Του Λάζου Τσικριτζή
Για να μην ξεχνιόμαστε οι παλιότεροι, αλλά και για να γνωρίζουν οι νεότεροι, δίνουμε μερικά νούμερα για το Λιγνιτικό Κέντρο Δυτ. Μακεδονίας, όταν ήταν στο φουλ της παραγωγής του, πριν δυο δεκαετίες περίπου. Τα στοιχεία αφορούν τις περιβαλλοντικές «επιδόσεις» του λιγνίτη (Εικόνα 1)
Ένα δεύτερο σημείο είναι οι επιπτώσεις της «λιγνιτικής» ρύπανσης στη δημόσια υγεία, οι οποίες είναι πέραν πάσης αμφιβολίας. Οι ασθένειες του άνω αναπνευστικού στο Ν. Κοζάνης έχουν καταγραφεί από την ερευνητική ομάδα Σιχλετίδη το 2005. (Εικόνα 2). Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι οι ρινίτιδες, βρογχίτιδες κλπ είναι διπλάσιες περίπου στα παιδιά της Κοζάνης και Πτολεμαΐδας σε σχέση με τα παιδιά που ζουν στα Γρεβενά, δηλαδή σε περιοχή με ελάχιστη ρύπανση συγκριτικά με τις «λιγνιτικές πόλεις».
Όσον αφορά στους καρκίνους που θυμήθηκε τώρα ο Άδωνις, αλλά τους είχε «ξεχασμένους» όταν το κόμμα του υποστήριζε με φανατισμό (ως αντιπολίτευση) την κατασκευή της 5ης μονάδας, το τοπίο είναι θολό. Οι μελέτες πού έγιναν για την περιοχή μας είτε δεν έχουν εστιάσει ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ στο «βαρύ πυροβολικό των ασθενειών» (καρκίνοι, θρομβο-εμβολικά) είτε δεν έχουν ολοκληρωθεί. Έτσι:
1) η έρευνα Β. Κατσογιαννόπουλου το 1997 κατέγραψε « μια ανιούσα τάση θνησιμότητας» στην ηλικία 60-75 ετών, αλλά δεν εξειδίκευσε στη σχέση σοβαρών ασθενειών και αέριων ρυπαντών με συγκεκριμένα στοιχεία.
2) Η έρευνα Π.Μακρή του ΑΠΘ (2006) κατέληξε μεν ότι την περίοδο 1950-2005 στην Πτολ/δα έχουμε εκρηκτική αύξηση καρκίνων (από 14% σε 30,5%), αλλά βασίστηκε σε στοιχεία των πιστοποιητικών θανάτου που γενικά δεν έχουν μεγάλη αξιοπιστία.
3) Το Νοσοκομείο Κοζάνης (Παθολογικο-ανατομικό Εργαστήριο) κατέγραψε και δημοσιοποίησε την περίοδο 1990-2000 τα κρούσματα καρκίνου και διαπίστωσε μια σταθερά ανοδική τάση, αλλά μετά σταμάτησε τη δημοσιοποίηση ανεξήγητα.
4) Τελευταία ήταν η έρευνα της καθηγήτριας ΕΚΠΑ κ. Α. Λινού, η οποία παρότι μας κόστισε ακριβά έμεινε στη μέση, χωρίς πάλι να δοθεί καμιά δημόσια εξήγηση. Η Α. Λινού δέχεται ότι η μακροχρόνια έκθεση σε ρύπους από καύση λιγνίτη συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου, ΧΑΠ, εγκεφαλικών, καρδιακών κλπ, αλλά δεν έχει κάνει εξειδίκευση στην περιοχή μας με συγκεκριμένα νούμερα. Δεν έχουμε δει κάποια δημοσίευση.
Στο σημείο αυτό πρέπει να κάνουμε μια δημόσια αυτοκριτική ως κοινωνία και ως Αυτοδιοίκηση, διότι αν και έπεσαν πολλά λεφτά στην περιοχή (π.χ. Τοπικός Πόρος) δεν αξιωθήκαμε να έχουμε στα χέρια μας μια ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ επιδημιολογική μελέτη για τη συσχέτιση των σοβαρών ασθενειών με την ατμοσφαιρική ρύπανση από τους Σταθμούς και τα ορυχεία της ΔΕΗ.
Ανεπαρκείς και αποσπασματικές είναι και οι διάφορες πανελλήνιες στατιστικές για τη ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑ από καρκίνους, όσον αφορά τη συσχέτισή τους με τη ρύπανση. Οι στατιστικές σ επίπεδο Περιφερειών δίνουν συνήθως την 3η θέση στη Δυτική Μακεδονία, μετά την Κεντρική Μακεδονία και την Αττική. Σχετικά με το σύνολο των περιστατικών καρκίνου (θανατηφόρων και μη) η εικόνα είναι διαφορετική, αν δεχτούμε τα αποτελέσματα του 6ου Economist Cancer Summit (2026), το οποίο αναφέρει ο «Πρωινός λόγος» λέγοντας ότι η 1η θέση ανήκει στη Δυτική Μακεδονία. (Λόσγιους κι ανακατωσιά ..)
Τέλος, δεν είναι μόνο ο Άδωνις, που με επιλεκτικά στοιχεία κάνει λάστιχο τους καρκίνους. Είμαστε κι εμείς: Όταν ήταν να πιέσουμε για προσλήψεις και αντιπαροχές από τη ΔΕΗ κινδυνολογούσαμε υπέρ το δέον και φτάσαμε να λέμε ότι «κάθε σπίτι έχει έναν καρκίνο !», αλλά όταν είναι να «ευλογήσουμε» τις νέες μονάδες της ΔΕΗ ή τις παρατάσεις λειτουργίας των μονάδων κάνουμε γαργάρα τους καρκίνους και τους κρύβουμε κάτω από το χαλί.
