Σε μια ιστορική καμπή για την ενεργειακή ταυτότητα της Δυτικής Μακεδονίας, η Μονάδα V του ΑΗΣ Πτολεμαΐδας —η πλέον σύγχρονη και πλέον η μοναδική εν λειτουργία λιγνιτική μονάδα της χώρας— ετοιμάζεται για τη μεγάλη μεταμόρφωση. Η υπογραφή της τροποποίησης των Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στις 18 Μαΐου 2026 αποτελεί το νομικό «διαβατήριο» για τη μετάβαση στο φυσικό αέριο, θέτοντας ταυτόχρονα αυστηρές προϋποθέσεις για την προστασία του περιβάλλοντος.
Διπλό Χρονοδιάγραμμα: Νομικές προθεσμίες και επιχειρησιακή πραγματικότητα
Η επίσημη απόφαση του ΥΠΕΝ παρέχει στη Μονάδα V το δικαίωμα χρήσης λιγνίτη έως τις 31 Δεκεμβρίου 2028, βάσει του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα. Ωστόσο, η διασταύρωση με τον επιχειρησιακό σχεδιασμό της ΔΕΗ αποκαλύπτει μια πολύ ταχύτερη διαδικασία. Σύμφωνα με δηλώσεις της διοίκησης και το οικονομικό ρεπορτάζ, η μονάδα αναμένεται να σταματήσει οριστικά τη λειτουργία της με καύσιμο λιγνίτη στο τέλος του τρέχοντος έτους.
Παρά την πρόθεση για άμεσο «σβήσιμο», το αίτημα του ΑΔΜΗΕ για διατήρηση της μονάδας λειτουργικής έως το τέλος Μαρτίου 2027 αφορά αποκλειστικά τη θέση της σε ψυχρή εφεδρεία (cold reserve), ώστε να διασφαλιστεί η ευστάθεια του συστήματος χωρίς παραγωγή ρεύματος, ενώ η επίσημη έναρξη της εποχής του φυσικού αερίου ως κύριο καύσιμο ορίζεται για την 1η Ιανουαρίου 2029, με την αδειοδότηση να ισχύει έως το 2037.
Η Τεχνική Μεταμόρφωση: Από OCGT σε CCGT
Η μετάβαση, για την οποία έχει ήδη υπογραφεί σύμβαση με τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, θα υλοποιηθεί σε δύο στάδια:
- Φάση Α’ (έως το τέλος του 2027): Μετατροπή σε μονάδα φυσικού αερίου ανοικτού κύκλου (OCGT) με ισχύ περίπου 295 MW.
- Φάση Β’ (εντός του 2029): Εξέλιξη σε μονάδα συνδυασμένου κύκλου (CCGT) με την ισχύ να ανεβαίνει στα 439 MW σε τοπικές συνθήκες.
Για την υποστήριξη αυτής της λειτουργίας, προβλέπεται η κατασκευή νέων υποδομών, όπως σταθμός υποδοχής φυσικού αερίου (GRMS) εντός του γηπέδου, καθώς και δύο νέες καπνοδόχοι ύψους 50 και 60 μέτρων.
Τηλεθέρμανση: Εγγύηση 140 MWth για την Πτολεμαΐδα
Κρίσιμο στοιχείο για την τοπική κοινωνία παραμένει η παροχή θερμικής ενέργειας. Η απόφαση επιβεβαιώνει ρητά τη δυνατότητα της Μονάδας V να παρέχει θερμική ισχύ 140 MWth για το δίκτυο τηλεθέρμανσης της Πτολεμαΐδας. Η υποχρέωση αυτή παραμένει σταθερή και για τις δύο φάσεις λειτουργίας (λιγνίτης και φυσικό αέριο), διασφαλίζοντας τη θέρμανση των νοικοκυριών της Εορδαίας.
Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις και Κλιματική Θωράκιση
Σύμφωνα με την αδειοδότητηση, η μετάβαση στο φυσικό αέριο φέρει μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος:
- Χρήση Νερού: Η μέγιστη αντλούμενη ποσότητα από τη Λίμνη Πολυφύτου θα μειωθεί από τα 10,9 εκατ. m³ (φάση λιγνίτη) στα 3,08 εκατ. m³ ετησίως.
- Στερεά Απόβλητα: Ενώ με τον λιγνίτη παράγονται ετησίως περίπου 1,28 εκατ. τόνοι τέφρας, με το φυσικό αέριο τα στερεά απόβλητα περιορίζονται σε μόλις 500 τόνους ιλύος.
- Αυστηρά Όρια Ρύπων: Επιβάλλεται ετήσιο μέσο όριο 31 mg/Nm³ για τα οξείδια του αζώτου (NOx) σε συνδυασμένο κύκλο.
- Κλιματική Μελέτη: Η ΔΕΗ υποχρεούται να συντάξει εντός δύο ετών ειδική μελέτη κλιματικής θωράκισης, εξετάζοντας κινδύνους πλημμύρας με ορίζοντα 1.000 ετών.
Τοπικές Αντιδράσεις και Στρατηγική
Παρά την έγκριση, στην τροποποίηση αναφέρεται πως το Δημοτικό Συμβούλιο Εορδαίας (απόφαση 52/2026) παραμένει σταθερά αντίθετο στη μετατροπή, τασσόμενο υπέρ της διατήρησης του λιγνίτη. Ωστόσο, η ΔΕΗ εντάσσει τη Μονάδα V σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό που περιλαμβάνει τη στήριξη του σχεδιαζόμενου Mega Data Center στον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, μετατρέποντας την περιοχή σε κόμβο ψηφιακών και ενεργειακών υποδομών.
Όλγα Τουφεγγοπούλου – www.xronos-kozanis.gr
