Το θέατρο ως χώρος δημόσιου διαλόγου και η ανάγκη να «ρίξουμε» τα ταμπού γύρω από την ψυχική ασθένεια
Υπάρχουν παραστάσεις που δεν ανεβαίνουν απλώς πάνω σε μία σκηνή, αλλά κουβαλούν μαζί τους μια βαθύτερη ανάγκη. Να μιλήσουν, να αγγίξουν, να ταρακουνήσουν και τελικά να φέρουν τους ανθρώπους πιο κοντά. Κάπως έτσι μοιάζει να γεννήθηκε και «Ο Υπέροχος Κόσμος της Dissocia», η παράσταση της θεατρικής ομάδας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας «Τρίτος Όροφος», που ταξιδεύει από τον Βόλο στην Κοζάνη την Κυριακή 10 Μαΐου, στις 21:00, στην Αίθουσα Τέχνης του Δη.Πε.Θε. Κοζάνης.
Πρόκειται για την πρώτη παρουσίαση του έργου του Anthony Neilson στην Ελλάδα, μέσα από μια παράσταση που επιχειρεί να ανοίξει με ειλικρίνεια και ευαισθησία τη συζήτηση γύρω από την ψυχική υγεία, τις δυσκολίες των νέων ανθρώπων και την ανάγκη ουσιαστικής κατανόησης και αποδοχής. Η είσοδος θα είναι ελεύθερη, ενώ θα υπάρχει κουτί ελεύθερης συνεισφοράς για την ενίσχυση των ιατρικών εξόδων του Δημήτρη Περτσινίδη.
Η Μαρία Καραζάνου, που υπογράφει την εμψύχωση και τη σκηνοθεσία της παράστασης, εξηγεί στο «Χ» πως η επιλογή του έργου έγινε συλλογικά μαζί με τους φοιτητές, καθώς η θεματική της ψυχικής ασθένειας ήταν κάτι που τους αφορούσε ουσιαστικά, τόσο προσωπικά όσο και κοινωνικά. Όπως αναφέρει, αυτό που την κέρδισε ήταν ο τρόπος με τον οποίο το έργο αντιμετωπίζει ένα τόσο δύσκολο θέμα με σοβαρότητα και σεβασμό, χωρίς όμως να λείπουν το χιούμορ, η αποστασιοποίηση και η ανθρώπινη ματιά του.
Η ίδια σημειώνει πως η ομάδα επιλέγει σταθερά έργα με κοινωνικό και πολιτικό αποτύπωμα, έργα που αγγίζουν τους ίδιους τους φοιτητές και αντανακλούν όσα τους απασχολούν. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, όπως λέει, διαπιστώνει ότι πολλοί νέοι άνθρωποι έχουν ανάγκη να μιλήσουν ανοιχτά για ζητήματα ψυχικής υγείας, κοινωνικής πίεσης και δυσκολιών που βιώνουν καθημερινά.
Για την ίδια, το έργο συνομιλεί απόλυτα με τη σημερινή εποχή και ειδικά με τη νεολαία, καθώς, παρά το γεγονός ότι γράφτηκε τη δεκαετία του ’90, παραμένει εξαιρετικά σύγχρονο και επίκαιρο. Εξηγεί ότι η ομάδα δεν αλλοίωσε την ουσία του κειμένου, κάνοντας μόνο μικρές παρεμβάσεις, ενώ η σκηνοθεσία, το σκηνικό και ο ρυθμός της παράστασης δημιουργούν μια ζωντανή και φρέσκια εμπειρία που φέρνει το έργο ακόμη πιο κοντά στο σήμερα.
Η Μαρία Καραζάνου στέκεται ιδιαίτερα στον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζεται η ψυχική ασθένεια μέσα στην παράσταση. Όπως λέει, στόχος δεν ήταν ποτέ να δημιουργηθεί λύπηση, οίκτος ή μελοδραματισμός. Αντίθετα, το έργο επιχειρεί να παρουσιάσει την ψυχική διαταραχή ως κάτι που υπάρχει δίπλα μας, κάτι ανθρώπινο που χρειάζεται κατανόηση και όχι φόβο.
Μέσα από την ιστορία της ηρωίδας, ο θεατής καλείται να «βυθιστεί» στον εσωτερικό της κόσμο με περιέργεια, ενσυναίσθηση και διάθεση να καταλάβει τι βιώνει. Σύμφωνα με τη σκηνοθέτρια, αυτό είναι και το μεγαλύτερο κοινωνικό ζητούμενο σήμερα. Να σταματήσει ο φόβος και τα ταμπού γύρω από την ψυχική ασθένεια και να υπάρξει μια ουσιαστική προσπάθεια κατανόησης και αποδοχής των ανθρώπων που τη βιώνουν.
