Η Δυτική Μακεδονία έχει δυναμική, αλλά χρειάζεται πρόσβαση και κοινή στρατηγική
Η Δυτική Μακεδονία δεν υστερεί σε τοπίο, ιστορία ή αυθεντικότητα. Υστερεί σε σχέδιο, πρόσβαση και κοινή κατεύθυνση. Σε αποκλειστική συνέντευξή του στον «Χ» ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων Γιάννης Χατζής, επισημαίνει πως τα παραπάνω δεν είναι θεωρητικές διαπιστώσεις, αλλά μια ψύχραιμη αποτύπωση της πραγματικότητας των ηπειρωτικών προορισμών: χωρίς σταθερή πρόσβαση, οργανωμένο προϊόν και συνεργασία, ο τουρισμός παραμένει ευκαιριακός και ευάλωτος.
Η συζήτηση για τον τουρισμό στη Δυτική Μακεδονία δεν μπορεί να εξαντλείται σε προβολές και αποσπασματικές δράσεις. Απαιτεί πολιτικές επιλογές, υποδομές και καθαρούς κανόνες που θα επιτρέψουν στην περιοχή να λειτουργήσει ως προορισμός τεσσάρων εποχών. Διαφορετικά, η δυναμική θα συνεχίσει να αναγνωρίζεται στα λόγια, αλλά θα χάνεται στην πράξη.
Χαμηλά σε απόλυτους αριθμούς επισκεπτών αλλά με σημαντική, ακόμη ανεκμετάλλευτη δυναμική τοποθετεί τη Δυτική Μακεδονία στον ελληνικό τουριστικό χάρτη ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων Γιάννης Χατζής, σε αποκλειστική του συνέντευξη στον «Χ». Όπως τονίζει, το βασικό έλλειμμα της περιοχής δεν είναι η απουσία φυσικού ή πολιτιστικού πλούτου, αλλά η έλλειψη συγκροτημένου τουριστικού προϊόντος, αξιόπιστης πρόσβασης και συντονισμένης διαχείρισης προορισμού, στοιχεία που καθορίζουν τελικά τη βιωσιμότητα του τουρισμού στις ηπειρωτικές περιοχές.
Ο κ. Χατζής επισημαίνει ότι οι ηπειρωτικοί προορισμοί δεν μπορούν να ανταγωνιστούν μόνο με επικοινωνιακές καμπάνιες. «Η εμπειρία δείχνει ότι δεν κερδίζουν με συνθήματα αλλά με λειτουργικότητα», αναφέρει, εξηγώντας ότι ο επισκέπτης πρέπει να φτάνει εύκολα, να βρίσκει ποιοτική διαμονή, επαρκείς υπηρεσίες και ξεκάθαρες επιλογές δραστηριοτήτων. Το κρίσιμο στοιχείο είναι να αισθάνεται ότι ο προορισμός λειτουργεί επαγγελματικά όλο τον χρόνο, έστω και με διαφορετική ένταση ανά εποχή.
Στο ερώτημα αν η Δυτική Μακεδονία μπορεί να σταθεί ως αυτόνομος τουριστικός προορισμός, ο Πρόεδρος της ΠΟΞ απαντά ότι οι προϋποθέσεις υπάρχουν, όμως στην πράξη η περιοχή λειτουργεί ακόμη συμπληρωματικά. Σήμερα, σε μεγάλο βαθμό, αποτελεί είτε προορισμό σύντομων αποδράσεων είτε στάση σε μεγαλύτερες διαδρομές. Για να αλλάξει αυτό, απαιτείται τουριστικό αφήγημα αποτυπωμένο με σαφήνεια. «Πρέπει να απαντηθεί με καθαρό τρόπο το γιατί να έρθω, πότε να έρθω και τι θα κάνω», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι αυτό δεν είναι επικοινωνιακό ζήτημα αλλά αποτέλεσμα σχεδιασμού.
Ο σχεδιασμός αυτός, όπως εξηγεί, προϋποθέτει αρχιτεκτονική προϊόντος ανά εποχή, συνέργειες μεταξύ επιχειρήσεων, σταθερό ωράριο λειτουργίας βασικών σημείων ενδιαφέροντος και στοιχειώδη διαχείριση προορισμού από Περιφέρεια, Δήμους και τοπικούς φορείς. Μόνο μέσα από αυτή τη διαδικασία η εμπειρία μπορεί να γίνει συνεπής και «ελκυστική» από τα τουριστικά κανάλια.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Δυτικής Μακεδονίας, τα οποία, σύμφωνα με τον κ. Χατζή, παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητα. Η περιοχή διαθέτει αυθεντική ενδοχώρα, λίμνες, ορεινούς όγκους, παραδοσιακούς οικισμούς και ισχυρή τοπική παραγωγή. Από την Καστοριά και τις Πρέσπες μέχρι τα Γρεβενά και τη Φλώρινα, υπάρχει επαρκές υπόβαθρο για ανάπτυξη τουρισμού τεσσάρων εποχών. Το ζητούμενο είναι η μετατροπή αυτού του πλούτου σε οργανωμένες εμπειρίες, με πιστοποιημένες διαδρομές, κέντρα δραστηριοτήτων και συστηματική ανάδειξη της γαστρονομικής ταυτότητας της περιοχής.
Ο Πρόεδρος της ΠΟΞ δεν αποφεύγει να μιλήσει για τις τουριστικές ανισότητες εντός της Περιφέρειας. Καστοριά και Πρέσπες διαθέτουν ισχυρότερη αναγνωρισιμότητα και πιο ξεκάθαρο φυσικό αποτύπωμα, γεγονός που διευκολύνει την τουριστική τους προβολή. Η Κοζάνη, αντίθετα, χρειάζεται στοχευμένη επανατοποθέτηση, με σαφείς αφορμές επίσκεψης όπως θεματικά γεγονότα, πολιτιστικό περιεχόμενο, city break και μικρής κλίμακας συνεδριακή δραστηριότητα. «Το κλειδί είναι να φύγουμε από τις αποσπασματικές προσπάθειες και να πάμε σε κοινό σχέδιο», τονίζει.
