Αντιπαράθεση για το clawback, τη χρηματοδότηση της καινοτομίας και την πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες
Η πρόσβαση των ασθενών στα νέα φάρμακα, η βιωσιμότητα της φαρμακευτικής δαπάνης και το μέλλον του μηχανισμού των υποχρεωτικών επιστροφών (clawback) βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης μεταξύ του Υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη και του προέδρου του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) Ολύμπιου Παπαδημητρίου, στο πλαίσιο του 3ου ΣΦΕΕ Summit που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα.
Η συζήτηση ανέδειξε τις διαφορετικές προσεγγίσεις κυβέρνησης και φαρμακοβιομηχανίας για τη διαχείριση της αυξανόμενης ζήτησης καινοτόμων θεραπειών, σε μια περίοδο όπου οι δαπάνες υγείας αυξάνονται διεθνώς και οι πιέσεις στους προϋπολογισμούς εντείνονται.
Ο υπουργός Υγείας υποστήριξε ότι το clawback αντανακλά τα δημοσιονομικά όρια που θέτει το κράτος στη φαρμακευτική δαπάνη και επισήμανε πως η μεγαλύτερη πρόκληση προέρχεται από τη συνεχή αύξηση της χρήσης νέων και ακριβότερων θεραπειών. Όπως ανέφερε, η νοσοκομειακή δαπάνη για αντικαρκινικά φάρμακα αυξήθηκε κατά 21% από το 2024 στο 2025 και κατά επιπλέον 20% το πρώτο τρίμηνο του 2026, καταγράφοντας συνολική αύξηση περίπου 40% μέσα σε δύο χρόνια.
Ο κ. Γεωργιάδης σημείωσε ότι η Πολιτεία οφείλει να εξασφαλίζει τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας για το σύνολο των ασθενών, υπογραμμίζοντας ότι η συνεχής αύξηση της δαπάνης δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμη λύση. Παράλληλα, ανέφερε ότι η κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε παρεμβάσεις για τον έλεγχο της δαπάνης, όπως η ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου, η εφαρμογή κλειστών προϋπολογισμών και η επέκταση της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης.
Στο πλαίσιο αυτό ανακοίνωσε ότι από την 1η Ιουλίου θα τεθεί σε λειτουργία η ηλεκτρονική συνταγογράφηση στα νοσοκομεία, με δυνατότητα παρακολούθησης της συνταγογραφικής συμπεριφοράς σε πραγματικό χρόνο, ενώ σε επόμενο στάδιο θα αξιοποιηθούν και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για την ανάλυση των σχετικών δεδομένων.
Ο υπουργός υποστήριξε επίσης ότι σημαντικό μέρος των πρόσθετων πόρων που διατέθηκαν τα τελευταία χρόνια κατευθύνθηκε στις καινοτόμες θεραπείες, επισημαίνοντας ότι εγκρίνονται πλέον τέσσερα έως πέντε νέα φάρμακα κάθε μήνα. Όπως είπε, η πολιτική του υπουργείου επιδιώκει να ισορροπήσει μεταξύ της πρόσβασης στην καινοτομία και της διασφάλισης των βασικών φαρμακευτικών αναγκών του συνόλου των ασθενών.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ εξέφρασε έντονο προβληματισμό για το ύψος των υποχρεωτικών επιστροφών που καλούνται να καταβάλουν οι φαρμακευτικές επιχειρήσεις. Όπως ανέφερε, τα νοσοκομειακά σημειώματα για το πρώτο εξάμηνο του 2025 καταγράφουν μέσο ποσοστό επιστροφών 80,6%, χαρακτηρίζοντας το επίπεδο αυτό μη βιώσιμο για τον κλάδο.
Ο κ. Παπαδημητρίου ζήτησε τη θέσπιση ενός πλαισίου συνυπευθυνότητας μεταξύ Πολιτείας και βιομηχανίας, υποστηρίζοντας ότι σήμερα το κράτος καθορίζει τον προϋπολογισμό χωρίς να αναλαμβάνει αντίστοιχη ευθύνη για την υπέρβασή του.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του σε έρευνα μεταξύ των εταιρειών μελών του ΣΦΕΕ, σύμφωνα με την οποία τρία στα πέντε νέα καινοτόμα φάρμακα ενδέχεται να μην κυκλοφορήσουν στην ελληνική αγορά τα επόμενα δύο έως τρία χρόνια. Όπως υποστήριξε, οι συνθήκες που επικρατούν δημιουργούν αντικίνητρα για την εισαγωγή νέων θεραπειών και ενδέχεται να επηρεάσουν τη θέση της Ελλάδας στους σχεδιασμούς διεθνών φαρμακευτικών ομίλων.
Ο υπουργός Υγείας απέρριψε τις εκτιμήσεις περί ασφυκτικού περιβάλλοντος για τη φαρμακοβιομηχανία, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα βρίσκεται πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ως προς τη δημόσια φαρμακευτική χρηματοδότηση σε σχέση με το ΑΕΠ και εξακολουθεί να προσελκύει επενδύσεις και κλινικές μελέτες.
Στη συζήτηση τέθηκε επίσης το θέμα της τιμολόγησης των φαρμάκων και της μεταχείρισης των γενοσήμων. Ο ΣΦΕΕ πρότεινε την εξαίρεση των γενοσήμων από το clawback και την επανεξέταση ορισμένων μηχανισμών προστασίας των τιμών, ενώ ο υπουργός εμφανίστηκε ανοιχτός σε περαιτέρω διάλογο εντός του έτους για την αξιολόγηση των επιπτώσεων του υφιστάμενου συστήματος.
Κοινή διαπίστωση και των δύο πλευρών ήταν ότι η αύξηση των καινοτόμων θεραπειών δημιουργεί νέες προκλήσεις για τα συστήματα υγείας. Ωστόσο, η βασική διαφωνία παραμένει στον τρόπο με τον οποίο θα κατανεμηθεί το κόστος αυτής της μετάβασης μεταξύ κράτους και φαρμακευτικών επιχειρήσεων, καθώς και στις συνέπειες που μπορεί να έχει η σημερινή κατάσταση στην πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών στα νέα φάρμακα.
Όλγα Τουφεγγοπούλου – www.xronos-kozanis.gr