Όπως εξηγεί, οι ψυχικές δυσκολίες εμφανίζονται όλο και πιο συχνά στις νεότερες γενιές, είτε πρόκειται για αγχώδεις και καταθλιπτικές διαταραχές είτε για δυσκολίες κοινωνικοποίησης και ένταξης. Μέσα από το συγκεκριμένο έργο, παρότι παρουσιάζεται μια συγκεκριμένη ψυχική διαταραχή, ανοίγει τελικά μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση για όλα όσα βιώνουν οι νέοι άνθρωποι σήμερα και συχνά δυσκολεύονται να εκφράσουν.
Η ίδια πιστεύει βαθιά ότι το θέατρο εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους τελευταίους ουσιαστικούς χώρους δημόσιου διαλόγου. Σε μια εποχή γρήγορης πληροφορίας, social media και επιφανειακής επικοινωνίας, θεωρεί ότι η σκηνή παραμένει ένας χώρος όπου μπορούν ακόμη να τεθούν δύσκολα κοινωνικά ζητήματα και να υπάρξει πραγματική αφύπνιση και επαφή με τον άλλον άνθρωπο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει για την ίδια και η κοινωνική διάσταση της παράστασης στην Κοζάνη, καθώς μέρος των εσόδων από την ελεύθερη συνεισφορά θα διατεθεί για την ενίσχυση των ιατρικών εξόδων του Δημήτρη Περτσινίδη. Όπως τονίζει, δεν μπορεί να φανταστεί το θέατρο αποκομμένο από τον κοινωνικό και πολιτικό του ρόλο, ενώ θεωρεί πως τέτοιες πράξεις αλληλεγγύης, ακόμη κι αν δεν μπορούν να αλλάξουν από μόνες τους μια δύσκολη κατάσταση, είναι απαραίτητες για μια κοινωνία που αναζητά ασφάλεια και ανθρώπινη στήριξη.
Μιλώντας για τους φοιτητές και τη σχέση τους με το θέατρο, περιγράφει μια βαθιά συγκινητική εμπειρία. Παρά τη σύγχρονη πραγματικότητα των social media και της απομάκρυνσης από τη δια ζώσης επαφή, βλέπει κάθε χρόνο όλο και περισσότερους νέους να αναζητούν μέσα από το θέατρο έναν χώρο έκφρασης, επικοινωνίας και σύνδεσης με τους άλλους ανθρώπους.
Όπως εξηγεί, για πολλούς νέους το θέατρο δεν αποτελεί μόνο μια καλλιτεχνική δραστηριότητα, αλλά και έναν τρόπο κοινωνικοποίησης, προσωπικής ενδυνάμωσης και επανασύνδεσης με τη ζωντανή ανθρώπινη επαφή, ειδικά μετά την περίοδο του COVID. Μέσα από τις πρόβες, τους αυτοσχεδιασμούς και τη συλλογική δημιουργία, οι νέοι άνθρωποι ξαναχτίζουν σταδιακά τη σχέση τους με την έκθεση, την επικοινωνία και τη συνύπαρξη.
Η ίδια βλέπει αυτή την ανάγκη έντονα και στην Κοζάνη, με την οποία, όπως λέει, έχει αναπτύξει μια «σχέση πάθους». Από τον «Καρυοθραύστη» μέχρι τα θεατρικά εργαστήρια του Δη.Πε.Θε., διαπιστώνει ότι άνθρωποι κάθε ηλικίας αναζητούν ολοένα και περισσότερο τη συμμετοχή, την επαφή και την καλλιτεχνική έκφραση. Χαρακτηρίζει εντυπωσιακή την ανταπόκριση που υπάρχει στην πόλη, τόσο από παιδιά όσο και από μεγαλύτερους ανθρώπους, σημειώνοντας πως το θέατρο τελικά τους «χωράει όλους», ανεξαρτήτως ηλικίας ή κοινωνικού υπόβαθρου.
Και ίσως τελικά αυτό να είναι και το πιο ουσιαστικό μήνυμα της παράστασης. Η ανάγκη να κοιτάξουμε ο ένας τον άλλον με περισσότερη κατανόηση, λιγότερο φόβο και περισσότερη ενσυναίσθηση. Να αποδεχτούμε ότι η ψυχική δυσκολία μπορεί να αφορά οποιονδήποτε άνθρωπο γύρω μας ή ακόμη και εμάς τους ίδιους. Και ότι μόνο μέσα από την προσπάθεια να καταλάβουμε πραγματικά τον άλλον μπορεί να υπάρξει ουσιαστική συμπερίληψη, αποδοχή και μια κοινωνία πιο ανοιχτή, πιο ανθρώπινη και τελικά πιο «πολύχρωμη», όπως είναι ήδη στην πραγματικότητα.
Μπορείτε να ακολουθήσετε την ομάδα στο Facebook, στο Instagram και στο κανάλι τους στο YouTube
Θένια Βασιλειάδου – www.xronos-kozanis.gr