Για τη στήριξη λιγότερο προβεβλημένων περιοχών όπως η Δυτική Μακεδονία, ο ρόλος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων μπορεί, σύμφωνα με τον Γιάννη Χατζή, να είναι ουσιαστικός μέσα από παρεμβάσεις που είναι εφαρμόσιμες και μετρήσιμες. Όπως επισημαίνει, σε πρώτο επίπεδο απαιτείται τεκμηριωμένη θεσμική πίεση για υποδομές και για κανόνες που δεν δημιουργούν δυσανάλογα βάρη στις περιφερειακές επιχειρήσεις. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην παροχή εργαλείων ποιότητας και προγραμμάτων κατάρτισης, ώστε η εμπειρία φιλοξενίας να παραμένει ανταγωνιστική ακόμη και σε μικρές και οικογενειακές μονάδες. Τέλος, ο Πρόεδρος της ΠΟΞ αναφέρεται στην ανάγκη για συγκεκριμένες παρεμβάσεις στήριξης σε περιόδους έκτακτων συνθηκών, όπως η πρόταση για την έκδοση voucher ή άυλης ψηφιακής κάρτας, που θα κατευθύνει στοχευμένα τη ζήτηση σε ηπειρωτικούς προορισμούς οι οποίοι επλήγησαν από περιορισμούς στις μετακινήσεις, αναπληρώνοντας μέρος των απωλειών σε μεταγενέστερο χρόνο.
Ιδιαίτερη αναφορά, έκανε στις επιπτώσεις των πρόσφατων αγροτικών κινητοποιήσεων στον τουρισμό και ειδικά στις κρατήσεις. Όπως εξηγεί, στους ηπειρωτικούς προορισμούς η πρόσβαση αποτελεί καθοριστικό παράγοντα. Όταν αυτή γίνεται αβέβαιη, οι κρατήσεις παγώνουν και εμφανίζονται ακυρώσεις. Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων παρενέβη θεσμικά, αναγνωρίζοντας τα αιτήματα του πρωτογενούς τομέα, αλλά ταυτόχρονα επισημαίνοντας ότι οι κινητοποιήσεις δεν μπορεί να προκαλούν δυσανάλογες επιπτώσεις στην τοπική κοινωνία και στις επιχειρήσεις που στηρίζουν την απασχόληση.
Ο κ. Χατζής εξηγεί και την εικόνα που συχνά παρουσιάζεται ως αντίφαση, με αναφορές σε ακυρώσεις αλλά και σε πλήρη ξενοδοχεία. Η εορταστική περίοδος για τους ηπειρωτικούς προορισμούς δεν περιορίζεται στις ημέρες των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, αλλά εκτείνεται σε περίπου σαράντα ημέρες. Η βιωσιμότητα των επιχειρήσεων κρίνεται στο σύνολο αυτού του διαστήματος, όπου η ζήτηση είναι πιο εύθραυστη και η παραμικρή αβεβαιότητα αρκεί για να ακυρωθεί ένα ταξίδι.
Σε ό,τι αφορά το μέλλον, ο Πρόεδρος της ΠΟΞ εκτιμά ότι η Δυτική Μακεδονία έχει στρατηγικό πλεονέκτημα στις εναλλακτικές μορφές τουρισμού. Φυσιολατρικός, ορεινός, πεζοπορικός, ποδηλατικός, πολιτιστικός, γαστρονομικός και εκπαιδευτικός τουρισμός μπορούν να δημιουργήσουν σταθερή ροή επισκεπτών εκτός αιχμής. Ο συνεδριακός τουρισμός μπορεί επίσης να αναπτυχθεί, εφόσον υπάρχει πρόσβαση, υποδομή και επαγγελματική οργάνωση. Η κλιματική μεταβλητότητα, όπως σημειώνει, καθιστά σαφές ότι το μοντέλο που στηρίζεται αποκλειστικά στον χειμερινό τουρισμό δεν επαρκεί.
Παρά το ενδιαφέρον που υπάρχει από ξενοδόχους της περιοχής, τα εμπόδια παραμένουν δομικά. Μικρή κλίμακα επιχειρήσεων, δυσκολία χρηματοδότησης, αυξημένο ενεργειακό κόστος, αβεβαιότητα ζήτησης και ελλείψεις σε υποδομές συνθέτουν ένα απαιτητικό περιβάλλον. Απαιτείται, σύμφωνα με τον ίδιο, καθαρό ρυθμιστικό πλαίσιο, πιστοποίηση υποδομών και συνδυασμός χρηματοδοτικών εργαλείων με κίνητρα που επιβραβεύουν την ποιότητα και την επιμήκυνση της λειτουργίας.
Κλείνοντας, ο Γιάννης Χατζής στέλνει σαφές μήνυμα στους ξενοδόχους της Δυτικής Μακεδονίας. Η μετάβαση μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία, αν ο τουρισμός αντιμετωπιστεί ως οργανωμένος πυλώνας ανάπτυξης και όχι ως συγκυριακή δραστηριότητα. Η ΠΟΞ, όπως τονίζει, θα συνεχίσει να στηρίζει τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις της περιφέρειας με τεκμηριωμένες παρεμβάσεις, κατάρτιση και προτάσεις που μετατρέπουν τις ανάγκες σε εφαρμόσιμη πολιτική.
Σωκράτης Μουτίδης – www.xronos-kozanis.gr
