Υψηλές συμβασιοποιήσεις έργων και προχωρημένες εντάξεις στο ΠΕΠ 2021 έως 2027
Στη δεύτερη θέση πανελλαδικά ως προς την πρόοδο υλοποίησης του Περιφερειακού Προγράμματος του ΕΣΠΑ 2021 έως 2027 κατατάσσεται η Δυτική Μακεδονία, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία για τα 13 Περιφερειακά Προγράμματα της χώρας. Τα δεδομένα αφορούν την πορεία των ΠΕΠ που αντιστοιχούν περίπου στο 30% των συνολικών πόρων του ΕΣΠΑ, δηλαδή σε κονδύλια ύψους 8,06 δισ. ευρώ, και βασίζονται σε ενημέρωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με ημερομηνία αναφοράς την 26η Ιανουαρίου 2026.
Τα στοιχεία δεν περιλαμβάνουν τις πιο πρόσφατες πληρωμές, καθώς αυτές των τελευταίων μηνών δεν έχουν ακόμη εγκριθεί και εκταμιευθεί προς τη χώρα. Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στον δείκτη των συμβασιοποιήσεων, δηλαδή στο ποσοστό των έργων που έχουν φτάσει σε στάδιο υπογεγραμμένης σύμβασης. Ο συγκεκριμένος δείκτης θεωρείται πιο αντιπροσωπευτικός της πραγματικής προόδου, καθώς αποτυπώνει ποια έργα έχουν περάσει από τη φάση της ένταξης στη φάση της υλοποίησης.
Με βάση τις συμβασιοποιήσεις, στην κορυφή της κατάταξης βρίσκεται η Περιφέρεια Αττικής με ποσοστό 62% των έργων του προγράμματος σε συμβάσεις, που αντιστοιχούν σε περίπου 997 εκατ. ευρώ. Στη δεύτερη θέση ακολουθεί η Δυτική Μακεδονία με 60% συμβασιοποιημένα έργα, επίδοση που τη φέρνει σταθερά πάνω από τον μέσο όρο των Περιφερειών και την κατατάσσει στις πλέον ώριμες διοικητικά περιοχές ως προς την ενεργοποίηση των πόρων.
Ειδικότερα για τη Δυτική Μακεδονία, τα στοιχεία δείχνουν ότι το 60% του προϋπολογισμού του Περιφερειακού Προγράμματος έχει ήδη μετατραπεί σε συμβάσεις έργων. Παράλληλα, οι εντάξεις πράξεων φθάνουν στο 74%, γεγονός που σημαίνει ότι σχεδόν τρία στα τέσσερα ευρώ του προγράμματος έχουν ήδη δεσμευτεί σε εγκεκριμένα έργα. Οι προσκλήσεις προς δυνητικούς δικαιούχους κινούνται στο 83%, δείχνοντας υψηλό βαθμό ενεργοποίησης του προγράμματος σε επίπεδο σχεδιασμού και προκηρύξεων. Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν τις τελευταίες ανακοινώσεις τόσο του Περιφερειάρχη Δυτικής Μακεδονίας όσο και της Διαχειριστικής Αρχής, οι οποίοι σε συνέντευξη τύπου πριν λίγες μέρες έδωσαν αναλυτική εικόνα για την πορεία του ΕΣΠΑ.
Στην τρίτη θέση της πανελλαδικής κατάταξης βρίσκεται η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη με 58% συμβασιοποιήσεις, ενώ καταγράφει πολύ υψηλά ποσοστά εντάξεων στο 91% και προσκλήσεων στο 122%, που σημαίνει ότι έχουν εκδοθεί προσκλήσεις πέραν του αρχικού προϋπολογισμού. Την πρώτη τετράδα συμπληρώνει η Κεντρική Μακεδονία με 51% συμβάσεις, 86% εντάξεις και 122% προσκλήσεις.
Στη μεσαία ζώνη της κατάταξης βρίσκονται η Δυτική Ελλάδα και η Πελοπόννησος, με 50% συμβασιοποιήσεις. Η Δυτική Ελλάδα εμφανίζει 89% εντάξεις και 102% προσκλήσεις, ενώ η Πελοπόννησος 71% εντάξεις και 127% προσκλήσεις. Ακολουθεί η Θεσσαλία με 43% συμβάσεις, 77% εντάξεις και 108% προσκλήσεις.
Χαμηλότερα στη λίστα τοποθετούνται νησιωτικές και ηπειρωτικές Περιφέρειες με πιο αργό ρυθμό συμβασιοποιήσεων. Το Νότιο Αιγαίο και η Κρήτη βρίσκονται στην όγδοη και ένατη θέση αντίστοιχα με 40% συμβάσεις, με διαφορετική όμως εικόνα σε εντάξεις και προσκλήσεις. Το Βόρειο Αιγαίο ακολουθεί με 36% συμβάσεις, ενώ στις τελευταίες θέσεις καταγράφονται η Ήπειρος με 34%, η Στερεά Ελλάδα με 33% και τα Ιόνια Νησιά με 29% συμβασιοποιήσεις.
Η εικόνα που διαμορφώνεται δύο χρόνια πριν την ολοκλήρωση της τρέχουσας προγραμματικής περιόδου δείχνει σημαντικές αποκλίσεις στην ταχύτητα ωρίμανσης και υλοποίησης έργων μεταξύ των Περιφερειών. Η Δυτική Μακεδονία συγκαταλέγεται στις περιοχές που έχουν κινηθεί πιο γρήγορα στη μετατροπή των διαθέσιμων πόρων σε ενεργά έργα, στοιχείο που ενισχύει τη θέση της στον συνολικό χάρτη απορροφητικότητας.
Σε πολιτικό επίπεδο, έχει διατυπωθεί η δέσμευση από το αρμόδιο υπουργείο ότι δεν θα χαθεί κανένας πόρος του ΕΣΠΑ στην τρέχουσα περίοδο. Το ζητούμενο πλέον για τις Περιφέρειες με υψηλές συμβασιοποιήσεις, όπως η Δυτική Μακεδονία, είναι η επιτάχυνση της φυσικής και οικονομικής υλοποίησης των έργων, ώστε οι συμβάσεις να μετατραπούν σε ολοκληρωμένες παρεμβάσεις με μετρήσιμο αποτύπωμα στην τοπική ανάπτυξη.
Τα συγκριτικά στοιχεία απορροφητικότητας λειτουργούν ως δείκτης διοικητικής ετοιμότητας και αποτελεσματικότητας των διαχειριστικών αρχών. Για τη Δυτική Μακεδονία, η δεύτερη θέση στην κατάταξη των συμβασιοποιήσεων αποτελεί θετικό σήμα ως προς την πορεία του Περιφερειακού Προγράμματος, σε μια περίοδο όπου η αξιοποίηση κάθε διαθέσιμου ευρωπαϊκού πόρου θεωρείται κρίσιμη για τη στήριξη της περιφερειακής οικονομίας.
Σωκράτης Μουτίδης – www.xronos-kozanis.gr
