Ζητά απαντήσεις από το Υπουργείο Οικονομικών με αφορμή υπόμνημα της ΕΦΕΕΑ
Τα ζητήματα που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι λογιστές – φοροτεχνικοί επαναφέρει στη Βουλή ο Πάρις Κουκουλόπουλος, καταθέτοντας ερώτηση προς τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με αφορμή υπόμνημα της Ένωσης Φοροτεχνικών Ελεύθερων Επαγγελματιών Αττικής.
Όπως αναφέρεται στην κοινοβουλευτική παρέμβαση, ο βουλευτής επισημαίνει τα εμπόδια που αντιμετωπίζει ο κλάδος, καθώς και το ζήτημα της επιβολής προστίμων, ζητώντας συγκεκριμένες απαντήσεις για τα αιτήματα και τις ανάγκες των επαγγελματιών. Στόχος, όπως αναφέρει, είναι να διαμορφωθούν συνθήκες καθημερινότητας που να επιτρέπουν την ομαλή άσκηση του επαγγέλματος και να υπάρξει εξορθολογισμός των προστίμων, ιδίως σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει φοροδιαφυγή ή ζημία του δημοσίου συμφέροντος.
Στο υπόμνημα που επικαλείται η ερώτηση γίνεται λόγος για υπερεργασία, διαρκείς αλλαγές νομοθεσίας, ψηφιακές υποχρεώσεις και μεταφορά ευθυνών του κράτους στον κλάδο, ενώ επισημαίνεται ότι η λειτουργία του επαγγέλματος επηρεάζεται και από το καθεστώς τεκμαρτού κέρδους, καθώς και από τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη νομοθεσία για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.
Αναφορά γίνεται επίσης στη ρύθμιση για την ασθένεια, η οποία, σύμφωνα με το κείμενο, δεν καλύπτει την καθημερινή πραγματικότητα, καθώς και στις επιπτώσεις του τεκμαρτού προσδιορισμού κερδών στις μικρές επιχειρήσεις. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η επιβολή προστίμων γίνεται με βάση την κατηγορία βιβλίων και όχι τον τζίρο, γεγονός που, κατά το υπόμνημα, δημιουργεί ανισότητες.
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στο σύστημα myDATA, για το οποίο υποστηρίζεται ότι επιβάλλει πρόσθετες υποχρεώσεις και κόστος, ενώ ακόμη και τεχνικές δυσλειτουργίες μπορούν να οδηγήσουν σε κυρώσεις χωρίς να υπάρχει φοροδιαφυγή.
Στην ερώτησή του ο Πάρις Κουκουλόπουλος θέτει προς το Υπουργείο τέσσερα βασικά ερωτήματα, σχετικά με τους λόγους που προκαλούνται τα προβλήματα στον κλάδο, τη θέση της κυβέρνησης επί των επισημάνσεων και των έντεκα αιτημάτων που περιλαμβάνονται στο υπόμνημα, τις πρωτοβουλίες που θα αναληφθούν για τη βελτίωση της καθημερινότητας των λογιστών – φοροτεχνικών και τον εξορθολογισμό των προστίμων.
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΤΟ ΠΛΗΡΕΣ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ:
Προς:
– Υπουργό Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών, κ. Κ. Πιερρακάκη
Με την παρούσα Ερώτηση επανέρχομαι στα εμπόδια που καλούνται καθημερινά να υπερβούν οι λογιστές – φοροτεχνικοί, καθώς και στην “προστιμολαγνεία” της Κυβέρνησης, ζητήματα που έχω επανειλημμένως αναδείξει σε σειρά κοινοβουλευτικών παρεμβάσεών μου ως Υπεύθυνος ΚΤΕ Οικονομικών του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής. Αφορμή αποτελεί το Υπόμνημα της ΕΦΕΕΑ (Ένωσης Φοροτεχνικών Ελεύθερων Επαγγελματιών Αττικής) με βάση τις επεξεργασίες της Επιστημονικής Ομάδας της.
Όπως τονίζεται στο Υπόμνημα, το επάγγελμα του λογιστή – φοροτεχνικού βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή. Η καθημερινότητά τους έχει μετατραπεί σε καθεστώς μόνιμης εξουθένωσης: υπερεργασία, διαρκείς αλλαγές νομοθεσίας (ανά έτος ψηφίζονται περίπου 2,5 φορολογικοί νόμοι, 18 διάσπαρτες φορολογικές διατάξεις και 48 κανονιστικές εξουσιοδοτήσεις), ψηφιακή γραφειοκρατία χωρίς όρια, εξοντωτικά πρόστιμα και μετακύλιση κρατικών ευθυνών στις πλάτες του κλάδου. Η “ψηφιακή μετάβαση” δεν σχεδιάστηκε για την εξυπηρέτηση της κοινωνίας ή των μικρών επιχειρήσεων. Σχεδιάστηκε για να καλύψει τη διοικητική ανεπάρκεια του Κράτους και να μετατρέψει το λογιστή σε άμισθο εκτελεστικό όργανο της Διοίκησης.
