Η κυκλική οικονομία δεν κρίνεται μόνο στις υποδομές, αλλά και στην εμπιστοσύνη των πολιτών
Η Ελλάδα εξακολουθεί να θάβει μεγάλο μέρος των απορριμμάτων της, όμως η μετάβαση σε ένα διαφορετικό μοντέλο διαχείρισης δεν μπορεί να περιμένει. Οι νέες μονάδες επεξεργασίας, η ανακύκλωση και η εφαρμογή του «πληρώνω όσο πετάω» αποτελούν κρίσιμα βήματα, αρκεί να συνοδεύονται από ένα σύστημα αξιόπιστο και δίκαιο.
Η Δυτική Μακεδονία, με την εμπειρία της ΔΙΑΔΥΜΑ, αποδεικνύει ότι η πρόοδος είναι εφικτή. Το ζητούμενο είναι η εξαίρεση να γίνει κανόνας και η ευθύνη απέναντι στο περιβάλλον καθημερινή πράξη.
Μανώλης Γραφάκος: Στόχος να περιοριστεί η ταφή αποβλήτων κάτω από το 10% – Ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων μιλά για τις νέες υποδομές, το σύστημα «πληρώνω όσο πετάω» και τη θέση της Δυτικής Μακεδονίας στην κυκλική οικονομία
Τη σημαντική απόσταση που εξακολουθεί να χωρίζει την Ελλάδα από τους ευρωπαϊκούς στόχους στη διαχείριση των αποβλήτων, αλλά και την πρόοδο που έχει σημειωθεί στην κατασκευή των αναγκαίων υποδομών, περιέγραψε ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων Μανώλης Γραφάκος, μιλώντας στο τρίτο επεισόδιο της σειράς podcast της ΔΙΑΔΥΜΑ για το έργο RU READY.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η εθνική στρατηγική για την κυκλική οικονομία στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες: στη διαλογή των αποβλήτων στην πηγή, στην ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου δικτύου μονάδων επεξεργασίας και στην ενεργειακή αξιοποίηση του υπολείμματος που απομένει μετά την ανακύκλωση και την ανάκτηση υλικών.
Όπως ανέφερε, σήμερα λειτουργούν στη χώρα 14 μονάδες επεξεργασίας αποβλήτων, ενώ άλλες 28 βρίσκονται σε φάση κατασκευής. Πρόκειται, όπως είπε, για σημαντική αλλαγή σε σύγκριση με την εικόνα που επικρατούσε πριν από έξι χρόνια.
«Η χώρα το 2030 θα έχει όλες τις αναγκαίες μονάδες επεξεργασίας αποβλήτων σε λειτουργία», σημείωσε, εξηγώντας ότι πρόκειται ουσιαστικά για μονάδες ανάκτησης και ανακύκλωσης που αποτελούν βασικές υποδομές της κυκλικής οικονομίας.
Ο κ. Γραφάκος αναγνώρισε, πάντως, ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται πίσω σε σχέση με τους ευρωπαϊκούς στόχους. Εκτίμησε ότι η εικόνα θα αρχίσει να αλλάζει όταν ολοκληρωθούν οι υποδομές και προστεθεί ο νέος εξοπλισμός χωριστής συλλογής. Οι σχετικές διαγωνιστικές διαδικασίες αναμένεται, σύμφωνα με όσα ανέφερε, να προχωρήσουν εντός του 2026, ώστε ο εξοπλισμός να είναι διαθέσιμος στους δήμους στις αρχές του 2027.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη Δυτική Μακεδονία, επισημαίνοντας ότι είναι η περιοχή που εμφανίζει σήμερα τους καλύτερους δείκτες στη διαχείριση αποβλήτων. Η Περιφέρεια έχει προηγηθεί στην ανάπτυξη οργανωμένων υποδομών και στην εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης μέσω της ΔΙΑΔΥΜΑ.
Κρίσιμο ζήτημα για την επιτυχία της μετάβασης, σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα, είναι η εμπιστοσύνη των πολιτών. Όπως εξήγησε, για να συμμετάσχει κάποιος ενεργά στη διαλογή στην πηγή πρέπει να είναι βέβαιος ότι τα υλικά που διαχωρίζει οδηγούνται πράγματι σε διαφορετικές μονάδες και υφίστανται την κατάλληλη επεξεργασία.
«Αν ο πολίτης βλέπει το ίδιο απορριμματοφόρο να αδειάζει έναν μπλε και έναν πράσινο κάδο, καταλαβαίνετε ότι η προσπάθεια ακυρώνεται», ανέφερε χαρακτηριστικά. Επομένως, όπως τόνισε, η αξιοπιστία του συστήματος αποτελεί βασική προϋπόθεση για να πειστεί η κοινωνία να αλλάξει καθημερινές συνήθειες.
Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται και η εφαρμογή του συστήματος «πληρώνω όσο πετάω», μέσω του οποίου η χρέωση συνδέεται με την ποσότητα των σύμμεικτων αποβλήτων που παράγει κάθε νοικοκυριό. Κατά τον κ. Γραφάκο, όταν οι πολίτες αντιληφθούν ότι ο σωστός διαχωρισμός των αποβλήτων μπορεί να έχει και οικονομικό όφελος για το νοικοκυριό τους, θα ανταποκριθούν θετικά.
Ο ίδιος χαρακτήρισε επαρκές το σημερινό θεσμικό πλαίσιο, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο βελτιώσεων, εφόσον χρειαστούν, ώστε το σύστημα «πληρώνω όσο πετάω» να εφαρμοστεί αποτελεσματικότερα.
Απαντώντας στο ερώτημα γιατί η Ελλάδα εξακολουθεί να οδηγεί μεγάλες ποσότητες αποβλήτων σε ταφή, απέδωσε την κατάσταση στη μη ολοκλήρωση των απαραίτητων υποδομών. Εκτίμησε ότι με την ολοκλήρωση των 28 μονάδων που κατασκευάζονται, καθώς και των νέων μονάδων σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα, το ποσοστό ταφής θα μειωθεί κάτω από το 35%.
Το επόμενο βήμα, σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσίασε, είναι η ενεργειακή αξιοποίηση του υπολείμματος των μονάδων. Με την εφαρμογή της, υποστήριξε ότι το ποσοστό των αποβλήτων που καταλήγει σε ταφή μπορεί να περιοριστεί κάτω από το 10%.
Συνοψίζοντας το μέλλον της κυκλικής οικονομίας στην Ελλάδα, ο Μανώλης Γραφάκος έθεσε ως βασικές προτεραιότητες τις σύγχρονες υποδομές και την εφαρμογή του «πληρώνω όσο πετάω» για τους πολίτες.
Το έργο RU READY υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος Interreg Ελλάδα – Βόρεια Μακεδονία 2021 – 2027 και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σωκράτης Μουτίδης – www.xronos-kozanis.gr
