Νέες προθεσμίες, αυστηρότερα πρόστιμα και υποχρεωτική δήλωση καθαρισμού για ιδιοκτήτες και χρήστες ακινήτων
Σημαντικές αλλαγές στο πλαίσιο που διέπει τον καθαρισμό οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων φέρνει ο νέος νόμος 5281/2026, ενόψει της αντιπυρικής περιόδου, με στόχο την πρόληψη πυρκαγιών και τον περιορισμό της εξάπλωσής τους. Οι ρυθμίσεις έχουν πανελλαδική εφαρμογή και αφορούν το σύνολο των ιδιοκτητών, χρηστών και φορέων που διαχειρίζονται ακίνητα σε αστικές και περιαστικές περιοχές.
Κεντρικό στοιχείο του νέου πλαισίου είναι η αυστηροποίηση των υποχρεώσεων καθαρισμού, αλλά και η εισαγωγή συγκεκριμένων προθεσμιών, οι οποίες πλέον αποκτούν δεσμευτικό χαρακτήρα. Συγκεκριμένα, οι ιδιοκτήτες και υπόχρεοι καλούνται να προχωρούν στον καθαρισμό των οικοπέδων τους από την 1η Απριλίου έως και τις 15 Ιουνίου κάθε έτους, ενώ έως την ίδια ημερομηνία πρέπει να έχει υποβληθεί και η σχετική δήλωση καθαρισμού.
Από τις 16 Ιουνίου και έως το τέλος Οκτωβρίου προβλέπεται η διενέργεια δειγματοληπτικών ελέγχων από τις αρμόδιες αρχές, καθώς και ελέγχων κατόπιν καταγγελιών από το Πυροσβεστικό Σώμα, γεγονός που ενισχύει τον ελεγκτικό μηχανισμό σε όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.
Οι υποχρεώσεις αφορούν ευρύ φάσμα πολιτών και φορέων. Εκτός από τους ιδιοκτήτες, περιλαμβάνονται επικαρπωτές, μισθωτές, υπομισθωτές, νομείς, αλλά και φορείς του δημόσιου τομέα. Η υποχρέωση δήλωσης καθαρισμού αφορά ακίνητα εντός σχεδίου πόλης, εντός οικισμών, καθώς και εκτάσεις σε απόσταση έως 100 μέτρων από αυτά, υπό την προϋπόθεση ότι δεν εμπίπτουν στη δασική νομοθεσία. Αντίστοιχα, περιλαμβάνονται και εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα.
Εξαίρεση προβλέπεται μόνο για περιπτώσεις διαμορφωμένων και συντηρημένων κήπων ή φυτεμένων επιφανειών, εφόσον δεν συντρέχει κίνδυνος πυρκαγιάς.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο σκέλος των κυρώσεων, όπου τα πρόστιμα γίνονται πιο συγκεκριμένα και αυστηρά. Η μη υποβολή δήλωσης καθαρισμού επισύρει πρόστιμο 500 ευρώ όταν δεν έχει πραγματοποιηθεί καθαρισμός, ενώ αν ο καθαρισμός έχει γίνει αλλά δεν έχει υποβληθεί δήλωση, το πρόστιμο ανέρχεται στα 100 ευρώ. Για περιπτώσεις μη καθαρισμού οικοπέδου, επιβάλλεται πρόστιμο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο τα 200 ευρώ και ανώτατο όριο τα 2.000 ευρώ.
Ακόμη πιο αυστηρή είναι η αντιμετώπιση ψευδών δηλώσεων, καθώς προβλέπεται ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών και χρηματική ποινή 5.000 ευρώ. Παράλληλα, παρέχεται η δυνατότητα ένστασης εντός δέκα ημερών από την επιβολή του προστίμου, ενώ σε περίπτωση απόρριψής της, προβλέπεται αυτεπάγγελτος καθαρισμός από τις αρμόδιες αρχές με καταλογισμό του κόστους στον υπόχρεο.
Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει και πρόβλεψη για μείωση προστίμων σε περιπτώσεις άμεσης συμμόρφωσης, υπό προϋποθέσεις που θα εξειδικευτούν με κοινή υπουργική απόφαση.
Σε πρακτικό επίπεδο, ο απαιτούμενος καθαρισμός δεν περιορίζεται σε απλή αποψίλωση, αλλά περιλαμβάνει σειρά παρεμβάσεων όπως απομάκρυνση ξερών δέντρων και κλαδιών, καθαρισμό από καύσιμη ύλη όπως ξερά χόρτα και φύλλα, αραίωση βλάστησης, αποκλάδωση δέντρων, καθώς και απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών και απορριμμάτων. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στη σωστή διαχείριση των υπολειμμάτων, τα οποία πρέπει να μεταφέρονται σε αδειοδοτημένους χώρους και όχι σε κάδους ή κοινόχρηστους χώρους.
Τέλος, προβλέπονται ειδικές διαδικασίες για πολίτες που αδυνατούν να υποβάλουν ηλεκτρονικά τη δήλωση, όπως ηλικιωμένοι ή άτομα με αναπηρία, οι οποίοι μπορούν να εξυπηρετούνται μέσω ΚΕΠ ή των αρμόδιων υπηρεσιών.
Οι αλλαγές αυτές εντάσσονται σε μια συνολικότερη προσπάθεια ενίσχυσης της πρόληψης πυρκαγιών σε εθνικό επίπεδο, με αυξημένες ευθύνες για τους πολίτες αλλά και πιο ενεργό ρόλο των ελεγκτικών μηχανισμών, σε μια περίοδο όπου ο κίνδυνος εκδήλωσης πυρκαγιών παραμένει ιδιαίτερα υψηλός.
Όλγα Τουφεγγοπούλου – www.xronos-kozanis.gr
