Από τη συγκλονιστική ανθρώπινη μαρτυρία μέσα στα ερείπια της Γάζας έως τη σκληρή ιστορική αποτύπωση της Κατοχής στην Ελλάδα, οι επιλογές της εβδομάδας κινούνται γύρω από τη μνήμη, την απώλεια και τη δύναμη της Ιστορίας.
Ο βιβλιοπώλης της Γάζας
Συγγραφέας: Rachid Benzine
Εκδότης: Εκδόσεις Ψυχογιός
Σελίδες: 128
«Ανάμεσα στα ερείπια της Γάζας και στις κιτρινισμένες σελίδες βιβλίων, ένας ασπρομάλλης άντρας περιμένει. Περιμένει τι; Ίσως κάποιον που θα κοντοσταθεί για να τον ακούσει. Γιατί τα βιβλία που κρατάει στα χέρια του δεν είναι απλώς αντικείμενα – είναι σπαράγματα ζωής, θραύσματα μνήμης, τραύματα ενός λαού.
Όταν ο νεαρός Γάλλος φωτογράφος στρέφει τον φακό του προς αυτόν τον, περιτριγυρισμένο από βιβλία, ηλικιωμένο Παλαιστίνιο, δεν ξέρει ότι σε λίγο θα διαβεί τις πύλες ενός άλλου κόσμου. «Όμως, πίσω από κάθε βλέμμα, δεν υπάρχει μια ιστορία; Η ιστορία μιας ζωής. Η ιστορία ενός ολόκληρου λαού, κάποιες φορές», λέει ο βιβλιοπώλης. Έτσι, αρχίζει η παλαιστινιακή οδύσσεια ενός ανθρώπου ο οποίος επέλεξε ως καταφύγιο, αντίσταση και πατρίδα τις λέξεις. Από τη φυγή ως τη φυλακή, από την πολιτική στράτευση ως τη διάψευση των ελπίδων, από το θέατρο ως τον έρωτα, από τα παιδιά που βλέπει να μεγαλώνουν και να ζουν ως τα δράματα που του στερούν βίαια ό,τι αγαπά, η φωνή του μας οδηγεί μέσα απ’ τους λαβύρινθους της Ιστορίας και των μύχιων της ψυχής. Σε έναν κόσμο όπου οι βόμβες φαντάζουν να έχουν τον τελευταίο λόγο, αυτός ο άνθρωπος μας υπενθυμίζει ότι τα βιβλία είναι το μεγαλύτερο δώρο της ζωής – κι όχι για να ξεφεύγουμε από το πραγματικό, αλλά για να το βιώνουμε στην ολότητά του. Θαρρείς και, εν μέσω του χάους, ένας άνθρωπος που διαβάζει είναι η πιο ριζοσπαστική από όλες τις επαναστάσεις.»
Ο ΡΑΣΙΝΤ ΜΠΕΝΖΙΝ γεννήθηκε το 1971 στην Κενίτρα του Μαρόκου. Είναι ισλαμολόγος, πολιτειολόγος, μυθιστοριογράφος και δραματουργός, και θεωρείται μία από τις σημαντικότερες φωνές του φιλελεύθερου Ισλάμ στον γαλλόφωνο κόσμο. Σπούδασε πολιτικές επιστήμες και οικονομικά στα πανεπιστήμια Paris-Descartes και Versailles. Ξεκίνησε την ακαδημαϊκή του πορεία ως καθηγητής και ερευνητής, διδάσκοντας σε πανεπιστήμια όπως το Ινστιτούτο Πολιτικών Σπουδών της Αιξ-αν-Προβάνς και το Καθολικό Πανεπιστήμιο της Λουβέν. Συμμετέχει στην Εθνική Επιτροπή Δεοντολογία για τις Βιοεπιστήμες και την Υγεία της Γαλλίας. Έχει γράψει βιβλία για το Ισλάμ στα οποία το προσεγγίζει ιστορικά, με έμφαση στην αλληγορική και φιλοσοφική ανάγνωση του Κορανίου.
