Αρνητικές πρωτιές στα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2023
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία των Περιφερειακών Λογαριασμών της ΕΛΣΤΑΤ για το 2023, ιδίως στη Δυτική Μακεδονία και μάλιστα σε μια περίοδο κατά την οποία η Περιφέρεια βρίσκεται στη δίνη της απολιγνιτοποίησης.
Η Δυτική Μακεδονία καταγράφεται ως η μοναδική Περιφέρεια της χώρας που παρουσίασε μείωση στην Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία σε σχέση με το 2022, την ώρα που όλες οι υπόλοιπες Περιφέρειες και το σύνολο της χώρας κινούνται ανοδικά.
Αντίστοιχα, είναι και η μοναδική Περιφέρεια στην οποία καταγράφεται μείωση στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, όταν σε όλες τις άλλες Περιφέρειες σημειώνεται αύξηση, γεγονός που αποτυπώνει με σαφήνεια τη δυσμενή απόκλιση της τοπικής οικονομίας από τη γενικότερη πορεία της χώρας.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2023, η Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία στη Δυτική Μακεδονία διαμορφώθηκε σε 3.510 εκατ. ευρώ, έναντι 3.597 εκατ. ευρώ το 2022, καταγράφοντας μείωση κατά 2,4%. Την ίδια περίοδο, στο σύνολο της χώρας, η Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία αυξήθηκε κατά 7,3%, από 182.631 εκατ. ευρώ το 2022 σε 196.051 εκατ. ευρώ το 2023.
Η Δυτική Μακεδονία είναι η μοναδική Περιφέρεια της χώρας που εμφανίζει αρνητική μεταβολή της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας στη σύγκριση 2022-2023, καθώς όλες οι υπόλοιπες Περιφέρειες καταγράφουν αύξηση.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και στη συμμετοχή της Δυτικής Μακεδονίας στη συνολική Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία της χώρας. Για το 2023, το μερίδιο της Περιφέρειας διαμορφώνεται σε 1,8% του συνόλου. Αντίστοιχα, η Αττική συγκεντρώνει το 48,8% της συνολικής Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας και η Κεντρική Μακεδονία το 13,9%, γεγονός που αναδεικνύει τον έντονα συγκεντρωτικό χαρακτήρα της οικονομικής δραστηριότητας σε λίγες Περιφέρειες.
Την ίδια στιγμή, η υστέρηση της Δυτικής Μακεδονίας καταγράφεται και στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Το 2023, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην Περιφέρεια ανήλθε σε 15.543 ευρώ, έναντι 15.704 ευρώ το 2022, καταγράφοντας μείωση κατά 1,0%. Στο σύνολο της χώρας, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 8,9%, από 19.568 ευρώ το 2022 σε 21.301 ευρώ το 2023.
Και σε αυτή την περίπτωση, η Δυτική Μακεδονία αποτελεί τη μοναδική Περιφέρεια της χώρας στην οποία καταγράφεται μείωση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ, καθώς σε όλες τις υπόλοιπες Περιφέρειες σημειώνεται αύξηση.
Η σύγκριση με τις υπόλοιπες Περιφέρειες της χώρας είναι ενδεικτική της απόστασης που χωρίζει τη Δυτική Μακεδονία από τις περιοχές που εμφανίζουν τη μεγαλύτερη δυναμική. Για το 2023, τα Ιόνια Νησιά καταγράφουν αύξηση της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας κατά 13,6%, το Νότιο Αιγαίο κατά 11,9%, η Κρήτη κατά 9,4% και η Αττική κατά 9,0%. Πρόκειται για Περιφέρειες που, με διαφορετικά παραγωγικά χαρακτηριστικά, κινούνται με ρυθμούς σημαντικά υψηλότερους από τον εθνικό μέσο όρο, την ώρα που η Δυτική Μακεδονία καταγράφει αρνητικό πρόσημο.
Αντίστοιχα, στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, όλες οι Περιφέρειες της χώρας εμφανίζουν αύξηση το 2023, με εξαίρεση τη Δυτική Μακεδονία, η οποία παραμένει η μόνη Περιφέρεια με μείωση, σύμφωνα με τον πίνακα της ΕΛΣΤΑΤ.
