Τι καταγράφει η νέα Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα
Σε δημόσια διαβούλευση βρίσκεται έως τις 22 Ιουλίου 2026 η Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα, το νέο στρατηγικό πλαίσιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τη διαχείριση των υδατικών πόρων της χώρας. Για τη Δυτική Μακεδονία, το σχέδιο καταγράφει, μεταξύ άλλων, πιέσεις στα υπόγεια ύδατα, διασυνοριακές επιβαρύνσεις στις Πρέσπες και την ανάγκη ενίσχυσης της παρακολούθησης και της προστασίας των υδατικών συστημάτων.
Η στρατηγική αντιμετωπίζει το νερό ως δημόσιο αγαθό και στρατηγικό εθνικό απόθεμα, συνδέοντας τη διαχείρισή του με τη δημόσια υγεία, την οικονομική δραστηριότητα, την επισιτιστική ασφάλεια και την προστασία του περιβάλλοντος. Σύμφωνα με το σχέδιο, η χώρα αντιμετωπίζει εντεινόμενες προκλήσεις στη διαχείριση των υδάτων λόγω της κλιματικής αλλαγής, όπως μεταβολές στη διαθεσιμότητα των υδάτων, αυξημένη πιθανότητα, ένταση και διάρκεια περιόδων ξηρασίας, καθώς και συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα που επιτείνουν τους κινδύνους πλημμύρας.
Το ίδιο το Υπουργείο αναγνωρίζει ότι, παρά την ύπαρξη ενός πλήρως εναρμονισμένου θεσμικού πλαισίου, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές αδυναμίες στην εφαρμογή της πολιτικής για τα ύδατα. Μεταξύ αυτών καταγράφονται οι ανεπάρκειες στον συντονισμό των αρμόδιων φορέων, ο κατακερματισμός των υπηρεσιών, τα κενά στελέχωσης και τεχνικής υποστήριξης, οι ελλείψεις στην παρακολούθηση της κατάστασης των υδάτων, καθώς και αδυναμίες στην υλοποίηση και τη συντήρηση των αναγκαίων υποδομών.
Κεντρική κατεύθυνση της στρατηγικής είναι η μετάβαση από τις αποσπασματικές παρεμβάσεις σε ένα συνεκτικό πλαίσιο πρόληψης, ετοιμότητας και ανθεκτικότητας απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Παράλληλα, δίνεται έμφαση στην ενίσχυση της παρακολούθησης των υδάτων, στην αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, στην ενοποίηση και αξιοποίηση των διαθέσιμων δεδομένων, καθώς και στον καλύτερο θεσμικό συντονισμό των αρμόδιων φορέων.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην καταγραφή των υδροληψιών και στον έλεγχο των γεωτρήσεων. Σύμφωνα με τη στρατηγική, υφίσταται εκτεταμένη, συχνά ανεπαρκώς ελεγχόμενη χρήση υδρογεωτρήσεων, ενώ παρατηρούνται ελλείψεις στην καταγραφή και στην ψηφιακή αποτύπωση των υδροληψιών, γεγονός που δυσχεραίνει την ορθολογική διαχείριση των υδατικών πόρων. Σε άλλο σημείο του κειμένου επισημαίνεται ακόμη ότι, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ελληνικής Αρχής Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΕΑΓΜΕ), οι γεωτρήσεις χωρίς άδεια χρήσης νερού υπερβαίνουν τις 13.000 σε ολόκληρη τη χώρα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη διαχείριση του νερού που χρησιμοποιείται για άρδευση, καθώς, σύμφωνα με τη στρατηγική, ο αγροτικός τομέας ευθύνεται για περίπου το 82% των συνολικών απολήψεων γλυκού νερού. Στις κατευθύνσεις πολιτικής περιλαμβάνονται η διαχείριση της ζήτησης και η εξοικονόμηση νερού, καθώς και η προώθηση της κυκλικής οικονομίας μέσω της επαναχρησιμοποίησης επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων και άλλων εναλλακτικών πηγών νερού και, όπου είναι εφικτό, της αξιοποίησης ομβρίων υδάτων.
