Αναζητούνται τα αίτια της μειωμένης ανθοφορίας
Μία από τις δυσκολότερες χρονιές αντιμετωπίζουν οι κροκοπαραγωγοί της Κοζάνης, με τη φετινή παραγωγή να εμφανίζει, σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, μείωση της τάξης του 90% έως 95%, ενώ σε ορισμένες καλλιέργειες η απώλεια ενδέχεται να φτάνει το 100%.
Ο πρόεδρος του Αναγκαστικού Συνεταιρισμού Κροκοπαραγωγών Κοζάνης, Βασίλης Μητσόπουλος, μιλώντας στο «Χ», επιβεβαιώνει το μέγεθος του προβλήματος, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι τα οριστικά στοιχεία θα προκύψουν μετά την παραλαβή και τη ζύγιση του προϊόντος, διαδικασία που αναμένεται να δώσει σαφέστερη εικόνα ως τις 15–20 Δεκεμβρίου.
Οι ποσότητες που συγκομίστηκαν είναι εξαιρετικά περιορισμένες και, όπως εξηγεί, η φετινή περίοδος παραλαβών αναμένεται να ολοκληρωθεί πολύ νωρίτερα από τις 31 Μαρτίου. Ο Συνεταιρισμός έχει ήδη συναντηθεί με εκπροσώπους του ΕΛΓΑ και με τον Περιφερειάρχη Δυτικής Μακεδονίας, ενώ συγκεντρώνει τα απαραίτητα δεδομένα προκειμένου να τεκμηριώσει το αίτημα αποζημίωσης των παραγωγών.
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της φετινής χρονιάς είναι ότι η δραματική μείωση δεν προέκυψε από καταστροφή της συγκομισμένης παραγωγής, αλλά από την απουσία ανθοφορίας. Ο κ. Μητσόπουλος επισημαίνει ότι οι καιρικές συνθήκες κατά τη φετινή περίοδο συγκομιδής ήταν ευνοϊκές, χωρίς ακραίες υψηλές θερμοκρασίες ή παγετούς, ενώ οι βροχοπτώσεις που προηγήθηκαν συνήθως βοηθούν την ανθοφορία.
Οι αιτίες, επομένως, δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί. Μία πιθανή εξήγηση, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η εξασθένηση των βολβών του κρόκου εξαιτίας των ιδιαίτερα υψηλών θερμοκρασιών που επικράτησαν τα προηγούμενα καλοκαίρια, από το 2022 και μετά. Όπως παρατηρεί, σε ορισμένους αγρούς οι βολβοί δεν έχουν το κατάλληλο μέγεθος και δεν αναπτύσσονται φυσιολογικά. Εκτιμά ότι η κατάσταση αυτή μπορεί να συνδέεται με τη σταδιακή μείωση της παραγωγής τα τελευταία χρόνια, χωρίς όμως να υπάρχει ακόμη επιστημονική επιβεβαίωση.

Αποζημιώσεις και έρευνα για τις αιτίες
Ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού επισημαίνει ότι υπάρχει δυνατότητα αποζημίωσης, υπενθυμίζοντας πως οι παραγωγοί είχαν αποζημιωθεί και πριν από δύο χρόνια. Ωστόσο, η φετινή περίπτωση απαιτεί ιδιαίτερα προσεκτική τεκμηρίωση, καθώς πρόκειται για φαινόμενο ακαρπίας και όχι για καταστροφή της παραγωγής κατά τη συγκομιδή.
Πέρα από τον ΕΛΓΑ, αναφέρεται και σε άλλες δυνατότητες ενίσχυσης, όπως οι ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (de minimis), οι έκτακτες αποζημιώσεις και οι κρατικές οικονομικές ενισχύσεις. Ο Συνεταιρισμός σχεδιάζει να υποβάλει το επίσημο αίτημα μέσω της Διεύθυνσης Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής, μόλις ολοκληρωθεί η συγκέντρωση των στοιχείων.
Την ίδια ώρα, έχει ήδη κατατεθεί πρόταση συνεργασίας με τον ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, στο πλαίσιο προγράμματος επιχειρησιακών ομάδων, για τη διερεύνηση της μειωμένης απόδοσης της καλλιέργειας. Η πρόταση βρίσκεται σε διαδικασία αξιολόγησης, ενώ έχει κατατεθεί εδώ και περίπου ενάμιση χρόνο, σύμφωνα με τον κ. Μητσόπουλο. Ο Συνεταιρισμός αναμένει επίσης την ενεργοποίηση νέων περιφερειακών ερευνητικών προγραμμάτων το επόμενο έτος, ώστε να αναζητηθούν πόροι και για συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας.
Ο ίδιος επισημαίνει ότι, παρά τη μακρόχρονη καλλιέργεια του κρόκου στην Ελλάδα, η επιστημονική γνώση για τα προβλήματα της ίδιας της καλλιέργειας παραμένει περιορισμένη, καθώς οι περισσότερες έρευνες επικεντρώνονταν στο τελικό προϊόν, στις θεραπευτικές του ιδιότητες και στις δυνατότητες αξιοποίησής του. «Συνήθως οι έρευνες γίνονταν πάνω στο έτοιμο προϊόν, στις θεραπευτικές του ιδιότητες, στα εκχυλίσματα ενδεχομένως που μπορούν να γίνουν, γιατί ήταν αυτονόητη η παραγωγή» σημειώνει.

