο για να ιδεί την πισίνα που έδωσε πολλά χρήματα για την κατασκευή της, προκειμένου να μαθαίνει η νεολαία της πόλης κολύμπι. Πήρε τον πατέρα μου και με ταξί πήγαν στο γήπεδο. Έντρομος αντίκρισε μια τεράστια γούβα της οποίας τα τοιχώματα είχαν σπάσει και στο λίγο νερό έπλεαν βατράχια! Λέει στον πατέρα μου: Αν δεν ήμουν γέρος και φιλάσθενος, με ένα φτυάρι θα γέμιζα με χώμα αυτήν τρύπα. Παρόλα αυτά, μετά από παράκληση του Δημάρχου, έδωσε χρήματα και κατασκευάστηκε το πίσω μέρος του Δημαρχείου γιατί ήταν κολοβό, λόγω γερμανικής βόμβας. Ο Δήμαρχος για να τον ευχαριστήσει έκανε το κάτω μέρος βιβλιοθήκη και την ονόμασε Κοβεντάρειο Δημοτική Βιβλιοθήκη. Αυτά για την ιστορία του ευεργέτη.
Παρόλα όσα έπαθε, κάθε χρόνο τα Χριστούγεννα έστελνε τσεκ δώρο για τους μαθητές. Επίσης σας γνωρίζω ότι για την άφιξη και για τα εγκαίνια, ο πατέρας μου για να τον τιμήσει, συνέθεσε εμβατήριο και προς τιμήν του το ονόμασε Κοβεντάρειο. Προηγουμένως, όταν ανέλαβε τη μουσική, συνέθεσε εμβατήριο με επωνυμία «Πανδώρα».
Όλο αυτό το χρονικό διάστημα, η συμμετοχή μας ήταν καθολική. Συμμετείχαμε στις Εθνικές εορτές, σε λιτανείες, στις Γυμναστικές τότε επιδείξεις, στα κάλαντα Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς γυρίζοντας σε όλη την πόλη. Αξέχαστη θα μας μείνει η εμπειρία, που μια χρονιά όταν πήγαμε στη Σκ’ρκα, μας περίμεναν έξω οι νοικοκυρές να μας κεράσουν κρασί και γιαπράκια! Τόση ήταν η αγάπη των κατοίκων για την Πανδώρα, αλλά κι εμείς τους ευχαριστούσαμε με το ωραίο παίξιμό μας. Σ’ αυτό συντελούσε και ο Αρχιμουσικός που μας έβαζε να παίξουμε ωραία κομμάτια, που ήξερε ότι θα τους αρέσουν. Οι άνθρωπο όλα αυτά τα χρόνια τον εκτιμούσαν για τη δουλειά του κι αυτός σαν ανταπόδοση τους συνέθεσε ένα εμβατήριο που το ονόμασε «Κοζάνη». Και τα τρία εμβατήρια που έγραψε, παίζονται από την Πανδώρα μέχρι και σήμερα. Τα καλοκαίρια σχεδόν κάθε Κυριακή βγαίναμε και παίζαμε στην πλατεία, για ψυχαγωγία των κατοίκων. Για κάθε περίπτωση ο Αρχιμουσικός διάλεγε ωραίο ρεπερτόριο μεγάλο, από όπερες, οπερέτες, ξένα τραγούδια, ελληνικές οπερέτες Ελλήνων συνθέτων, τραγούδια Χατζηδάκη, Θεοδωράκη, Ξαρχάκου και είχε μπει στο πνεύμα των κατοίκων ποια τραγούδια τους άρεσαν κι αυτά παίζαμε και τους ευχαριστούσαμε, οπότε η αγάπη ήταν αμοιβαία.
Το 1979 ο Σύλλογος Αποφοίτων του Γυμνασίου και με την Πανδώρα, μετά από έγκριση του Δήμου, επισκεφτήκαμε τη Στυλίδα Λαμίας να κάνουμε μνημόσυνο τον Κοζανίτη ήρωα Κασομούλη. Πήγαμε ημέρα Σάββατο, οι μεν απόφοιτοι κοιμήθηκαν σ’ ένα μικρό ξενοδοχείο και εμείς φιλοξενηθήκαμε σε σπίτια.
Την Κυριακή στο κοιμητήριο έγινε το μνημόσυνο, η Πανδώρα έπαιξε τους σχετικούς ύμνους και η Γραμματέας του Συλλόγου έβγαλε πολύ καλό λόγο για τη ζωή και τη δράση του ήρωα.
Το μεσημέρι η Πανδώρα με εμένα έκανε πλατεία με ωραίο πρόγραμμα ευχαριστώντας το Δήμαρχο και τους κατοίκους και μετά απ’ αυτό αναχωρήσαμε επιστρέφοντας στην Κοζάνη.
Η φήμη της Πανδώρας, πιστέψτε με, ξαπλώθηκε στη γύρω περιοχή και φάνηκε όταν πρώτα μας κάλεσαν στην Καστοριά. Περάσαμε ωραία, παίξαμε πάνω στο τσαρσί, μας δεξιώθηκε ο Δήμαρχος και οι ακροατές μας πλησίασαν να μας συγχαρούν γιατί όλοι μας ήμασταν νεαροί, αλλά ο πατέρας μου μας είχε μεγάλη πειθαρχία κι έπρεπε να είμαστε σοβαροί και αποδοτικοί στο όργανο, στρατιωτικός γαρ.
