Αρνητικοί δείκτες και προειδοποιήσεις για τη μετάβαση από το Δίκτυο κατά της Φτώχειας
Από τις πιο επιβαρυμένες περιοχές της χώρας παραμένει η Δυτική Μακεδονία, με υψηλά ποσοστά ανεργίας και αυξημένο κίνδυνο φτώχειας, όπως προκύπτει από τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στην Κοζάνη από το Ελληνικό Δίκτυο για την Καταπολέμηση της Φτώχειας. Η εικόνα που αποτυπώνεται δείχνει έντονες πιέσεις στην καθημερινότητα των πολιτών, με βασικές ανάγκες να είναι δύσκολο να καλυφθούν.
Την ίδια ώρα, η πορεία της απολιγνιτοποίησης και η απουσία σαφούς σχεδιασμού για την απασχόληση εντείνουν την αβεβαιότητα για το μέλλον της περιοχής. Τα στοιχεία αναδεικνύουν ότι η φτώχεια επηρεάζει πολλαπλές πτυχές της ζωής, από την υγεία και τη στέγαση έως τη δυνατότητα συμμετοχής στην κοινωνική και οικονομική δραστηριότητα.
Φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός στην Δυτική Μακεδονία: Τα στοιχεία που παρουσίασε το Ελληνικό Δίκτυο για την Καταπολέμηση της Φτώχειας
Η Δυτική Μακεδονία καταγράφει από τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας στη χώρα, η ενεργειακή μετάβαση εξελίσσεται χωρίς ρεαλιστικό σχεδιασμό για την απασχόληση και η Ελλάδα παραμένει στην τρίτη χειρότερη θέση στην Ευρώπη σε νοικοκυριά κινδύνου φτώχειας. Αυτά είναι μερικά από τα στοιχεία που παρουσίασε το Greek Antipoverty Network | Ελληνικό Δίκτυο για την Καταπολέμηση της Φτώχειας, με αφορμή εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στην Κοζάνη στις 22 Μαρτίου 2026.
Δυτική Μακεδονία: Πρώτη στην ανεργία, χωρίς σχέδιο για τη μετάβαση
Σύμφωνα με την Έκθεση Φτώχειας 2025 που επικαλέστηκε το Δίκτυο, τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας στη χώρα καταγράφονται στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας και στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην κατάσταση στην Κοζάνη και τη Δυτική Μακεδονία εν μέσω απολιγνιτοποίησης. Το Δίκτυο εξέφρασε τη θέση ότι απουσιάζει ρεαλιστικός σχεδιασμός για την αντιμετώπιση της ανεργίας και της ερημοποίησης, επισημαίνοντας:
- Τις γραφειοκρατικές διαδικασίες σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο που παρεμποδίζουν την υλοποίηση επενδύσεων
- Την υποστελέχωση δημόσιων υπηρεσιών που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν την ανάπτυξη
- Την αβεβαιότητα ως προς το αν οι θέσεις εργασίας που θα προκύψουν από νέες επενδύσεις θα απευθυνθούν στην τοπική κοινωνία
- Την τάση μονοκαλλιέργειας — από τον λιγνίτη στις ΑΠΕ — με τις γνωστές επιπτώσεις στο περιβάλλον, στην υγεία και στον αγροτικό τομέα
- Την απώλεια ευκαιριών για ουσιαστική ενεργειακή απεξάρτηση μέσω πρωτοπόρων επενδύσεων, όπως παθητικά κτίρια και διασύνδεση τηλεθέρμανσης με data centers
Ποιους πλήττει περισσότερο η φτώχεια
Το Δίκτυο επισήμανε ότι η φτώχεια έχει σαφή ηλικιακή και έμφυλη διάσταση:
Ηλικιακά, πλήττει δυσανάλογα τους νέους κάτω των 17 ετών και τους ηλικιωμένους άνω των 65 ετών.
