Η διευθύντρια του 8ου Δημοτικού Σχολείου Κοζάνης μιλά για την εμπειρία του «Just Streets»
Τη σημασία που μπορεί να έχει ακόμη και ο τρόπος με τον οποίο ένα παιδί φτάνει καθημερινά στο σχολείο αναδεικνύει η διευθύντρια του 8ου Δημοτικού Σχολείου Κοζάνης Αικατερίνη Παπακώστα, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος «Just Streets». Μέσα από την καθημερινή εικόνα των μαθητών της, μιλά για τη συγκέντρωση, την αυτονομία και την κοινωνικοποίησή τους, αλλά και για μια Κοζάνη στην οποία η ασφαλής μετακίνηση με τα πόδια ή το ποδήλατο θα μπορούσε να αποτελεί πραγματική επιλογή για κάθε παιδί.
Όπως παρατηρεί, η διαφορά ανάμεσα στα παιδιά που περπατούν ή χρησιμοποιούν ποδήλατο και σε εκείνα που μεταφέρονται στο σχολείο με αυτοκίνητο γίνεται αντιληπτή ήδη από τα πρώτα λεπτά της ημέρας.
«Τα παιδιά που έρχονται με τα πόδια ή με το ποδήλατο φτάνουν στο σχολείο με αυξημένη ενέργεια, είναι πιο “ενεργά” και παρουσιάζουν σαφώς μεγαλύτερη συγκέντρωση και ετοιμότητα κατά την πρώτη διδακτική ώρα», αναφέρει, σημειώνοντας ότι η ήπια σωματική άσκηση λειτουργεί ως φυσικός τρόπος ενεργοποίησης.
Αντίθετα, σύμφωνα με την ίδια, οι μαθητές που φτάνουν με αυτοκίνητο αρκετές φορές μεταφέρουν μαζί τους τη νευρικότητα ή το άγχος της πρωινής κίνησης των γονέων τους, ενώ μπορεί να παρουσιάζουν αρχικά μεγαλύτερη νωθρότητα, έχοντας μετακινηθεί παθητικά μέχρι το σχολείο.
Ένα «άτυπο» εργαστήριο έξω από την τάξη
Για την κ. Παπακώστα, όμως, η διαδρομή δεν αφορά μόνο το πώς φτάνει ένα παιδί στο θρανίο. Ο ίδιος ο δρόμος μπορεί να αποτελέσει ένα «ζωντανό άτυπο εργαστήριο μάθησης».
Τα παιδιά μαθαίνουν στην πράξη να ελέγχουν τον δρόμο, να χρησιμοποιούν τις διαβάσεις και να αναγνωρίζουν πιθανούς κινδύνους, αποκτώντας εμπειρία κυκλοφοριακής αγωγής και αναπτύσσοντας την αίσθηση της αυτοσυντήρησης.
Παράλληλα, όταν περπατούν μαζί με συμμαθητές τους, έχουν τον χρόνο να συζητήσουν, να μοιραστούν όσα τους απασχολούν και ακόμη και να διαχειριστούν τις μικρές καθημερινές διαφωνίες τους. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, όπως σημειώνει, ενισχύονται η κοινωνικοποίηση, η αυτοπεποίθηση και η αυτονομία τους.
Υπάρχει όμως και η σχέση με την ίδια την πόλη. Περπατώντας, τα παιδιά παρατηρούν τη γειτονιά τους, τις αλλαγές των εποχών, τον καιρό και τη δομή του αστικού περιβάλλοντος. Πρόκειται, όπως τονίζει η διευθύντρια, για μια επαφή με το περιβάλλον τους που «κανένα μάθημα μέσα στους τέσσερις τοίχους δεν μπορεί να αντικαταστήσει».
Το «σχολικό λεωφορείο με τα πόδια»
Τα σχολεία, κατά την ίδια, μπορούν να συμβάλουν στην αλλαγή της καθημερινής κουλτούρας μετακίνησης, ενημερώνοντας παιδιά και γονείς και οργανώνοντας δράσεις όπως «Ημέρες Χωρίς Αυτοκίνητο», βιωματικά εργαστήρια για την ενεργό μετακίνηση και σεμινάρια ασφαλούς ποδηλασίας.
Μία από τις προτάσεις που ξεχωρίζει είναι το λεγόμενο «Σχολικό λεωφορείο με τα πόδια»: ομάδες μαθητών που πηγαίνουν πεζοί στο σχολείο, με τη συνοδεία εθελοντών γονέων και ακολουθώντας μια προκαθορισμένη ασφαλή διαδρομή.
Πίσω από όλες αυτές τις παρεμβάσεις βρίσκεται και ένα μεγαλύτερο ζητούμενο: να μπορούν σταδιακά τα παιδιά να αποκτούν μεγαλύτερη αυτονομία στις καθημερινές μετακινήσεις τους.
Μια φράση ενός μαθητή της Ε’ Δημοτικού ήταν, άλλωστε, εκείνη που έμεινε περισσότερο στην Αικατερίνη Παπακώστα:
«Κυρία, όταν με φέρνει ο μπαμπάς με το αυτοκίνητο, νιώθω σαν να είμαι πακέτο που το μεταφέρουν. Όταν όμως έρχομαι με το ποδήλατό μου, νιώθω ότι είμαι ο καπετάνιος του εαυτού μου!».
Για την ίδια, η φράση αυτή συμπυκνώνει την ανάγκη των παιδιών για «ελευθερία, αυτονομία και έλεγχο του δικού τους χώρου και χρόνου».
Μια Κοζάνη όπου τα παιδιά θα μπορούν να πηγαίνουν μόνα τους στο σχολείο
Το επόμενο βήμα, όπως το περιγράφει η διευθύντρια του 8ου Δημοτικού, ξεπερνά τα όρια ενός σχολείου. Η προσδοκία της είναι η Κοζάνη να εξελιχθεί σε μια πόλη που θα σχεδιάζεται περισσότερο με γνώμονα τα παιδιά και τους πεζούς και λιγότερο γύρω από το αυτοκίνητο.
Στο πλαίσιο αυτό, θέτει ως ζητούμενα ασφαλείς και πράσινες «σχολικές ζώνες» γύρω από όλα τα σχολεία, μεγαλύτερα και ελεύθερα πεζοδρόμια, ολοκληρωμένο δίκτυο ποδηλατοδρόμων και πεζοδρομήσεις γύρω από τις σχολικές μονάδες κατά τις ώρες αιχμής.
Ο τελικός στόχος, όπως τον περιγράφει, είναι απλός αλλά απαιτητικός: «να φτάσουμε σε ένα σημείο όπου κανένας γονιός στην Κοζάνη δεν θα φοβάται να αφήσει το παιδί του να πάει μόνο του, περπατώντας ή κάνοντας ποδήλατο, στο σχολείο του».
