Αποκατάσταση ιστορικών ναών, αξιοποίηση του σχολείου Ψαράδων και δημιουργία εκθετηρίου για τον Αλέξη Ζορμπά στο Καταφύγι, μέσω του ΕΣΠΑ 2021 έως 2027
Τέσσερις παρεμβάσεις για την προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής και αρχιτεκτονικής κληρονομιάς στις Πρέσπες και το Βελβεντό περιλαμβάνει νέα πρόσκληση χρηματοδότησης, συνολικού προϋπολογισμού 1,57 εκατ. ευρώ, που υπέγραψε ο περιφερειάρχης Δυτικής Μακεδονίας Γιώργος Αμανατίδης.
Η πρόσκληση εντάσσεται στην Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση (ΟΧΕ) Λιμνών και Ποταμών και χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα «Δυτική Μακεδονία» του ΕΣΠΑ 2021 έως 2027, με τη συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στόχος είναι η αποκατάσταση ιστορικών κτιρίων και μνημείων, η αξιοποίησή τους για πολιτιστικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες και η ενίσχυση της τουριστικής επισκεψιμότητας.
Στον Δήμο Πρεσπών προβλέπεται η αποκατάσταση και ανάδειξη του Ναού των Αγίων Αποστόλων στη νησίδα του Αγίου Αχιλλείου, με αρμόδιο φορέα την Εφορεία Αρχαιοτήτων Φλώρινας. Πρόκειται για παρέμβαση σε έναν χώρο ιδιαίτερης ιστορικής και πολιτιστικής σημασίας, που αποτελεί μέρος της πολιτιστικής ταυτότητας της περιοχής των Πρεσπών.
Η δεύτερη παρέμβαση αφορά το Δημοτικό Σχολείο Ψαράδων, το οποίο πρόκειται να αποκατασταθεί, να ανακαινιστεί και να εξοπλιστεί, ώστε να αποκτήσει νέα χρήση για πολιτιστικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται η επαναξιοποίηση ενός υφιστάμενου κτιρίου προς όφελος της τοπικής κοινωνίας.
Στον Δήμο Βελβεντού περιλαμβάνεται η ανακαίνιση και επέκταση της «Κατοικίας Αλεξίου Ζορμπά» στο Καταφύγι, με στόχο τη μετατροπή του υφιστάμενου εκθεσιακού κτιρίου σε εκθετήριο με την ονομασία «Το Καταφύγι του Αλέξη Ζορμπά». Η παρέμβαση επιδιώκει να αξιοποιήσει τη σύνδεση της περιοχής με τον Αλέξη Ζορμπά, αναδεικνύοντας ένα στοιχείο της τοπικής ιστορίας και δημιουργώντας έναν ακόμη χώρο πολιτιστικού ενδιαφέροντος.
Το τέταρτο έργο αφορά την αποκατάσταση του Ιερού Ναού Αγίου Δημητρίου Γρατσάνης, επίσης στον Δήμο Βελβεντού, με τη συμμετοχή του Υπουργείου Πολιτισμού, της Ιεράς Μητρόπολης Σερβίων και Κοζάνης και του Δήμου Βελβεντού.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της Περιφέρειας, οι τέσσερις παρεμβάσεις έχουν ως στόχο τη δημιουργία ή αναβάθμιση ισάριθμων πολιτιστικών και τουριστικών χώρων, με εκτιμώμενη επισκεψιμότητα 12.000 επισκέψεων ετησίως.
Ο ελάχιστος προϋπολογισμός κάθε πράξης ορίζεται στις 200.000 ευρώ, ενώ οι επιλέξιμες δαπάνες μπορούν να πραγματοποιηθούν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2029. Δυνητικοί δικαιούχοι είναι το Υπουργείο Πολιτισμού, οι Εφορείες Αρχαιοτήτων Κοζάνης και Φλώρινας, η Ιερά Μητρόπολη Σερβίων και Κοζάνης, οι Δήμοι Βελβεντού και Πρεσπών και συνεργαζόμενοι φορείς μέσω προγραμματικών συμβάσεων.
Ο περιφερειάρχης Γιώργος Αμανατίδης, αναφερόμενος στη νέα πρόσκληση, υπογράμμισε ότι «η πολιτιστική κληρονομιά είναι και πόλος ανάπτυξης», συνδέοντας τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις με την ενίσχυση της τοπικής ταυτότητας και της τουριστικής προοπτικής των δύο περιοχών.
