Οι νέες τιμές των διοδίων αλλάζουν τα δεδομένα στις μετακινήσεις
Η Εγνατία για τη Δυτική Μακεδονία δεν είναι πολυτέλεια, αλλά ο βασικός δρόμος προς Θεσσαλονίκη και Ιωάννινα. Οι μεγάλες αυξήσεις στα διόδια έως το 2028 και ο νέος σταθμός στον Πλάτανο προσθέτουν ένα ακόμη σημαντικό κόστος σε μια περιοχή χωρίς ουσιαστικές εναλλακτικές μετακίνησης. Και όταν η απόσταση κοστίζει όλο και περισσότερο, το ερώτημα είναι αν η Δυτική Μακεδονία θα διεκδικήσει επιτέλους ειδική εκπτωτική πολιτική για κατοίκους και συχνούς χρήστες. Και όλα αυτά χωρίς “ολόκληρο” δρόμο αφού τα έργα στις σήραγγες δεν έχουν ξεκινήσει και ακόμη κινούμαστε προς μια… κατεύθυνση.
Ακριβότερη η Εγνατία για τη Δυτική Μακεδονία: Νέες αυξήσεις στα διόδια έως το 2028 – Το κόστος ανεβαίνει στις διαδρομές προς Θεσσαλονίκη και Ιωάννινα, ενώ προστίθεται νέος σταθμός διοδίων στον Πλάτανο Ημαθίας
Σημαντικά ακριβότερες αναμένεται να γίνουν τα επόμενα χρόνια οι μετακινήσεις μέσω της Εγνατίας Οδού, με τις αλλαγές που προβλέπει η σύμβαση παραχώρησης να επηρεάζουν άμεσα και τη Δυτική Μακεδονία. Για τους κατοίκους της περιοχής, η Εγνατία δεν είναι απλώς ένας αυτοκινητόδρομος μεγάλων αποστάσεων, αλλά ο βασικός οδικός άξονας για τις μετακινήσεις προς Θεσσαλονίκη και Ιωάννινα.
Οι αυξήσεις έχουν ήδη αρχίσει να εφαρμόζονται από την έναρξη της παραχώρησης, την 1η Ιανουαρίου 2026, όμως η μεγαλύτερη μεταβολή προβλέπεται από το 2028, όταν θα έχει ολοκληρωθεί το επόμενο στάδιο της τιμολογιακής πολιτικής.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε ο Σύλλογος Εργαζομένων της Εγνατία Οδός Α.Ε., η χρέωση για τα επιβατικά οχήματα, η οποία το 2023 αντιστοιχούσε σε 0,03 ευρώ ανά χιλιόμετρο, αυξήθηκε στα 0,04 ευρώ το 2024 και στα 0,05 ευρώ με την έναρξη της παραχώρησης. Με την επίτευξη της τέταρτης αποκλειστικής προθεσμίας της σύμβασης προβλέπεται νέα αύξηση, ενώ από το 2028 προστίθεται και η τιμαριθμική αναπροσαρμογή.
Οι εργαζόμενοι υπολογίζουν ότι, αν συνυπολογιστούν όλες οι διαδοχικές μεταβολές, η συνολική αύξηση σε σχέση με το 2023 θα προσεγγίσει το 170%. Πρόκειται για εκτίμηση του Συλλόγου και όχι για σημερινή τιμή διοδίων, καθώς μέρος της αύξησης αφορά χρεώσεις που θα εφαρμοστούν τα επόμενα χρόνια.
Από 30,45 ευρώ σήμερα στα 52,20 για ολόκληρη την Εγνατία
Ενδεικτική είναι η εξέλιξη του κόστους για ένα ΙΧ που διασχίζει ολόκληρο τον κύριο άξονα των 657 χιλιομέτρων.
Το 2023 το συνολικό κόστος των διοδίων ανερχόταν, σύμφωνα με τον Σύλλογο, σε 19,30 ευρώ. Το 2024 και το 2025 έφτασε στα 24,45 ευρώ, ενώ το 2026 έχει διαμορφωθεί στα 30,45 ευρώ. Με την προσθήκη του νέου σταθμού στον Πλάτανο Ημαθίας υπολογίζεται στα 32,20 ευρώ το 2027 και από το 2028, μετά την επόμενη αύξηση της χιλιομετρικής χρέωσης και την τιμαριθμική προσαρμογή, εκτιμάται ότι θα φτάσει στα 52,20 ευρώ.
Ακόμη μεγαλύτερα είναι τα ποσά για φορτηγά και λεωφορεία. Από 67,50 ευρώ για το σύνολο της Εγνατίας το 2023, η χρέωση έχει φτάσει στα 107,55 ευρώ το 2026, υπολογίζεται στα 113,65 ευρώ το 2027 και στα 183,80 ευρώ από το 2028.
Οι αυξήσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για τη Δυτική Μακεδονία, όχι μόνο για τις καθημερινές ή συχνές μετακινήσεις των κατοίκων, αλλά και για το κόστος των εμπορευματικών μεταφορών προς τη Θεσσαλονίκη και την Ήπειρο.
Νέο διόδιο στον δρόμο προς Θεσσαλονίκη
Μία από τις αλλαγές που αφορά άμεσα όσους κινούνται από τη Δυτική Μακεδονία προς τη Θεσσαλονίκη είναι ο νέος μετωπικός σταθμός διοδίων στον Πλάτανο Ημαθίας.
