Στις 3 και 4 Ιουνίου 2026 πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα το EUI Capacity Building Event με θέμα “Designing and delivering green and blue infrastructure for climate-resilient cities”, δηλαδή τον σχεδιασμό και την υλοποίηση πράσινων και γαλάζιων υποδομών για πόλεις ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή.
Το διήμερο οργανώθηκε στο πλαίσιο της European Urban Initiative – EUI, με τη συμμετοχή εκπροσώπων ευρωπαϊκών και ελληνικών πόλεων, στελεχών της δημόσιας διοίκησης, εμπειρογνωμόνων, φορέων αστικής ανάπτυξης και ανθρώπων που εργάζονται στην πράξη πάνω στη βιώσιμη αστική ανάπτυξη.
Ο βασικός στόχος της εκδήλωσης ήταν να υποστηρίξει τις ελληνικές πόλεις και τους φορείς που υλοποιούν στρατηγικές Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης, ώστε να περάσουν πιο αποτελεσματικά από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση έργων προσαρμογής και μετριασμού της κλιματικής αλλαγής.
Η πρώτη ημέρα ήταν αφιερωμένη κυρίως στον σχεδιασμό και προγραμματισμό πράσινων και μπλε παρεμβάσεων, ως απάντηση σε προκλήσεις όπως η αστική θερμότητα, οι πλημμύρες και οι κλιματικοί κίνδυνοι.
Η δεύτερη ημέρα εστίασε περισσότερο στην υλοποίηση, τη χρηματοδότηση, τη συντήρηση, την παρακολούθηση αποτελεσμάτων και τη μέτρηση του αντίκτυπου των παρεμβάσεων. Σύμφωνα με την επίσημη ατζέντα, το διήμερο περιλάμβανε χαιρετισμούς, θεματικά πάνελ, keynote ομιλία, διαδραστικά εργαστήρια, έκθεση case studies, επισκέψεις πεδίου και συζητήσεις μεταφοράς εμπειριών μεταξύ πόλεων.
Ιδιαίτερη σημασία είχε ο πρακτικός χαρακτήρας του διημέρου. Οι συμμετέχοντες δεν περιορίστηκαν στην παρακολούθηση παρουσιάσεων, αλλά εργάστηκαν πάνω σε πραγματικά παραδείγματα από την Ελλάδα και την Ευρώπη. Τα εργαστήρια οργανώθηκαν γύρω από κρίσιμα ερωτήματα: πώς επιλέγεται μια περιοχή παρέμβασης, ποια δεδομένα και δείκτες χρειάζονται, πώς τεκμηριώνεται μια προτεραιότητα, πώς εμπλέκονται οι πολίτες και οι τοπικοί φορείς, πώς διασφαλίζεται η χρηματοδότηση και πώς παρακολουθείται η αποτελεσματικότητα ενός έργου μετά την υλοποίησή του. Στην ατζέντα περιλαμβάνονταν πέντε παράλληλα εργαστήρια, με θεματικές όπως ο σχεδιασμός πράσινων και γαλάζιων παρεμβάσεων, τα πρακτικά εργαλεία σχεδιασμού, η τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων με δείκτες και γεωχωρικά δεδομένα, η συμμετοχή stakeholders και η ενσωμάτωση οριζόντιων αρχών όπως η ποιότητα ζωής, η ευημερία και η πολιτιστική διάσταση της αστικής αναγέννησης.
Στο πλαίσιο αυτό είχα την τιμή να συμβάλω με ειδικό ρόλο ως EUI Expert – Co-Curriculum Designer στην προετοιμασία, τη δομή και την υλοποίηση του διημέρου. Ο ρόλος αυτός δεν αφορούσε μόνο μια τυπική παρουσίαση, αλλά τη συνολική εκπαιδευτική και μεθοδολογική λογική της εκδήλωσης: πώς θα συνδεθούν οι ευρωπαϊκές εμπειρίες με τις ανάγκες των ελληνικών πόλεων, πώς θα οργανωθούν τα εργαστήρια ώστε να είναι εφαρμόσιμα, πώς θα αξιοποιηθούν τα case studies και πώς θα παραχθεί γνώση χρήσιμη για τοπικές στρατηγικές και μελλοντικά έργα.
Στην εναρκτήρια παρουσίαση του διημέρου παρουσιάστηκαν ο στόχος, η λογική, οι βασικές ενότητες και η πρακτική λειτουργία της εκδήλωσης, ενώ αναδείχθηκε ότι ζητούμενο είναι η επιτάχυνση δράσεων προσαρμογής και μετριασμού της κλιματικής αλλαγής που συνδέονται με τις στρατηγικές Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης.
Ως EUI Expert συμμετείχα επίσης στην καθοδήγηση της ροής του διημέρου, στην παρουσίαση των βασικών εργαστηριακών ενοτήτων και στη σύνδεση των ευρωπαϊκών παραδειγμάτων με τα ελληνικά δεδομένα. Η προσέγγιση που ακολουθήθηκε ήταν απλή, αλλά ουσιαστική: οι πράσινες και γαλάζιες υποδομές δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως αποσπασματικά τεχνικά έργα, αλλά ως μέρος ενός νέου τρόπου αστικής διακυβέρνησης. Χρειάζονται αξιόπιστα δεδομένα, συμμετοχή των πολιτών, ρεαλιστική χρηματοδότηση, διατομεακή συνεργασία των υπηρεσιών, συντήρηση και συστηματική παρακολούθηση. Όπως αναδείχθηκε και στο κλείσιμο των εργαστηρίων, το βασικό μήνυμα ήταν ότι οι πόλεις πρέπει να μάθουν να «σχεδιάζουν με δεδομένα, να αποφασίζουν με κριτήρια, να υλοποιούν με συνεργασίες και να παρακολουθούν με τρόπο που βοηθά την πόλη να μαθαίνει».