Στις κατευθύνσεις περιλαμβάνονται επίσης η χρηματοδότηση υποδομών παραγωγής, αποθήκευσης και διανομής ανακτημένου νερού, καθώς και οικονομικά κίνητρα, όπως επιδοτήσεις, φορολογικές ελαφρύνσεις και προνομιακά δάνεια. Πρόκειται, ωστόσο, για κατευθύνσεις πολιτικής και όχι για συγκεκριμένες χρηματοδοτήσεις ή έργα που έχουν ήδη εγκριθεί.
Πίεση στα υπόγεια ύδατα της Δυτικής Μακεδονίας
Για τη Δυτική Μακεδονία, το σημαντικότερο στοιχείο αφορά την ποσοτική κατάσταση των υπόγειων υδάτων. Σύμφωνα με το κείμενο, το Υδατικό Διαμέρισμα Δυτικής Μακεδονίας συγκαταλέγεται στις περιοχές της χώρας με τα σοβαρότερα προβλήματα επάρκειας υπόγειων υδατικών πόρων, καθώς το 21% των υπόγειων υδατικών συστημάτων του εμφανίζει κακή ποσοτική κατάσταση. Υψηλότερα ποσοστά καταγράφονται μόνο στη Θεσσαλία (29%) και στην Αττική (25%), ενώ ακολουθούν τα Νησιά Αιγαίου με 20%.
Η στρατηγική καταγράφει τη Δυτική Μακεδονία μεταξύ των υδατικών διαμερισμάτων που αντιμετωπίζουν τα σοβαρότερα προβλήματα επάρκειας υπόγειων υδατικών πόρων και αποδίδει την ποσοτική υποβάθμιση στην υπερεκμετάλλευση των υδροφορέων, όταν οι αντλήσεις υπερβαίνουν τη φυσική τους τροφοδοσία.
Μεταξύ των πιέσεων που καταγράφονται για το Υδατικό Διαμέρισμα Δυτικής Μακεδονίας περιλαμβάνονται η γεωργική δραστηριότητα, η λειτουργία πτηνοκτηνοτροφικών μονάδων και οι εκροές επεξεργασμένων αστικών λυμάτων από οικισμούς που εξυπηρετούνται από δίκτυα αποχέτευσης και εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων.
Αναφορά γίνεται και στη διασυνοριακή ρύπανση. Η στρατηγική επισημαίνει ότι στο Υδατικό Διαμέρισμα Δυτικής Μακεδονίας οι διασυνοριακές πιέσεις επηρεάζουν τα υδατικά συστήματα των λιμνών Μικρής και Μεγάλης Πρέσπας.
Καταγράφεται ακόμη ότι το μεγαλύτερο ποσοστό επιφανειακών υδατικών συστημάτων με υδρομορφολογικές αλλοιώσεις υψηλής έντασης εντοπίζεται στα Υδατικά Διαμερίσματα Ανατολικής Μακεδονίας, Θράκης και Δυτικής Μακεδονίας. Οι αλλοιώσεις αυτές συνδέονται με έργα ρύθμισης της ροής και της στάθμης των υδάτων, έργα ταμίευσης, υδροηλεκτρικά φράγματα, αντιπλημμυρικά έργα, διευθετήσεις κοίτης ποταμών, εγκάρσια τεχνικά έργα, καθώς και παρεμβάσεις στα παράκτια και μεταβατικά ύδατα.
Το σχέδιο θέτει τις στρατηγικές κατευθύνσεις για τη διαχείριση των υδάτων σε εθνικό επίπεδο και θα αποτελέσει το πλαίσιο πάνω στο οποίο θα βασιστούν τα Σχέδια Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών και τα Σχέδια Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας, στα οποία θα εξειδικευτούν τα επιμέρους μέτρα και οι παρεμβάσεις.
Θένια Βασιλειάδου – www.xronos-kozanis.gr
