Νέα έκθεση για τους κινδύνους στις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες και τα μέτρα που προβλέπει ο Κανονισμός Ψηφιακών Υπηρεσιών
Η προστασία των παιδιών και των εφήβων στο διαδίκτυο αναδεικνύεται στη σημαντικότερη πρόκληση για τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες, σύμφωνα με τη δεύτερη ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ψηφιακών Υπηρεσιών (European Board for Digital Services) και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία δημοσιεύθηκε την 1η Ιουλίου στο πλαίσιο του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act, DSA).
Η έκθεση εξετάζει τους συστημικούς κινδύνους που εντοπίζονται στις Πολύ Μεγάλες Διαδικτυακές Πλατφόρμες (VLOPs) και στις Πολύ Μεγάλες Μηχανές Αναζήτησης (VLOSEs), δηλαδή υπηρεσίες με περισσότερους από 45 εκατομμύρια μηνιαίους χρήστες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως μεγάλα κοινωνικά δίκτυα, μηχανές αναζήτησης και ηλεκτρονικές αγορές.
Κεντρικό συμπέρασμα της φετινής έκθεσης είναι ότι οι κίνδυνοι για τους ανηλίκους παραμένουν από τους πιο σοβαρούς και επαναλαμβανόμενους στο ψηφιακό περιβάλλον. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη διαπιστώνουν πως οι νέοι εκτίθενται ολοένα και περισσότερο σε εθιστικές πρακτικές των κοινωνικών δικτύων, επιβλαβές περιεχόμενο, διαδικτυακό εκφοβισμό, απόπειρες προσέγγισης από επιτήδειους (grooming) αλλά και ακατάλληλο περιεχόμενο ενηλίκων.
Η έκθεση επισημαίνει ότι ο Κανονισμός Ψηφιακών Υπηρεσιών αποτελεί πλέον το βασικό ευρωπαϊκό εργαλείο για την αντιμετώπιση αυτών των κινδύνων. Οι μεγάλες πλατφόρμες υποχρεούνται κάθε χρόνο να αξιολογούν τους συστημικούς κινδύνους που δημιουργούνται από τον τρόπο λειτουργίας τους, τους αλγορίθμους και τα χαρακτηριστικά των υπηρεσιών τους, καθώς και να εφαρμόζουν αναλογικά και αποτελεσματικά μέτρα περιορισμού τους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, περισσότεροι από εννέα στους δέκα Ευρωπαίους πολίτες θεωρούν αναγκαία τη λήψη μέτρων για την προστασία των ανηλίκων από τις αρνητικές επιπτώσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην ψυχική τους υγεία, τον διαδικτυακό εκφοβισμό και την έκθεσή τους σε περιεχόμενο ακατάλληλο για την ηλικία τους.
Παράλληλα, η έκθεση καταγράφει ένα ευρύ φάσμα συστημικών κινδύνων που αφορούν το σύνολο των χρηστών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η διάδοση παράνομου περιεχομένου, οι απάτες, η διακίνηση παράνομων προϊόντων και υπηρεσιών, η παραπληροφόρηση, η ρητορική μίσους, οι παραβιάσεις προσωπικών δεδομένων, οι επιπτώσεις στις δημοκρατικές διαδικασίες και οι απειλές για τη δημόσια ασφάλεια. Ξεχωριστή αναφορά γίνεται και στην αυξανόμενη χρήση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης, οι οποίες μπορούν να ενισχύσουν κινδύνους όπως τα deepfakes, η οικονομική εξαπάτηση και η δημιουργία παράνομου περιεχομένου.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην προστασία των παιδιών από υλικό σεξουαλικής κακοποίησης, καθώς και από συνθετικό περιεχόμενο που παράγεται μέσω τεχνητής νοημοσύνης. Οι ευρωπαϊκές αρχές αναφέρουν ότι οι πλατφόρμες καλούνται να ενισχύσουν τους μηχανισμούς εντοπισμού και αφαίρεσης τέτοιου περιεχομένου, να εφαρμόζουν ασφαλείς προεπιλεγμένες ρυθμίσεις για τους ανηλίκους, να χρησιμοποιούν εργαλεία επαλήθευσης ηλικίας, γονικού ελέγχου και προειδοποιήσεων για ευαίσθητο περιεχόμενο.
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι σκοπός της δεν είναι να αξιολογήσει ποιες πλατφόρμες συμμορφώνονται ή όχι με τον Κανονισμό, αλλά να αποτυπώσει τις σημαντικότερες απειλές που εντοπίζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο και να παρουσιάσει τις πρακτικές που εφαρμόζονται για τον περιορισμό τους. Τα συμπεράσματα θα αποτελέσουν σημείο αναφοράς για την εποπτεία των πολύ μεγάλων ψηφιακών πλατφορμών τα επόμενα χρόνια και για την περαιτέρω ενίσχυση ενός ασφαλέστερου και πιο αξιόπιστου ψηφιακού περιβάλλοντος στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σωκράτης Μουτίδης – www.xronos-kozanis.gr
