Ζητείται θεσμική προστασία πριν οι κατεδαφίσεις αλλοιώσουν την παραδοσιακή του φυσιογνωμία
Την άμεση κήρυξη του Μηλιώνα Πρεσπών ως παραδοσιακού οικισμού και τη θεσμική προστασία του ιστορικού του συνόλου ζητά η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ), προειδοποιώντας για τον κίνδυνο οριστικής αλλοίωσης της αρχιτεκτονικής του φυσιογνωμίας εξαιτίας ενδεχόμενων κατεδαφίσεων. Η παρέμβαση αφορά έναν από τους μικρούς ιστορικούς οικισμούς των Πρεσπών, όπου η απώλεια ακόμη και λίγων παραδοσιακών κτισμάτων μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά τον χαρακτήρα του.
Ο Μηλιώνας βρίσκεται στις παρυφές του όρους Βαρνούντα, εντός του Εθνικού Πάρκου Πρεσπών, και αποτελεί οικισμό προ του 1923. Σύμφωνα με την ΕΛΛΕΤ, διατηρεί σε μεγάλο βαθμό αναλλοίωτα τα χαρακτηριστικά της τοπικής αρχιτεκτονικής των αρχών του 20ού αιώνα, συγκροτώντας ένα σπάνιο και συνεκτικό οικιστικό σύνολο.
Η ιδιαίτερη φυσιογνωμία του αποτυπώνεται στα λιθόκτιστα και πλινθόκτιστα κτίρια, κατασκευές λαϊκής αρχιτεκτονικής που συνδέονται με την καθημερινή ζωή και την ιστορία της περιοχής. Πρόκειται για κτίσματα που διατηρούν στοιχεία μιας κοινωνίας η οποία, όπως επισημαίνεται, χάθηκε οριστικά μετά το τέλος του Εμφυλίου Πολέμου.
Η ΕΛΛΕΤ εκφράζει την ανησυχία της για τις επιπτώσεις της τουριστικής ανάπτυξης, υποστηρίζοντας ότι η αντικατάσταση παραδοσιακών κτισμάτων από νέες κατασκευές απειλεί την ιστορική ταυτότητα του Μηλιώνα. Λόγω του μικρού μεγέθους του οικισμού, ακόμη και περιορισμένες κατεδαφίσεις μπορούν να διαταράξουν τη συνοχή του και να καταστήσουν αδύνατη τη μελλοντική κήρυξή του ως παραδοσιακού.
Το ζήτημα της προστασίας του δεν τίθεται για πρώτη φορά. Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, στο Σχέδιο Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοιχτής Πόλης (ΣΧΟΟΑΠ) του Δήμου έχει ήδη προταθεί η κήρυξη του Μηλιώνα ως παραδοσιακού οικισμού και των περισσότερων κτισμάτων του ως διατηρητέων, ακριβώς επειδή διατηρούνται σημαντικά στοιχεία της τοπικής αρχιτεκτονικής.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι στον οικισμό υπάρχουν εκτεταμένες αδόμητες εκτάσεις, οι οποίες μπορούν να καλύψουν μελλοντικές ανάγκες χωρίς να απαιτείται η καταστροφή του ιστορικού του πυρήνα.
Κατά την ΕΛΛΕΤ, η θεσμική προστασία δεν αποτελεί εμπόδιο στην ανάπτυξη της περιοχής. Αντίθετα, μπορεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε η τουριστική αξιοποίηση και η αναβίωση του Μηλιώνα να βασιστούν στην αποκατάσταση των υφιστάμενων κτισμάτων και στην ανάδειξη της αρχιτεκτονικής του κληρονομιάς.
Το αίτημα είναι να κινηθούν άμεσα οι διαδικασίες για την κήρυξη του οικισμού ως παραδοσιακού και την προστασία των κτισμάτων του, πριν οι παρεμβάσεις που ενδέχεται να πραγματοποιηθούν αλλοιώσουν οριστικά ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας των Πρεσπών.
«Η κήρυξη του οικισμού δεν αποτελεί εμπόδιο στην αναπτυξιακή προοπτική της περιοχής. Αντίθετα, δημιουργεί το αναγκαίο θεσμικό πλαίσιο ώστε η αναβίωση και η τουριστική αξιοποίησή του να βασιστούν στην αποκατάσταση και ανάδειξη του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος και όχι στην καταστροφή του. Η διάσωση του Μηλιώνα υπενθυμίζει ότι οι κοινωνίες, όσο και αν κάποτε αποδιοργανώνονται, βρίσκουν πάντα τη δύναμη να αναβιώνουν» καταλήγουν.