Έμφυλα, οι γυναίκες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας σε σχέση με τους άνδρες στην ηλικιακή ομάδα 18–64 ετών, υφίστανται χαμηλότερες αμοιβές και περιορισμένες δυνατότητες μισθολογικής ανέλιξης, ενώ η ανεργία τις πλήττει δυσανάλογα.
Εκπαιδευτικά, όσο υψηλότερο είναι το επίπεδο εκπαίδευσης, τόσο μικρότερος ο κίνδυνος φτώχειας.
Τι σημαίνει στην πράξη ο κίνδυνος φτώχειας
Τα νοικοκυριά που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας — με ποσοστό αυξημένο σε σχέση με τα στοιχεία του προηγούμενου έτους και πάλι στην τρίτη χειρότερη θέση στην Ευρώπη — δηλώνουν, σύμφωνα με το Δίκτυο, αδυναμία να:
- ανταποκριθούν σε μια έκτακτη οικονομική ανάγκη
- πάνε έστω μία εβδομάδα διακοπές
- καλύψουν ενοίκιο, δόσεις δανείων, πάγιους λογαριασμούς και κοινόχρηστα
- αντικαταστήσουν φθαρμένα έπιπλα ή οικιακές συσκευές
- διατηρήσουν ποιοτική διατροφή
Για τους νέους ειδικότερα, αναφέρεται αδυναμία συμμετοχής σε οποιαδήποτε δραστηριότητα, χόμπι ή άθληση που δεν παρέχεται δωρεάν. Το Δίκτυο συνδέει τα παραπάνω με την εμφάνιση ψυχικών διαταραχών και την ενίσχυση του κοινωνικού αποκλεισμού.
Υγεία: Ένας στους τέσσερις δεν πήγε στον γιατρό
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, ένας στους τέσσερις ανθρώπων άνω των 16 ετών που χρειάστηκε ιατρική εξέταση ή θεραπεία δεν την έλαβε, λόγω οικονομικών δυσκολιών, μεγάλης λίστας αναμονής ή μεγάλης απόστασης από τον γιατρό. Αντίστοιχα, ένας στους πέντε που χρειάστηκε οδοντιατρικές υπηρεσίες δεν τις έλαβε για τους ίδιους λόγους.
Στέγαση: Από δικαίωμα σε επενδυτικό προϊόν
Στο ζήτημα της στέγασης, το Δίκτυο επεσήμανε ότι το ποσοστό ιδιοκατοίκησης στην Ελλάδα υποχώρησε από 86,5% το 2005 στο 70% σήμερα, δηλαδή κατά 15 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε δύο δεκαετίες. Ως αιτία αναφέρεται η μετατροπή της κατοικίας από δικαίωμα και προνοιακή πολιτική σε επενδυτικό προϊόν.
Τι ζητά το Δίκτυο από κεντρική και τοπική εξουσία
Για την αντιμετώπιση της ακρίβειας και του πληθωρισμού, το Δίκτυο ζήτησε δικαιότερο φορολογικό σύστημα, δραστική μείωση του φόρου κατανάλωσης σε βασικά αγαθά (τρόφιμα, ενέργεια, μεταφορές), πλαφόν σε τιμές και τιμαριθμική προσαρμογή μισθών και συντάξεων.
Ως προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση, το Δίκτυο εκτίμησε ότι οι ΟΤΑ μπορούν και πρέπει να σχεδιάζουν κοινωνική πολιτική προσαρμοσμένη στις τοπικές ανάγκες, αξιοποιώντας συνεργασίες με όμορους δήμους, πανεπιστήμια και τοπικές συλλογικότητες. Παράλληλα όμως διευκρίνισε ότι οι παρεμβάσεις αυτές έχουν χαρακτήρα διαχείρισης και όχι εξάλειψης της φτώχειας, καθώς η αντιμετώπιση των αιτιών παραμένει ευθύνη της κεντρικής πολιτικής ηγεσίας.
