Ζητά να συμπεριληφθούν στο Σύνταγμα η απολιγνιτοποίηση και οι πληττόμενες περιοχές
Την ένταξη της απολιγνιτοποίησης και της Δίκαιης Μετάβασης στο Σύνταγμα ζητά ο βουλευτής Π.Ε. Κοζάνης Στάθης Κωνσταντινίδης, στο πλαίσιο της διαδικασίας για τη συνταγματική αναθεώρηση, καταθέτοντας σχετική πρόταση με αναφορά στις περιοχές που επηρεάζονται από μεγάλες οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές αλλαγές.
Όπως επισημαίνει, η Δίκαιη Μετάβαση αποτελεί πολιτική μακροχρόνιας εφαρμογής με έντονο κοινωνικό και οικονομικό αποτύπωμα για τις περιοχές που βρίσκονται σε διαδικασία απολιγνιτοποίησης και, για τον λόγο αυτό, θα πρέπει να αποκτήσει συνταγματική κατοχύρωση. Σύμφωνα με τον ίδιο, μια τέτοια πρόβλεψη θα σηματοδοτήσει τη δέσμευση της Πολιτείας απέναντι στις τοπικές κοινωνίες και θα υποχρεώσει τόσο τον νομοθέτη όσο και τη Διοίκηση να εφαρμόζουν ειδικές πολιτικές στήριξης μέχρι την αντιστάθμιση των συνεπειών.
Στην εισήγησή του προτείνει να συμπεριληφθούν στην παράγραφο 4 του άρθρου 101 του Συντάγματος οι «πληττόμενες» ή «ευάλωτες» περιοχές, λόγω φυσικών ή κοινωνικών φαινομένων ή άλλων αιτίων, όπως η απολιγνιτοποίηση, που επιφέρουν σοβαρές επιπτώσεις στην κοινωνική και οικονομική ζωή.
Ο βουλευτής Π.Ε. Κοζάνης αναφέρει ότι ήδη το Σύνταγμα προβλέπει ειδική μέριμνα για ορεινές, νησιωτικές και παραμεθόριες περιοχές, σημειώνοντας πως αντίστοιχες δυσκολίες αντιμετωπίζουν πλέον και περιοχές που βιώνουν ακραία κλιματικά φαινόμενα ή μεγάλες πολιτικές αλλαγές, όπως η απολιγνιτοποίηση.
Παράλληλα, τονίζει ότι η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου στη Δυτική Μακεδονία δεν αποτελεί μια προσωρινή πολιτική, αλλά μια ευρωπαϊκή και εθνική δέσμευση μεγάλης κλίμακας, με πολυετή διάρκεια και σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία και την κοινωνία της περιοχής.
Όπως σημειώνει, μέσα από μια τέτοια συνταγματική πρόβλεψη θα μπορούσε να στηριχθεί θεσμικά και η εφαρμογή της Ρήτρας Δίκαιης Μετάβασης, καθώς και άλλων ειδικών μέτρων υπέρ των περιοχών που πλήττονται από την ενεργειακή μετάβαση.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της πρότασης:
«ΘΕΜΑ: «Να συμπεριληφθούν οι έννοιες της Απολιγνιτοποίησης και της Δίκαιης Μετάβασης στις προτάσεις για τη συνταγματική αναθεώρηση».
Ανεξάρτητα από το τεταμένο πολιτικό κλίμα, έχουμε την ευθύνη να αναζητήσουμε πεδία συναίνεσης κατά την επικείμενη συνταγματική αναθεώρηση.
Πέρα από τις προτάσεις που έχουν ήδη κατατεθεί στη δημόσια συζήτηση, πολλές από τις οποίες με μεγάλη κοινωνική αποδοχή, θα ήθελα να εισηγηθώ την ενσωμάτωση στο Σύνταγμα της έννοιας της Δίκαιης Μετάβασης των περιοχών σε Απολιγνιτοποίηση, υπό τον ευρύτερο όρο «των πληττόμενων ή ευάλωτων περιοχών», με αναφορά σε κοινωνίες που αντιμετωπίζουν αυξημένες οικονομικές, δημογραφικές, περιβαλλοντικές ή άλλες επιπτώσεις, απειλές ή προκλήσεις, εξαιτίας μεγάλης κλίμακας φυσικών ή κοινωνικών φαινομένων, ή της υιοθέτησης πολιτικών μείζονος σημασίας.