Η μακρά νύχτα της κατοχής
Ανθρώπινες απώλειες και υλικές καταστροφές στην κατεχόμενη Ελλάδα (1941-1944)
Επιμέλεια: Στράτος Ν. Δορδανάς Μενέλαος Χαραλαμπίδης
Εκδότης: Εκδόσεις Αλεξάνδρεια
Σελίδες: 472
«Έχουν συμπληρωθεί ογδόντα χρόνια από τη λήξη του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, στον οποίο εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, οι υλικές καταστροφές ήταν ανυπολόγιστες, και η βαρβαρότητα του γενοκτονικού Γ΄ Ράιχ κορυφώθηκε με τη συστηματική εξόντωση του ευρωπαϊκού εβραϊσμού και άλλων πληθυσμιακών ομάδων όπως οι Ρομά και οι ανάπηροι. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που υπέστησαν δυσανάλογες απώλειες σε σχέση με το μέγεθος και τον πληθυσμό τους. Αναμφίβολα, η τριπλή γερμανική, ιταλική και βουλγαρική κατοχή, που επέφερε τον διοικητικό διαμελισμό της χώρας, επισώρευσε πρόσθετα δεινά, ενώ ο εφιαλτικός λιμός στοιχειώνει ακόμα τη συλλογική μνήμη, δίνοντας στη λέξη «πείνα» μια ιδιαίτερη βαρύτητα στο ελληνικό λεξιλόγιο. Με τη σειρά τους οι συλλήψεις, τα μπλόκα, οι μαζικές εκτελέσεις αντιστασιακών και αμάχων, η καταστροφή των εβραϊκών κοινοτήτων, οι πυρπολήσεις κατοικημένων περιοχών, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και η τακτική του πολιτικού χάους και της κοινωνικής διάσπασης συμβάδιζαν με τον καθημερινό αγώνα για την επιβίωση, καθιστώντας τον θάνατο πανταχού παρόντα στην κατεχόμενη Ελλάδα.
Σήμερα, η δεκαετία του 1940 είναι η καλύτερα μελετημένη περίοδος της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Παρ’ όλα αυτά, λείπει μια συνθετική μελέτη για τις ανθρώπινες απώλειες και τις υλικές καταστροφές που θα επικαιροποιεί παλαιότερα δεδομένα για το σύνολο του ελλαδικού χώρου και ταυτόχρονα θα ανανεώνει το επιστημονικό και επιστημολογικό ενδιαφέρον για την πληρέστερη χαρτογράφηση της καταστροφής. Ο ανά χείρας συλλογικός τόμος φιλοδοξεί να αφαιρέσει την Ελλάδα από τον διόλου κολακευτικό κατάλογο των χωρών εκείνων που αγνοούν τα ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά του τιμήματος το οποίο κλήθηκαν να καταβάλουν όταν αποφάσισαν να αντιταχθούν στον Άξονα.»
Ο Στράτος N. Δορδανάς είναι Επίκουρος Καθηγητής Ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ειδικεύεται στην πολιτική-διπλωματική και κοινωνική ιστορία, στη μελέτη των πολεμικών συρράξεων και των εμφύλιων συγκρούσεων, με σημεία αναφοράς τους δύο παγκοσμίους πολέμους.
Ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης γεννήθηκε το 1970 στην Αθήνα. Σπούδασε οικονομικά στο Πανεπιστήμιο Πειραιά και Ιστορία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Η διδακτορική του διατριβή δημοσιεύθηκε το 2012 με τίτλο Η εμπειρία της Κατοχής και της Αντίστασης στην Αθήνα, ενώ το δεύτερο βιβλίο του, με τίτλο Δεκεμβριανά 1944. Η μάχη της Αθήνας, κυκλοφόρησε το 2014 – και τα δύο από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια. Έχει συνεπιμεληθεί τρεις συλλογικούς τόμους σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, ενώ πολλά άρθρα του έχουν δημοσιευθεί σε ιστορικά περιοδικά και εφημερίδες. Ιδρυτικό μέλος του Φόρουμ Κοινωνικής Ιστορίας, έχει συνδιοργανώσει τέσσερα συνέδρια. Από το 2013 ασχολείται συστηματικά με τη Δημόσια Ιστορία.