Νέες φυτεύσεις και ανησυχία για εγκατάλειψη της καλλιέργειας
Η διαρκής μείωση των αποδόσεων δημιουργεί πλέον σοβαρά ζητήματα βιωσιμότητας, με τον κ. Μητσόπουλο να εκφράζει ανησυχία για το ενδεχόμενο εγκατάλειψης της καλλιέργειας από παραγωγούς που δεν εξασφαλίζουν πλέον την οικονομική απόδοση προηγούμενων ετών.
Στην προσπάθεια ενίσχυσης της παραγωγής, ο Συνεταιρισμός ξεκίνησε από πέρυσι πρόγραμμα επιδότησης νέων φυτεύσεων. Το περασμένο καλοκαίρι φυτεύτηκαν 400 νέα στρέμματα, με ενίσχυση 400 ευρώ ανά στρέμμα, ενώ δοκιμάστηκε και πιστοποιημένο πολλαπλασιαστικό υλικό από το εξωτερικό.
Παρά τη δύσκολη κατάσταση, ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού δηλώνει αποφασισμένος να συνεχίσει την προσπάθεια. «Νιώθω περήφανος για αυτή την καλλιέργεια. Δεν θα εγκαταλείψω την προσπάθεια ακόμα. Θα του δώσω κι άλλες ευκαιρίες», αναφέρει, εκφράζοντας την ελπίδα ότι οι καιρικές συνθήκες των επόμενων ετών θα είναι ευνοϊκότερες.

Παρέμβαση Πατσιούρα για αποζημιώσεις και επιστημονική μελέτη
Την ανάγκη άμεσης κινητοποίησης του ΕΛΓΑ αναδεικνύει με επιστολή του και ο Νικόλαος Πατσιούρας, πρώην πρόεδρος του Συνεταιρισμού Κροκοπαραγωγών και κροκοκαλλιεργητής, ο οποίος κάνει λόγο για σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή της φετινής ανθοφορίας σε πολλές καλλιέργειες, αποδίδοντάς την στις δυσμενείς καιρικές συνθήκες.
Ζητά επιτόπιες αυτοψίες, ακριβή καταγραφή των ζημιών, εξέταση όλων των δυνατοτήτων αποζημίωσης και άμεση ενημέρωση των παραγωγών για τις διαδικασίες και τα μέτρα στήριξης. Παράλληλα, προτείνει την εκπόνηση ολοκληρωμένης επιστημονικής μελέτης με τη συνδρομή του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και τη συνεργασία επιστημονικών, ερευνητικών και παραγωγικών φορέων. Στόχος είναι να διερευνηθούν οι αιτίες της διαχρονικής μείωσης της απόδοσης, εξετάζοντας τις κλιματολογικές μεταβολές, τα χαρακτηριστικά του εδάφους, τις καλλιεργητικές πρακτικές και τη φυτοϋγεία, ώστε να προκύψουν εφαρμόσιμες λύσεις.
«Δεν αρκεί να αντιμετωπίζουμε τις συνέπειες κάθε δύσκολης χρονιάς. Χρειάζεται να διερευνήσουμε τις αιτίες, να αξιοποιήσουμε την επιστημονική γνώση και να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις ώστε ο κρόκος Κοζάνης να έχει μέλλον», τονίζει.
Θένια Βασιλειάδου – www.xronos-kozanis.gr









