Το Interreg και ο ρόλος του στη μετάβαση των περιφερειών
Η διασυνοριακή συνεργασία και η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων βρέθηκαν στο επίκεντρο του επεισοδίου της σειράς podcast RU Ready, με καλεσμένη την υπεύθυνη επικοινωνίας του προγράμματος Interreg Ελλάδα–Βόρεια Μακεδονία, Ελευθερία Βότσαρη. Η κ. Βότσαρη, ανέλυσε τον τρόπο με τον οποίο τα προγράμματα Interreg λειτουργούν ως εργαλείο της ευρωπαϊκής πολιτικής συνοχής, μετατρέποντας τη χρηματοδότηση σε απτές παρεμβάσεις για τις τοπικές κοινωνίες, από έργα υποδομών μέχρι δράσεις στον τομέα της υγείας, του περιβάλλοντος και της επιχειρηματικότητας.
Όπως επεσήμανε η ίδια, τα προγράμματα Interreg αποτελούν βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας, με στόχο την από κοινού αντιμετώπιση προβλημάτων που υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα. Η Ελλάδα διαδραματίζει ενεργό ρόλο, διαχειριζόμενη πέντε διασυνοριακά προγράμματα και συμμετέχοντας σε σειρά διακρατικών πρωτοβουλιών, ενώ η φιλοσοφία τους συνδέεται άμεσα με την αρχή ότι καμία περιφέρεια δεν πρέπει να μείνει πίσω.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη σημασία των προγραμμάτων για περιοχές όπως η Δυτική Μακεδονία, η οποία βρίσκεται σε φάση βαθιάς αναπτυξιακής και ενεργειακής μετάβασης. Σε αυτό το πλαίσιο, το Interreg λειτουργεί ως εργαλείο που ενισχύει τη συνεργασία μεταξύ περιοχών με κοινές προκλήσεις, συμβάλλοντας στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και στη διαμόρφωση βιώσιμων λύσεων.
Το πρόγραμμα Ελλάδα–Βόρεια Μακεδονία διαθέτει προϋπολογισμό άνω των 33 εκατ. ευρώ, συγχρηματοδοτούμενο κατά 80% από την Ευρωπαϊκή Ένωση, και καλύπτει ένα ευρύ φάσμα παρεμβάσεων. Κατά την προηγούμενη προγραμματική περίοδο χρηματοδοτήθηκαν 62 έργα συνολικού ύψους 47 εκατ. ευρώ, με παρεμβάσεις όπως η αναβάθμιση συνοριακών σταθμών, η δημιουργία κέντρων επιχειρηματικότητας και η ανάπτυξη συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης για φυσικούς κινδύνους.
Παράλληλα, αναδείχθηκαν έργα με άμεσο κοινωνικό αντίκτυπο, ιδιαίτερα στον τομέα της υγείας, όπου η ενίσχυση υποδομών και δεξιοτήτων δημιουργεί μόνιμα οφέλη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί έργο που οδήγησε στην εγκατάσταση απινιδωτών και στην εκπαίδευση πολιτών, συμβάλλοντας στη διάσωση ανθρώπινης ζωής σε πραγματικό περιστατικό, αναδεικνύοντας την πρακτική αξία των παρεμβάσεων.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε η κα. Βότσαρη, ένα έργο θεωρείται επιτυχημένο όταν ενσωματώνεται στην καθημερινότητα των πολιτών και δεν παραμένει μια τυπική δράση με ημερομηνία λήξης. Η βιωσιμότητα των αποτελεσμάτων αποτελεί βασική πρόκληση, ιδίως σε περιπτώσεις όπου απαιτείται θεσμική συνέχεια και πολιτική δέσμευση από τους εμπλεκόμενους φορείς.
Η συνεργασία μεταξύ των εταίρων από τις δύο χώρες χαρακτηρίζεται γενικά θετική, παρά τις δυσκολίες που προκύπτουν κυρίως από διοικητικές διαδικασίες και διαφορετικά θεσμικά πλαίσια. Ωστόσο, η εμπειρία και η συνεχής επικοινωνία συμβάλλουν στην ομαλή υλοποίηση των έργων.
Στο πρόγραμμα μπορούν να συμμετέχουν δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς, από υπουργεία και περιφέρειες έως πανεπιστήμια και επιμελητήρια, με βασικές προκλήσεις τη γραφειοκρατία και την ανάγκη εξοικείωσης με το αγγλικό περιβάλλον εργασίας. Παρά τα εμπόδια, καταγράφεται αυξημένο ενδιαφέρον, με εκατοντάδες φορείς να συμμετέχουν σε προσκλήσεις και σημαντικό ποσοστό νέων συμμετεχόντων να εισέρχεται για πρώτη φορά στη διαδικασία.
Σημαντικό κεφάλαιο αποτελεί και η επικοινωνία των αποτελεσμάτων, με έμφαση στη χρήση απλής γλώσσας, σύγχρονων εργαλείων και κυρίως στην ανάδειξη πραγματικών ιστοριών που καθιστούν τα έργα κατανοητά και ορατά στους πολίτες. Σε ό,τι αφορά το μέλλον, οι κατευθύνσεις για τη νέα προγραμματική περίοδο περιλαμβάνουν την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, την υγεία, τη βιοοικονομία και νέους τομείς όπως η άμυνα και το διάστημα, χωρίς ακόμη να έχουν εξειδικευτεί πλήρως οι παρεμβάσεις.
Ξεχωριστή αναφορά έγινε στο εμβληματικό έργο BORPRES, που αφορά τη δημιουργία νέου συνοριακού σημείου διέλευσης στις Πρέσπες, με στόχο την ενίσχυση της συνδεσιμότητας και της ανάπτυξης στην περιοχή. Το έργο συνδυάζει τεχνικές υποδομές με ήπιες μορφές τουριστικής ανάπτυξης, αναδεικνύοντας τη στρατηγική σημασία της διασυνοριακής συνεργασίας.
Το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι τα προγράμματα Interreg δεν περιορίζονται σε χρηματοδοτικά εργαλεία, αλλά αποτελούν μηχανισμό σύνδεσης περιφερειών και κοινωνιών, με στόχο τη δημιουργία κοινών λύσεων και την ενίσχυση της συνοχής σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το επεισόδιο, μπορείτε να το ακούσετε μέσω της ιστοσελίδας του «Χρόνου» www.xronos-kozanis.gr και σε γνωστές πλατφόρμες ήχου (spotify, apple podcast κ.α.)
Σωκράτης Μουτίδης – www.xronos-kozanis.gr
