935 σχέδια έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα
Η πορεία υλοποίησης της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης και κυρίως το επενδυτικό της σκέλος βρέθηκαν στο επίκεντρο εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης. Στελέχη του προγράμματος παρουσίασαν την εικόνα που έχει διαμορφωθεί μέχρι σήμερα, καθώς και τις χρηματοδοτικές δράσεις που αναμένεται να ακολουθήσουν το επόμενο διάστημα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, μέχρι σήμερα έχουν ενταχθεί στις περιοχές της Δίκαιης Μετάβασης 935 επενδυτικά σχέδια, με δημόσια επιχορήγηση 682 εκατ. ευρώ. Από την υλοποίησή τους προβλέπεται η δημιουργία περισσότερων από 5.000 νέων θέσεων εργασίας, ενώ οι συνολικοί διαθέσιμοι πόροι για τις περιοχές μετάβασης ανέρχονται σε 2,35 δισ. ευρώ.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Περίπτερο 13 του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με αντικείμενο την επιχειρηματικότητα, την ενέργεια, τις μεταφορές, την εκπαίδευση, την ασφάλεια και τη Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης ανέφερε ότι το Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης ήταν το πρώτο αντίστοιχο ευρωπαϊκό πρόγραμμα που εγκρίθηκε και σημείωσε ότι για τις περιοχές μετάβασης έχουν διασφαλιστεί συνολικά 2,35 δισ. ευρώ.
Οι πόροι προέρχονται από το ΕΣΠΑ ΔΑΜ 2021 2027, τα δύο Ειδικά Προγράμματα ΕΠΑ ΔΑΜ και τις δανειακές συμβάσεις του Πυλώνα ΙΙΙ του ευρωπαϊκού Μηχανισμού Δίκαιης Μετάβασης. Σύμφωνα με τον ίδιο, ζητούμενο είναι η ενεργειακή μετάβαση να συνοδευτεί από βιώσιμη ανάπτυξη, νέες θέσεις εργασίας και συνθήκες που θα επιτρέψουν κυρίως στους νέους να παραμείνουν και να δραστηριοποιηθούν στις περιοχές τους.
Νέες δράσεις 330 εκατ. ευρώ
Στην πορεία των επενδυτικών σχεδίων και στις επόμενες χρηματοδοτικές δράσεις αναφέρθηκε ο διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης Πελοπίδας Καλλίρης. Όπως σημείωσε, η Δίκαιη Μετάβαση δεν περιορίζεται σε ένα πρόγραμμα επιδοτήσεων, αλλά αποσκοπεί στη διαμόρφωση ενός νέου οικονομικού οικοσυστήματος στις περιοχές που επηρεάζονται από την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, τα 935 επενδυτικά σχέδια που έχουν ενταχθεί μέχρι σήμερα αντιστοιχούν σε δημόσια επιχορήγηση 682 εκατ. ευρώ και προβλέπουν περισσότερες από 5.000 νέες θέσεις εργασίας. Τα σχέδια κατευθύνονται σε διαφορετικούς κλάδους της οικονομίας, μεταξύ των οποίων η αγροδιατροφή, η μεταποίηση, η ενέργεια και τα data centers.
Αυτή την περίοδο βρίσκονται ενεργές προσκλήσεις για νέες δράσεις επιχειρηματικότητας ύψους 140 εκατ. ευρώ, με έμφαση στην ενέργεια και την αγροδιατροφή. Το επόμενο διάστημα, σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν, αναμένεται να ενεργοποιηθούν επιπλέον δράσεις ύψους 190 εκατ. ευρώ.
Οι νέες χρηματοδοτήσεις θα αφορούν ιδιωτικές επενδύσεις σε προηγμένες τεχνολογικά καλλιέργειες, όπως η υδροπονία, σε στρατηγικές τεχνολογίες μέσω του STEP, καθώς και στην παραγωγή ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Από την πλευρά της, η διευθύνουσα σύμβουλος της ΜΕΤΑΒΑΣΗ Α.Ε. Δέσποινα Γκαράνη χαρακτήρισε το 2026 «χρονιά ορόσημο» για την εταιρεία, αναφέροντας ότι ολοκληρώθηκαν τα ορόσημα που είχαν τεθεί και ξεκίνησαν οι πρώτες μεγάλες επενδύσεις στις περιοχές μετάβασης.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις εργασίες αποκατάστασης που χρηματοδοτούνται στις περιοχές οι οποίες έχουν επηρεαστεί περισσότερο, στο πλαίσιο των παρεμβάσεων για την αναζωογόνησή τους.
Απασχόληση, κατάρτιση και νέες δράσεις
Στο σκέλος του ανθρώπινου δυναμικού επικεντρώθηκε ο προϊστάμενος της Διαχειριστικής Αρχής ΕΣΠΑ ΔΑΜ Βασίλης Ντερτιλής.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, 10.380 άνθρωποι έχουν μέχρι σήμερα ωφεληθεί μέσω του Προγράμματος, είτε βρίσκοντας εργασία είτε λαμβάνοντας συμβουλευτικές υπηρεσίες και συμμετέχοντας σε προγράμματα κατάρτισης για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων τους. Από αυτούς, 8.700 απέκτησαν πιστοποιημένο επαγγελματικό προσόν.
Για το επόμενο διάστημα προγραμματίζονται νέες παρεμβάσεις για την απασχόληση στις περιοχές ΔΑΜ. Σε αυτές περιλαμβάνονται 3.000 θέσεις για νέους ηλικίας 18 έως 30 ετών, στήριξη 1.000 νέων επαγγελματιών και 500 θέσεις απασχόλησης για ανέργους άνω των 55 ετών.
Στο Ειδικό Πρόγραμμα ΔΑΜ του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης αναφέρθηκε, τέλος, η προϊσταμένη Διεύθυνσης Στρατηγικού Σχεδιασμού και Συντονισμού Χρηματοδότησης της Ειδικής Υπηρεσίας Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης Αλεξάνδρα Μαυρογονάτου.
Όπως ανέφερε, το συγκεκριμένο πρόγραμμα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα έργα του συγχρηματοδοτούμενου σκέλους. Σε σχέση με τον προϋπολογισμό της περιόδου 2021 2025, μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο εκδόθηκαν 17 προσκλήσεις, μέσω των οποίων ενεργοποιήθηκε το 98% του προϋπολογισμού για τη χρηματοδότηση έργων τοπικής εμβέλειας στις περιοχές μετάβασης.
Η εικόνα που παρουσιάστηκε στη ΔΕΘ δείχνει ότι ένα σημαντικό μέρος του χρηματοδοτικού και επενδυτικού σχεδιασμού έχει πλέον ενεργοποιηθεί. Το επόμενο διάστημα, ωστόσο, το ενδιαφέρον μεταφέρεται στην πορεία υλοποίησης των ενταγμένων επενδύσεων και στο κατά πόσο οι προβλέψεις για νέες θέσεις εργασίας και οικονομική δραστηριότητα θα αποτυπωθούν στην πράξη στις περιοχές της Δίκαιης Μετάβασης.
Σωκράτης Μουτίδης – www.xronos-kozanis.gr
