Νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία για το κλίμα με ευελιξίες και διεθνή πιστωτικά άνθρακα
Νέο δεσμευτικό ενδιάμεσο κλιματικό στόχο για το 2040 θεσπίζει η αναθεωρημένη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το κλίμα, καθώς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την προκαταρκτική συμφωνία με το Συμβούλιο που προβλέπει μείωση των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 90% σε σχέση με τα επίπεδα του 1990. Ο στόχος εντάσσεται στην πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα έως το 2050 και συνοδεύεται από μηχανισμούς ευελιξίας, ελέγχου προόδου και δυνατότητα μελλοντικής αναθεώρησης.
Η συμφωνία εγκρίθηκε από την Ολομέλεια του Φεβρουαρίου με 413 ψήφους υπέρ, 226 κατά και 12 αποχές. Με την απόφαση αυτή προστίθεται για πρώτη φορά νομικά δεσμευτικός ενδιάμεσος σταθμός μεταξύ του ήδη ισχύοντος στόχου για τουλάχιστον 55% μείωση εκπομπών έως το 2030 και της πλήρους κλιματικής ουδετερότητας το 2050.
Το νέο πλαίσιο εισάγει ευελιξίες στον τρόπο επίτευξης του στόχου. Από το 2036 και μετά, έως πέντε ποσοστιαίες μονάδες της συνολικής μείωσης θα μπορούν να καλύπτονται μέσω διεθνών πιστωτικών μορίων άνθρακα υψηλής ποιότητας από χώρες εταίρους. Το ποσοστό αυτό είναι αυξημένο σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στο κείμενο ενσωματώθηκαν ασφαλιστικές δικλείδες ώστε να αποτρέπεται η χρηματοδότηση έργων που έρχονται σε αντίθεση με τα στρατηγικά συμφέροντα της ΕΕ.
Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα χρήσης εγχώριων μόνιμων απορροφήσεων άνθρακα για την αντιστάθμιση εκπομπών που είναι τεχνικά δύσκολο να περιοριστούν, ιδίως σε βιομηχανικούς τομείς. Το σύστημα επιτρέπει επίσης μεγαλύτερη ευελιξία μεταξύ τομέων και εργαλείων πολιτικής, με στόχο η πράσινη μετάβαση να συνδυαστεί με τη διατήρηση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και τον περιορισμό του κόστους.
Σημαντική αλλαγή αφορά και το δεύτερο σύστημα εμπορίας εκπομπών, γνωστό ως ΣΕΔΕ2, που καλύπτει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από καύσιμα σε κτίρια και οδικές μεταφορές. Η εφαρμογή του μετατίθεται κατά ένα έτος, από το 2027 στο 2028, προκειμένου να δοθεί περισσότερος χρόνος προσαρμογής σε κράτη μέλη, επιχειρήσεις και καταναλωτές.
Η νέα νομοθεσία καθιερώνει επίσης μηχανισμό τακτικής αξιολόγησης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα υποβάλλει έκθεση προόδου ανά διετία για την πορεία προς τον στόχο του 2040, λαμβάνοντας υπόψη τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα, τις τεχνολογικές εξελίξεις, την πορεία της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας, καθώς και τις επιπτώσεις των τιμών ενέργειας σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Θα εξετάζεται επίσης η επάρκεια των καθαρών απορροφήσεων άνθρακα σε επίπεδο ΕΕ.
Με βάση τα αποτελέσματα αυτής της αξιολόγησης, η Επιτροπή θα μπορεί να προτείνει τροποποιήσεις της κλιματικής νομοθεσίας, είτε ως προς το ύψος του στόχου για το 2040 είτε ως προς τα συνοδευτικά μέτρα στήριξης, με στόχο τη διασφάλιση της οικονομικής ανθεκτικότητας, της κοινωνικής συνοχής και της ευημερίας.
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία για το κλίμα καθιστά ήδη υποχρεωτικό για όλα τα κράτη μέλη τον στόχο της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050 και περιλαμβάνει τον δεσμευτικό στόχο μείωσης εκπομπών τουλάχιστον κατά 55% έως το 2030. Ο νέος στόχος για το 2040 λειτουργεί ως ενδιάμεσος σταθμός, δίνοντας πιο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα προσαρμογής για τις εθνικές πολιτικές ενέργειας, βιομηχανίας και μεταφορών.
Μετά την τυπική έγκριση από το Συμβούλιο, το νέο νομοθετικό πλαίσιο θα τεθεί σε ισχύ είκοσι ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι διατάξεις του θα αποτελέσουν τη βάση για τον επόμενο κύκλο εθνικών και ευρωπαϊκών μέτρων για το κλίμα στην περίοδο 2030 έως 2040.
Σωκράτης Μουτίδης – www.xronos-kozanis.gr