Η εικόνα της παραγωγικής δομής της Δυτικής Μακεδονίας για το 2023 αποτυπώνεται αναλυτικά και στη σύνθεση της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας ανά κλάδο. Η γεωργία, η δασοκομία και η αλιεία ανέρχονται σε 411 εκατ. ευρώ. Το σύνολο των δραστηριοτήτων που περιλαμβάνουν ορυχεία και λατομεία, μεταποίηση, παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ατμού και κλιματισμού, καθώς και παροχή νερού, διαχείριση αποβλήτων και εξυγίανση αποτιμάται σε 1.038 εκατ. ευρώ. Οι κατασκευές διαμορφώνονται σε 127 εκατ. ευρώ.
Οι δραστηριότητες του χονδρικού και λιανικού εμπορίου, της μεταφοράς και αποθήκευσης, καθώς και των καταλυμάτων και της εστίασης ανέρχονται συνολικά σε 488 εκατ. ευρώ. Η ενημέρωση και επικοινωνία αποτιμάται σε 31 εκατ. ευρώ, οι χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες σε 121 εκατ. ευρώ και η διαχείριση ακίνητης περιουσίας σε 384 εκατ. ευρώ. Οι επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες, μαζί με τις διοικητικές και υποστηρικτικές δραστηριότητες, ανέρχονται σε 90 εκατ. ευρώ.
Η δημόσια διοίκηση και άμυνα, η εκπαίδευση και η υγεία και κοινωνική μέριμνα διαμορφώνονται συνολικά σε 721 εκατ. ευρώ, ενώ οι τέχνες, η διασκέδαση και η ψυχαγωγία, μαζί με τις λοιπές υπηρεσίες της ίδιας ομαδοποίησης, αποτιμώνται σε 99 εκατ. ευρώ.
Η διαχρονική εξέλιξη της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας στη Δυτική Μακεδονία αναδεικνύει ότι η Περιφέρεια δεν έχει επανέλθει στα επίπεδα της προηγούμενης δεκαετίας. Ειδικότερα, η ΑΠΑ ανήλθε σε 3.776 εκατ. ευρώ το 2016, σε 3.782 εκατ. ευρώ το 2017, σε 3.691 εκατ. ευρώ το 2018, σε 3.508 εκατ. ευρώ το 2019, σε 3.093 εκατ. ευρώ το 2020, σε 3.317 εκατ. ευρώ το 2021, σε 3.597 εκατ. ευρώ το 2022 και σε 3.510 εκατ. ευρώ το 2023. Στο ίδιο χρονικό διάστημα, το ποσοστό συμμετοχής της Δυτικής Μακεδονίας στο σύνολο της χώρας μειώνεται από 2,5% το 2016 σε 1,8% το 2023.
Τα προσωρινά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2023, τα οποία έχουν καταρτιστεί σύμφωνα με το ευρωπαϊκό σύστημα λογαριασμών ESA 2010, καταγράφουν με σαφήνεια ότι η Δυτική Μακεδονία αποτελεί τη μοναδική Περιφέρεια της χώρας που αποκλίνει αρνητικά τόσο στην Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία όσο και στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, σε μια χρονιά κατά την οποία το σύνολο της χώρας και όλες οι άλλες Περιφέρειες κινούνται ανοδικά.
Η εικόνα αυτή, σε συνδυασμό με τη μακροχρόνια συρρίκνωση του μεριδίου της Περιφέρειας στο εθνικό οικονομικό αποτέλεσμα, αναδεικνύει το μέγεθος της πρόκλησης που αντιμετωπίζει η περιοχή στη μεταβατική περίοδο της απολιγνιτοποίησης και της αλλαγής του παραγωγικού της μοντέλου και καθιστά κρίσιμο ζητούμενο τον σχεδιασμό και την υλοποίηση αποτελεσματικών πολιτικών που θα ενισχύσουν τη δημιουργία νέας προστιθέμενης αξίας και βιώσιμων θέσεων εργασίας στη Δυτική Μακεδονία.
Θένια Βασιλειάδου – www.xronos-kozanis.gr