Μετά απ’ αυτό μας κάλεσε ο Δήμαρχος Αμυνταίου όπου και εκεί παίξαμε ωραίο πρόγραμμα ευχαριστώντας τους κατοίκους.
Αξέχαστη θα μείνει η Νάουσα. Επιστρέφοντας από την Έδεσσα μια χρονιά, περάσαμε από τη Νάουσα. Υπόψη ότι όλοι οι συμμαθητές φορούσαμε τη στολή. Στη βόλτα με ρωτάει ένας κύριος «Τι είστε ρε παιδιά;», του απάντησα ότι είμαστε μαθητές της Φιλαρμονικής Κοζάνης. Της Πανδώρας είσαστε; Που είναι ο Αρχιμουσικός σας; Βρήκε τον πατέρα μου και με τρόπο επιτακτικό του λέει: Δεν θα φύγετε από εδώ, εάν δεν παίξετε για τους κατοίκους μου. Αμέσως μας υπέδειξε το χώρο που θα παίζαμε κι αυτός με αυτοκίνητο πάνω που είχε χωνί, καλούσε τον κόσμο νάρθει στην πλατεία να μας ακούσει. Όταν του είπε ο πατέρας μου ότι δεν μας χωράει το κουβούκλιο που υπήρχε εκεί, μας είπε πατήστε τα λουλούδια, εγώ θα τα ξαναβάλω! Συγκινηθήκαμε πολύ μετά απ’ αυτά και παίξαμε θαυμάσια για να τους ευχαριστήσουμε γι’ αυτή τους την αγάπη.
Μας κάλεσαν στο Βελβεντό που γιορτάσαμε τη γιορτή της φράουλας και ανταποκριθήκαμε. Έγινε παρέλαση, παίξαμε και χόρεψαν οι κοπέλες της πόλης, μας πρόσφεραν φράουλες και γενικά περάσαμε θαυμάσια.
Πέρασαν τα χρόνια και η Πανδώρα όμως είχε ενεργητικότητα γιατί δεν την άφησε να πέσει, πάντα συμμετείχε σε πολλές εκδηλώσεις. Επειδή όμως ήταν Σύλλογος, οικονομικά αντιμετώπιζε προβλήματα, γιατί στηριζόταν στις συνδρομές των κατοίκων, οι οποίες πολλές φορές δεν αρκούσαν.
Έτσι το 1974 ο πατέρας μου αντιμετώπισε τον κίνδυνο διάλυσης. Μετά από σκέψη και αφού συζητήσαμε στο σπίτι το πρόβλημα, του πρότεινα να ενημερώσουμε τα παλιά στελέχη. Αμέσως σήμανε συναγερμός και μαζευτήκαμε στον Τρίκο. Μας ενημέρωσε ο πατέρας μου για την κατάσταση που αντιμετωπίζει και ζήτησε τη βοήθειά μας, γιατί σε λίγο πλησίαζε η 28η Οκτωβρίου. Δε χρειάστηκε πολύ σκέψη, δώσαμε το λόγο μας και αμέσως πιάσαμε τα όργανα. Έγινε μια παρέλαση, τι να σας πω, στους περισσότερους δεν χωρούσαν τα ρούχα λόγω κοιλιάς, αλλά η απόδοση ήταν αυτή που έπρεπε. Με τη συμμετοχή μας γλυτώσαμε τη διάλυση.
Μετά απ’ αυτό συγκροτήθηκε νέο Διοικητικό Συμβούλιο με πρόεδρο τον κ. Γιώργο Σκαρκαλά και πολλούς από εμάς που τρέχαμε να βρούμε χρήματα. Το 1982 όμως αντιμετωπίσαμε άλλο πρόβλημα, αρρώστησε ο δάσκαλος Λευτέρης Καραχάλιος. Παρέλασε στις 28 Οκτωβρίου και μετά υπέβαλε την παραίτησή του.
Το συμβούλιο και με προτροπή του πατέρα μου, προσλάβαμε έναν Υπολοχαγό της Στρ. Μουσικής τον κ. Κολοκοτρώνη, ο οποίος με εξήγησε ότι δεν μπορεί να μείνει πολύ καιρό γιατί περιμένει μετάθεση. Τελικά δεχτήκαμε όσα μας είπε και τον προσλάβαμε γιατί όπως μάθαμε ήταν καλός μουσικός και θα βοηθούσε την Πανδώρα.
Τελικά ο Αρχιμουσικός τον Μάϊο 1984 έφυγε στην Αθήνα.
*Πάρις Καραχάλιος
Πρώην Επιθεωρητής Ταχυδρομείων,
πρώην Αρχιμουσικός Πανδώρας,
πρώην μαθητής και Μαέστρος 62 χρόνια,
πρώην Μαέστρος Εκκλησιαστικής Χορωδίας
«Ο Άγιος Νικόλαος» 35 χρόνια
Συνεχίζεται…