Ο σταθμός κατασκευάζεται στο τμήμα μεταξύ Βέροιας και Θεσσαλονίκης και, σύμφωνα με τα στοιχεία του Συλλόγου Εργαζομένων, η αρχική χρέωση για ένα ΙΧ θα είναι 1,75 ευρώ. Από την 1η Ιανουαρίου 2028 υπολογίζεται ότι θα αυξηθεί στα 2,85 ευρώ. Για τα βαρέα οχήματα η αντίστοιχη χρέωση από το 2028 προβλέπεται να φτάσει τα 10,05 ευρώ.
Η προσθήκη του Πλατάνου έχει άμεση επίπτωση στις μετακινήσεις από Κοζάνη, Πτολεμαΐδα, Καστοριά και Φλώρινα προς Θεσσαλονίκη, καθώς προσθέτει έναν ακόμη σταθμό στον βασικό οδικό άξονα που χρησιμοποιούν οι οδηγοί της Δυτικής Μακεδονίας.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στη διαδρομή Θεσσαλονίκη προς Βέροια και επιστροφή το κόστος για ένα ΙΧ, σύμφωνα με τους υπολογισμούς των εργαζομένων, από 2,30 ευρώ σήμερα θα φτάσει στα 9,40 ευρώ το 2028, λόγω του νέου σταθμού και των αυξήσεων.
Προς Ιωάννινα, χαρακτηριστικό παράδειγμα η Τύρια
Αντίστοιχη είναι η εικόνα προς την άλλη κατεύθυνση της Εγνατίας, από τη Δυτική Μακεδονία προς τα Ιωάννινα.
Ο σταθμός της Τύριας αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της εξέλιξης των χρεώσεων. Για ένα ΙΧ το αντίτιμο ήταν 2,10 ευρώ πριν από την παραχώρηση, αυξήθηκε στα 2,70 ευρώ το 2024 και από τον Ιανουάριο του 2026 βρίσκεται στα 3,35 ευρώ. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Συλλόγου Εργαζομένων, τον Ιανουάριο του 2028 θα φτάσει στα 5,45 ευρώ μόνο για μία διέλευση.
Για έναν οδηγό από τη Δυτική Μακεδονία που ταξιδεύει συχνά προς τα Ιωάννινα, η επιβάρυνση δεν περιορίζεται φυσικά στην Τύρια, καθώς στη διαδρομή λειτουργούν και άλλοι σταθμοί διοδίων. Η συνολική μεταβολή επομένως θα γίνει αισθητή στο κόστος κάθε μετάβασης και επιστροφής.
Τι αλλάζει από το 2028
Το 2028 αποτελεί το κρίσιμο χρονικό σημείο της νέας τιμολογιακής πολιτικής. Σύμφωνα με τη σύμβαση παραχώρησης, η βασική χιλιομετρική χρέωση για τα ελαφρά οχήματα προβλέπεται να αυξηθεί, εφόσον έχουν εκπληρωθεί οι σχετικές συμβατικές προϋποθέσεις, ενώ θα εφαρμοστεί και τιμαριθμική αναπροσαρμογή. Η τελευταία αποτελεί και τον λόγο που ο Σύλλογος Εργαζομένων υπολογίζει τελικό κόστος περίπου 0,08 ευρώ ανά χιλιόμετρο.
Και οι αυξήσεις δεν σταματούν εκεί. Στη συνέχεια οι χρεώσεις θα αναπροσαρμόζονται με βάση τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, γεγονός που σημαίνει ότι οι τιμές του 2028 δεν αποτελούν απαραίτητα το ανώτατο επίπεδο για τα επόμενα χρόνια.
Παράλληλα, σύμφωνα με όσα καταγγέλλει ο Σύλλογος Εργαζομένων, περιορίζονται ή καταργούνται εκπτώσεις και απαλλαγές που ίσχυαν κατά το προηγούμενο καθεστώς λειτουργίας, μεταξύ των οποίων προγράμματα για συχνούς χρήστες. Για περίπου 80.000 κατοίκους παραμεθόριων περιοχών οι υφιστάμενες απαλλαγές, σύμφωνα με τον Σύλλογο, προβλέπεται να διατηρηθούν μέχρι το τέλος του 2027.
Από την πλευρά της, η εταιρεία παραχώρησης αντιτείνει ότι η χιλιομετρική χρέωση της Εγνατίας παραμένει χαμηλότερη σε σχέση με άλλους ελληνικούς αυτοκινητοδρόμους και συνδέει τα έσοδα με το εκτεταμένο πρόγραμμα συντήρησης και αναβάθμισης του άξονα.
Για τη Δυτική Μακεδονία, πάντως, η συζήτηση έχει ιδιαίτερο βάρος. Η γεωγραφική θέση της περιοχής καθιστά την Εγνατία ουσιαστικά μονόδρομο για τις γρήγορες μετακινήσεις τόσο προς τη Θεσσαλονίκη όσο και προς τα Ιωάννινα. Έτσι, κάθε αύξηση στα διόδια μεταφράζεται άμεσα σε μεγαλύτερο κόστος για νοικοκυριά, επαγγελματίες και επιχειρήσεις.
Και με τις μεγαλύτερες αυξήσεις να προβλέπονται για το 2028, ο λογαριασμός της Εγνατίας για τους κατοίκους της Δυτικής Μακεδονίας αναμένεται να γίνει αισθητά βαρύτερος.
Σωκράτης Μουτίδης – www.xronos-kozanis.gr