Στις περιοχές αυτές είναι αναγκαία η θέσπιση διακριτών ρυθμίσεων και η υλοποίηση στοχευμένων θετικών παρεμβάσεων για την αντιστάθμιση των δυσμενών συνεπειών και την αποκατάσταση της εύρυθμης κοινωνικοοικονομικής ζωής.
Παρόμοιες πρόνοιες και κατευθυντήριες προβλέπονται στο Σύνταγμα, και συγκεκριμένα:
- την παρ. 1 του άρθρου 106, όπου ορίζεται, μεταξύ άλλων, ότι το Κράτος προγραμματίζει και συντονίζει την οικονομική δραστηριότητα στη Χώρα, ενώ λαμβάνει τα επιβαλλόμενα μέτρα για την προώθηση της περιφερειακής ανάπτυξης και την προαγωγή ιδίως της οικονομίας των ορεινών, νησιωτικών και παραμεθόριων περιοχών
- Στην παρ. 4 του άρθρου 101, όπου ορίζεται ότι ο κοινός νομοθέτης και η Διοίκηση, όταν δρουν κανονιστικά, υποχρεούνται να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες των νησιωτικών και ορεινών περιοχών, μεριμνώντας για την ανάπτυξή τους.
Έτσι, το συνταγματικό κείμενο επιβάλλει στο κράτος τη λήψη θετικών μέτρων για την περιφερειακή ανάπτυξη και την οικονομία των ορεινών, νησιωτικών και παραμεθόριων περιοχών της ελληνικής επικράτειας, στην κατεύθυνση της ισόρροπης ανάπτυξης. Με αυτό το έρεισμα, τόσο ο κοινός νομοθέτης, όσο και η κανονιστικώς δρώσα διοίκηση, όπως έχουν κατά τα ανωτέρω την υποχρέωση, έχουν επανειλημμένα εκπονήσει ευεργετικές ρυθμίσεις υπέρ των κατοίκων τους ή των επιχειρήσεων που εδρεύουν σε αυτές, ενώ και η νομολογία έχει επικυρώσει τη νομιμότητά τους στην ίδια βάση.
Αντίστοιχα εμπόδια και δυσχέρειες αντιμετωπίζουν περιοχές της χώρας που βιώνουν τις συνέπειες ακραίων κλιματικών φαινόμενων ή καταστροφικών φυσικών γεγονότων ή μείζονος σημασίας πολιτικές, όπως η Aπολιγνιτοποίηση, η οποία συνεπάγεται την αλλαγή του παραγωγικού και αναπτυξιακού μοντέλου της περιοχής. Ειδικότερα, οι υποθέσεις της Απολιγνιτοποίησης και της Δίκαιης Μετάβασης δεν συνιστούν ήσσονες πολιτικές, βραχείας διάρκειας, αλλά ευρωπαϊκές και εθνικές δεσμεύσεις, ευρείας εμβέλειας και αναφοράς, μακροχρόνιας υλοποίησης, με έντονο οικονομικό και κοινωνικό αποτύπωμα.
Για το λόγο αυτό χρήζουν αντίστοιχης συνταγματικής πρόβλεψης, ώστε αφενός μεν να σηματοδοτηθεί η ανάληψη της ευθύνης της Πολιτείας απέναντι στις τοπικές κοινωνίες και αφετέρου να υποχρεωθούν ο νομοθέτης και η Διοίκηση στη θέσπιση και εφαρμογή ειδικών πολιτικών, μέχρι την αντιστάθμιση των επαχθών συνεπειών από τις παραπάνω αιτίες. Σε μία τέτοια πρόβλεψη, εξάλλου, θα εύρισκε ευθεία αναφορά η νομοθέτηση της Ρήτρας Δίκαιης Μετάβασης και κάθε άλλης σχετικής ρύθμισης.
Για τους παραπάνω λόγους, ζητώ να συμπεριληφθούν στην παρ. 4 του άρθρου 101 του Συντάγματος οι «πληττόμενες» ή «ευάλωτες» περιοχές, εξαιτίας φυσικών ή κοινωνικών φαινομένων, ή άλλων αιτίων (όπως η απολιγνιτοποίηση), με μεγάλη επίπτωση στην κοινωνική και οικονομική ζωή των πολιτών τους.
Με τιμή
Στάθης Κωνσταντινίδης
Βουλευτής Π.Ε. Κοζάνης»
