Ανεργία, απολιγνιτοποίηση, γούνα και άναρχη ανάπτυξη ΑΠΕ κυριάρχησαν
Στην Καστοριά συνεδρίασε την Τετάρτη το Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ, στο πλαίσιο της αποκεντρωμένης λειτουργίας του θεσμού, όπου αναδείχθηκαν τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Δυτική Μακεδονία. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν η κατάρρευση της γουνοποιίας, οι συνέπειες της απολιγνιτοποίησης, η ανεργία, η δημογραφική συρρίκνωση και η άναρχη ανάπτυξη των ΑΠΕ, με τους αυτοδιοικητικούς της περιοχής να ζητούν ουσιαστικές παρεμβάσεις για την αναστροφή της πορείας.
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου αναφέρθηκε στη βαθιά οικονομική και κοινωνική κρίση που βιώνει η Δυτική Μακεδονία, συνδέοντάς την με δύο μεγάλες μεταβάσεις, την κατάρρευση της γουνοποιίας και την απολιγνιτοποίηση. Όπως σημείωσε, η γούνα αποτέλεσε για δεκαετίες βασικό πυλώνα της οικονομίας, ιδιαίτερα στον άξονα Καστοριά – Άργος Ορεστικό – Σιάτιστα. Την περίοδο 2011–2021 το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν της Περιφερειακής Ενότητας Καστοριάς ανερχόταν κατά μέσο όρο στα 550 εκατομμύρια ευρώ, προερχόμενο κυρίως από τη δραστηριότητα της γουνοποιίας, την εκτροφή γουνοφόρων ζώων, το λιανεμπόριο και τις εξαγωγές.
Μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, όπως ανέφερε, η οικονομική δραστηριότητα κατέρρευσε. Το τοπικό ΑΕΠ περιορίστηκε περίπου στα 300 εκατομμύρια ευρώ, ενώ οι εξαγωγές μειώθηκαν δραματικά από 230 εκατομμύρια ευρώ σε περίπου 40 εκατομμύρια. Την ίδια στιγμή, από περίπου 5.000 εργαζόμενους που απασχολούνταν στον κλάδο το 2011, σήμερα παραμένουν περίπου 800, ενώ από 2.000 επιχειρήσεις μεταποίησης λειτουργούν πλέον 450. Η αποδιάρθρωση της παραγωγικής βάσης οδήγησε, όπως είπε, σε μαζική εσωτερική μετανάστευση εργατικού δυναμικού προς τουριστικές περιοχές της χώρας, με περίπου 4.500 πολίτες να εγκαταλείπουν την περιοχή και σχεδόν τους μισούς να μην επιστρέφουν.
Παράλληλα, η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας στη γραμμή Φλώρινα – Πτολεμαΐδα – Κοζάνη αντιμετωπίζει και τις συνέπειες της απολιγνιτοποίησης. Για δεκαετίες, όπως σημείωσε, η περιοχή στήριξε ενεργειακά τη χώρα μέσω της δραστηριότητας της ΔΕΗ, ωστόσο ο τρόπος υπολογισμού του κύκλου εργασιών της επιχείρησης δημιουργούσε μια πλασματική εικόνα υψηλού ΑΕΠ, στερώντας από την Περιφέρεια κρίσιμους αναπτυξιακούς πόρους και ευρωπαϊκά προγράμματα.
Ο ίδιος επισήμανε ότι η κοινωνική πραγματικότητα σήμερα είναι ιδιαίτερα πιεστική, καθώς στις ηλικίες 19 έως 40 ετών αντιστοιχεί μόλις το 7% του πληθυσμού της Περιφέρειας, ενώ περίπου 90.000 πολίτες βρίσκονται σε κακή οικονομική κατάσταση ή σε κοινωνικό αποκλεισμό, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και της Eurostat. Οι δήμοι της περιοχής, όπως ανέφερε, ζητούν μεταξύ άλλων αναθεώρηση του προγράμματος Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης με βάση τις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, θεσμοθέτηση ρήτρας μετάβασης για την προστασία των περιοχών που πλήττονται, ισχυρά κίνητρα εγκατάστασης επιχειρήσεων και βιομηχανικών δραστηριοτήτων, δημιουργία κόμβου logistics με σιδηροδρομική διασύνδεση, ειδικά προγράμματα απασχόλησης, ιδιαίτερα για τους άνω των 55 ετών, καθώς και ένα ειδικό αναπτυξιακό πρόγραμμα για τη γουνοποιία.