Σημαντικό μέρος της εκδήλωσης αποτέλεσαν και οι δύο επισκέψεις πεδίου: στο Αδριάνειο Υδραγωγείο στο Χαλάνδρι και στο Πεδίον του Άρεως. Η πρώτη ανέδειξε πώς μια ιστορική υδάτινη υποδομή μπορεί να μετατραπεί σε σύγχρονο εργαλείο βιώσιμης χρήσης νερού, πολιτιστικής ταυτότητας, συμμετοχής και αστικής αναγέννησης. Η δεύτερη ανέδειξε τον ρόλο των μεγάλων μητροπολιτικών πάρκων ως υποδομών κλιματικής ανθεκτικότητας και ως πεδίου εφαρμογής ολοκληρωμένων χωρικών επενδύσεων.
Για την Κοζάνη, το διήμερο είχε ιδιαίτερη αξία, καθώς συνέδεσε τον ευρωπαϊκό διάλογο για την κλιματική ανθεκτικότητα με τις πραγματικές ανάγκες μιας πόλης που βρίσκεται σε βαθιά μεταβατική περίοδο. Η Κοζάνη, ως μια από τις πόλεις της απολιγνιτοποίησης και της κλιματικής ουδετερότητας, καλείται να σχεδιάσει παρεμβάσεις που δεν αφορούν μόνο την ενέργεια, αλλά και τον δημόσιο χώρο, τις καθημερινές μετακινήσεις, τη θερμική άνεση, το πράσινο, την ποιότητα ζωής και τη λήψη αποφάσεων με βάση δεδομένα.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο αποκτά ιδιαίτερη σημασία το έργο METRONOME – Design, M&E, City-Transformative Intelligence, στο οποίο συμμετέχουν οι Δήμοι Ιωαννιτών και Κοζάνης, δύο ελληνικές Mission Cities στο πλαίσιο του NetZeroCities. Το METRONOME αναπτύσσει μια ψηφιακή, γεωχωρική πλατφόρμα που θα βοηθά τους δήμους να ενοποιούν δεδομένα, να παρακολουθούν εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, να αναλύουν σενάρια πολιτικής και να μετατρέπουν την πληροφορία σε «city intelligence» για καλύτερη λήψη αποφάσεων.
Το σχετικό εργαστήριο του διημέρου, με τη συμμετοχή των Ιωαννίνων και της Κοζάνης, εστίασε ακριβώς σε αυτή την αλυσίδα: δεδομένα – δείκτες – προτεραιοποίηση – απόφαση – παρακολούθηση. Στην άσκηση για την Κοζάνη αξιοποιήθηκε ενδεικτικά η ανατολική-νοτιοανατολική ζώνη της πόλης, γύρω από το Υπεραστικό ΚΤΕΛ, την 11ης Οκτωβρίου, το 2ο ΕΠΑΛ και την οδό Γκέρτσου Κωνσταντίνου, ως περιοχή όπου συναντώνται καθημερινές μετακινήσεις, σχολική χρήση, κυκλοφοριακή πίεση, ανάγκη ασφαλέστερης πεζής πρόσβασης και ανάγκη μικροκλιματικής αναβάθμισης.
Το METRONOME, επομένως, δεν είναι απλώς ένα τεχνικό έργο ή μια ψηφιακή εφαρμογή. Για την Κοζάνη μπορεί να λειτουργήσει ως ένας νέος μηχανισμός τεκμηριωμένης αστικής διακυβέρνησης: να βοηθήσει την πόλη να βλέπει καθαρότερα πού υπάρχει ανάγκη, πού μπορεί να υπάρξει μεγαλύτερος αντίκτυπος και πώς κάθε παρέμβαση μπορεί να συνδεθεί με την πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα.
Αυτό ήταν και ένα από τα πιο ουσιαστικά μηνύματα του διημέρου: οι πόλεις του άμεσου μέλλοντος δεν θα είναι μόνο περισσότερο πράσινες. Θα είναι πιο οργανωμένες, πιο συμμετοχικές και πιο ικανές να μαθαίνουν από τις ίδιες τις παρεμβάσεις τους.
Στην διήμερη αυτή εκδήλωση τεχνική εκδήλωση πέραν του εκπροσώπου της εταιρείας ΑΝ.ΔΗ.ΚΟ. ΑΕ του Δήμου Κοζάνης, δεν συμμετείχε από την Δυτική Μακεδονία κανένα στέλεχος υπηρεσιών του ευρύτερου δημοσίου τομέα που να σχετίζεται με τον σχεδιασμό & την υλοποίηση πράσινων και γαλάζιων έργων.
Καραμάρκος Κώστας
Σύμβουλος Στρατηγικής
EUI Lead Expert
