Black out στο FIR Αθηνών και σοβαρά ερωτήματα για την ασφάλεια των επικοινωνιών
Σοβαρές αδυναμίες στις τηλεπικοινωνιακές υποδομές του Ελέγχου Εναέριας Κυκλοφορίας αναδεικνύει το πόρισμα της Επιτροπής Διερεύνησης για το black out που σημειώθηκε στο FIR Αθηνών την Κυριακή 4 Ιανουαρίου 2026. Το περιστατικό, που οδήγησε σε αναστολή λειτουργίας του εναέριου χώρου και στην επιβολή μηδενικής χωρητικότητας για λόγους ασφάλειας πτήσεων, επαναφέρει στο προσκήνιο τις προειδοποιήσεις των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας για απαρχαιωμένο εξοπλισμό και σοβαρές διοικητικές ευθύνες.
Σύμφωνα με το πόρισμα που παραδόθηκε στον Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών, το πρωί της 4ης Ιανουαρίου και συγκεκριμένα στις 08:58 τοπική ώρα, εκδηλώθηκε εκτεταμένη διαταραχή στις υπηρεσίες επικοινωνιών στο FIR Αθηνών. Καταγράφηκε μπλοκάρισμα συχνοτήτων, έντονος συνεχής θόρυβος σε κρίσιμα κανάλια, καθώς και δυσλειτουργίες τόσο στις επικοινωνίες αέρος εδάφους όσο και στις τηλεπικοινωνιακές συνδέσεις εδάφους εδάφους. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι αρμόδιες αρχές προχώρησαν στην επιβολή zero rate, εφαρμόζοντας διαδικασίες έκτακτης ανάγκης.
Η Επιτροπή αποδίδει το συμβάν σε «ψηφιακό θόρυβο», ο οποίος προκλήθηκε από αποσυγχρονισμό ετερογενών διατάξεων και διεπαφών που καταλήγουν στις εγκαταστάσεις του Κέντρου Ελέγχου Περιοχής Αθηνών Θεσσαλονίκης. Το αποτέλεσμα ήταν η ακούσια ενεργοποίηση πομποδεκτών και η υποβάθμιση ή διακοπή κρίσιμων τηλεπικοινωνιακών διασυνδέσεων. Παράλληλα, σημειώνεται ότι η παλαιότητα των συστημάτων καθιστά αδύνατο τον ακριβή προσδιορισμό της αιτίας, καθώς δεν υπάρχουν επαρκή αρχεία καταγραφής και ιχνηλάτησης σφαλμάτων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο γεγονός ότι το υφιστάμενο σύστημα επικοινωνιών φωνής της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας βασίζεται σε τεχνολογία SDH, η οποία είναι εκτός υποστήριξης από τον κατασκευαστή. Όπως αναφέρεται, ο ΟΤΕ έχει ενημερώσει από το 2019 για την ανάγκη μετάβασης σε ευρυζωνική και IP αρχιτεκτονική, χωρίς ωστόσο να έχει ολοκληρωθεί η αντικατάσταση των παρωχημένων υποδομών. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι δεν υπάρχει δυνατότητα παροχής ουσιαστικών εγγυήσεων λειτουργίας για το σύστημα που χρησιμοποιείται σήμερα.
Παρά τη σοβαρότητα του περιστατικού, το πόρισμα κατατάσσει το συμβάν ως χαμηλής διακινδύνευσης για την ασφάλεια των πτήσεων, σημειώνοντας ότι δεν καταγράφηκαν παραβιάσεις ελαχίστων διαχωρισμών. Καθοριστικό ρόλο, σύμφωνα με την έκθεση, έπαιξε η έγκαιρη επιχειρησιακή αντίδραση και ο επαγγελματισμός των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας, καθώς και η απόφαση για πλήρη περιορισμό της χωρητικότητας του εναέριου χώρου.
Στο πόρισμα διατυπώνονται σαφείς συστάσεις, με βασική προτεραιότητα την επίσπευση της μετάβασης σε συστήματα Voice over IP, την ολοκλήρωση της προμήθειας και εγκατάστασης νέων συστημάτων VCS και RCS, καθώς και την άμεση εγκατάσταση νέων πομποδεκτών VHF. Παράλληλα, προτείνεται η θεσμοθέτηση σταθερού μηχανισμού άμεσης απόκρισης μεταξύ ΥΠΑ και ΟΤΕ, η ενίσχυση της τηλεμετρίας και της εποπτείας του ραδιοφάσματος και η εξέταση μετεγκατάστασης του ΚΕΠΑΘΜ σε καταλληλότερο χώρο.
Σκληρή είναι η αντίδραση της Ένωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδας, η οποία σε ανακοίνωσή της αναφέρει ότι το πόρισμα επιβεβαιώνει πλήρως τις καταγγελίες της για τον απαρχαιωμένο εξοπλισμό και το διοικητικό αλαλούμ στην ΥΠΑ. Οι ελεγκτές υπογραμμίζουν ότι ο μόνος λόγος που όλα τα αεροσκάφη προσγειώθηκαν με ασφάλεια ήταν ο επαγγελματισμός τους και η απόφαση για zero rate, ενώ κάνουν λόγο για πολύωρη καθυστέρηση στη διάγνωση της αιτίας και ανυπαρξία ουσιαστικής συνεργασίας σε διοικητικό επίπεδο.
Η ΕΕΕΚΕ τονίζει ότι είναι αδιανόητο να συνεχίζεται η παροχή Ελέγχου Εναέριας Κυκλοφορίας στο 100% των ονομαστικών χωρητικοτήτων, τη στιγμή που το ίδιο το πόρισμα αναφέρει αδυναμία παροχής εγγυήσεων λειτουργίας. Ζητά άμεση εκτίμηση ασφάλειας, όπως επιβάλλουν οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί, και προειδοποιεί ότι υπό τις παρούσες συνθήκες δεν μπορεί να εξυπηρετηθεί η αυξημένη θερινή κίνηση.
Παράλληλα, αποδίδει ευθύνες στη Διοίκηση της ΥΠΑ για τις καθυστερήσεις στην προμήθεια των νέων πομποδεκτών VHF και για τις επιλογές στο σύστημα VCRS, σημειώνοντας ότι αν οι διαδικασίες είχαν προχωρήσει εγκαίρως, το συμβάν της 4ης Ιανουαρίου ενδεχομένως να είχε αποφευχθεί. Καλεί τέλος τον Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών να παρέμβει άμεσα, ώστε να μειωθούν οι χωρητικότητες, να προστατευθούν οι ελεγκτές και πρωτίστως να διασφαλιστεί η ασφάλεια του επιβατικού κοινού.
Μετά και την δημοσίευση του πορίσματος, υπέβαλλε σήμερα την παραίτηση του ο Διοικητής της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας Γιώργος Σαουνάτσος, η οποία και έγινε δεκτή. Καθήκοντα Διοικητή αναλαμβάνει, προσωρινά, ο Υποδιοικητής Αεροναυτιλίας Γιώργος Βαγενάς, ενώ θα δρομολογηθούν άμεσα οι προβλεπόμενες διαδικασίες για τον ορισμό νέου Διοικητή.
Σωκράτης Μουτίδης – www.xronos-kozanis.gr