Ο αντιπεριφερειάρχης Καστοριάς Δημήτρης Σαββόπουλος τόνισε ότι η Καστοριά αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη ανεργία πανελλαδικά από το 2009, εξαιτίας της κρίσης της γούνας, ενώ η απολιγνιτοποίηση έχει επιδεινώσει την κατάσταση σε ολόκληρη τη Δυτική Μακεδονία. Μεταξύ των ζητημάτων που έθεσε ήταν η ολοκλήρωση του φράγματος Νεστορίου, ένα έργο που ξεκίνησε το 2011 και σταμάτησε το 2015, η αξιοποίηση του αεροδρομίου Καστοριάς, καθώς και η ανάγκη επιδότησης των συστημάτων θέρμανσης φυσικού αερίου, καθώς, όπως ανέφερε, παρά την ανάπτυξη δικτύου τα τελευταία δύο χρόνια με πόρους του ΕΣΠΑ, δεν υπάρχει ενδιαφέρον από τους πολίτες χωρίς επιδότηση. Αναφέρθηκε επίσης στο πρόβλημα με την εμφάνιση αρκούδων στην περιοχή, που δημιουργεί αίσθημα ανασφάλειας στους κατοίκους και απειλεί την αγροτική παραγωγή.
Ο πρόεδρος της ΠΕΔ Δυτικής Μακεδονίας Παναγιώτης Κεπαπτσόγλου στάθηκε, εν μέσω άλλων, στο ενεργειακό κόστος και στην ανεξέλεγκτη ανάπτυξη των ΑΠΕ στην περιοχή. Όπως είπε, η Δυτική Μακεδονία γεμίζει φωτοβολταϊκά πάρκα και ανεμογεννήτριες χωρίς να υπάρχει ουσιαστικός σχεδιασμός και χωρίς να ερωτώνται οι τοπικές κοινωνίες, την ώρα που έργα δήμων και ενεργειακών κοινοτήτων δεν αδειοδοτούνται. Όπως ανέφερε, οι δήμοι ζητούν χώρο για να αναπτύξουν δικές τους ενεργειακές υποδομές ώστε να μειωθεί το ενεργειακό κόστος και κατ’ επέκταση τα δημοτικά τέλη.
Ο δήμαρχος Κοζάνης Γιάννης Κοκκαλιάρης σημείωσε ότι η περιοχή βρέθηκε για δεκαετίες στο επίκεντρο της ενεργειακής παραγωγής της χώρας, ωστόσο η μετάβαση που συντελείται σήμερα γίνεται, όπως είπε, γρήγορα και βίαια. Υποστήριξε ότι η ενεργειακή μετάβαση θα έπρεπε να ξεκινήσει τουλάχιστον 15 χρόνια πριν από το κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων και να ολοκληρωθεί 15 χρόνια μετά, ενώ επισήμανε ότι η Περιφέρεια έχει ήδη χάσει περίπου το 12% έως 15% του πληθυσμού της και ότι η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου δεν μπορεί να επιτευχθεί όταν μόλις το 7% του πληθυσμού της περιφέρειας είναι νέοι άνθρωποι.
Ο δήμαρχος Εορδαίας Παναγιώτης Πλακεντάς τόνισε ότι η Δυτική Μακεδονία, η οποία διαθέτει το 75% των επιφανειακών υδάτων της χώρας και υπήρξε η ενεργειακή καρδιά της Ελλάδας, έχει μετατραπεί σε ένα απέραντο πάρκο ΑΠΕ, χωρίς όμως να έχουν δημιουργηθεί νέες θέσεις εργασίας για να αντικαταστήσουν όσες χάθηκαν. Όπως είπε, έξι χρόνια μετά την ανακοίνωση της απολιγνιτοποίησης η μόνη διαδικασία ανάπτυξης που προχώρησε ήταν η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και ανεμογεννητριών, ενώ ο πληθυσμός συνεχίζει να μειώνεται. Ζήτησε την παράταση λειτουργίας των λιγνιτικών μονάδων, τη θεσμοθέτηση ειδικού τέλους ΑΠΕ και τη στήριξη των τηλεθερμάνσεων, υποστηρίζοντας ότι η μετάβαση για την περιοχή δεν είναι δίκαιη αλλά βίαιη.
Ο δήμαρχος Βοΐου Χρήστος Ζευκλής σημείωσε ότι η περιοχή κινδυνεύει να μετατραπεί σε «θάλασσα φωτοβολταϊκών», την ώρα που τα χωριά αντιμετωπίζουν ανεργία και πληθυσμιακή συρρίκνωση. Όπως ανέφερε, παρότι πολλοί αναγνωρίζουν ότι η κατάσταση αυτή δημιουργεί προβλήματα, οι αδειοδοτήσεις έχουν προχωρήσει και τα έργα που απομένουν μπορούν να ξεκινήσουν ανά πάσα στιγμή.
Από την πλευρά του, ο δήμαρχος Σερβίων Χρήστος Ελευθερίου υπογράμμισε ότι ο δήμος βρίσκεται στο επίκεντρο των ενεργειακών επενδύσεων, καθώς από την περιοχή περνούν βασικές γραμμές μεταφοράς ενέργειας. Όπως ανέφερε, μετά τα φωτοβολταϊκά και τις μονάδες αποθήκευσης με μπαταρίες, εμφανίζονται πλέον και έργα αντλησιοταμίευσης κατά μήκος του Αλιάκμονα, επισημαίνοντας ότι οι δήμοι πρέπει να έχουν ενεργό ρόλο στον σχεδιασμό των ενεργειακών έργων και να βρίσκονται μπροστά από τις εξελίξεις.
Θένια Βασιλειάδου – www.xronos-kozanis.gr