Την ίδια στιγμή, η ίδια η βάση της εργασίας τους υπονομεύεται. Ο ν.5073/2023 και το καθεστώς τεκμαρτού κέρδους λειτουργούν ως μηχανισμός κλεισίματος μικρών επιχειρήσεων. Κάθε επιχείρηση που δεν αντέχει, κάθε διακοπή δραστηριότητας, σημαίνει απώλεια λογιστικής ύλης, εισοδήματος και επαγγελματικής προοπτικής για τον κλάδο.
Πίσω από το αφήγημα της “ανάπτυξης” εξελίσσεται μια βίαιη αναδιάρθρωση της αγοράς: συγκεντροποίηση, εξαγορές από funds, εξαφάνιση οικογενειακών επιχειρήσεων. Η αγορά μικραίνει και μαζί της μικραίνει και το επάγγελμά των λογιστών – φοροτεχνικών, μέσα σε ένα ψηφιακό χάος. Η αύξηση με γεωμετρική πρόοδο των υποχρεώσεών τους, τα αδιανόητα πρόστιμα για οποιονδήποτε λόγο, η αύξηση της φορολογίας για τα μικρά λογιστικά γραφεία, σε καμιά περίπτωση δεν είναι τυχαία. Υπηρετούν τις γενικότερες επιλογές της Κυβέρνησης, είναι ευθυγραμμισμένες με το δόγμα “στην Ελλάδα υπάρχουν πολλές μικρές επιχειρήσεις και πρέπει να μειωθούν, καθώς αποτελούν διαρθρωτικό πρόβλημα”.
Νόμος 4557/2018
Σύμφωνα πάντα με το Υπόμνημα, ο νόμος για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων (ν.4557/2018) υποχρεώνει τον λογιστή να κινείται μεταξύ επαγγελματικού καθήκοντος και υποχρεωτικής υποψίας, διαμορφώνοντας ένα περιβάλλον επιτήρησης και πίεσης. Το επάγγελμα χάνει τον πυρήνα του: την εμπιστοσύνη. Ανατίθενται καθήκοντα ερευνητή και πληροφοριοδότη προς εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος σε επαγγελματίες που θεσμικά έχουν διαφορετικό ρόλο. Την ελεγκτική εργασία που οφείλει να κάνει το Κράτος, τη μεταφέρει στους λογιστές – φοροτεχνικούς. Η μαξιμαλιστική και άκριτη ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής Οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο έχει μετατρέψει τον ν.4557/2018 σε μηχανισμό καθολικής επιτήρησης. Ένα πυκνό δίχτυ υποχρεώσεων -δημιουργίας φακέλων τεκμηρίωσης και αναφορών προς την Αρχή για το Ξέπλυμα Χρήματος- καλύπτει πλέον το σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας, εξομοιώνοντας τη φοροδιαφυγή και τις καθημερινές συναλλαγές μικρών επιχειρήσεων με το οργανωμένο έγκλημα. Η αρχική -και ορθώς περιορισμένη- στόχευση στο λεγόμενο “βρώμικο” χρήμα (ναρκωτικά, όπλα, trafficking κ.λπ.) έχει εγκαταλειφθεί. Τα κόστη εναρμόνισης είναι εξοντωτικά. Λογιστικά γραφεία καλούνται να πληρώνουν έως 2.000 ευρώ ετησίως για συνδρομητικά προγράμματα risk analysis. Οι προβλεπόμενες κυρώσεις είναι εκφοβιστικές, με ποινές έως και κάθειρξη.Ανάλογου περιεχομένου και έκτασης ευθύνη δεν προβλέπεται στο δίκαιο για καμία άλλη κατηγορία επαγγελματιών. Η επαχθής κατάσταση που έχει δημιουργηθεί εις βάρος των λογιστών – φοροτεχνικών, έχει καταστήσει τη θέση τους ακόμη δυσμενέστερη, αναφορικά με την άσκηση του επαγγέλματός τους.
Ασθένεια
Η ρύθμιση για την ασθένεια (άρθρο 67 ν. 5042/2023 και ΚΥΑ 1065/28.4.2025) ήρθε καθυστερημένα και είναι ανεπαρκής: αναγνωρίζει μόνο νοσηλεία άνω των 3 ημερών. Δεν καλύπτει την καθημερινή πραγματικότητα. Οι λογιστές – φοροτεχνικοί ζητούν πραγματική προστασία: κάλυψη όλων των περιπτώσεων ασθένειας, ειδική μέριμνα για λοχεία, αναγνώριση ανωτέρας βίας (πένθος, καταστροφές, βλάβες) , ενιαίο αίτημα παράτασης για όλες τις δηλωτικές υποχρεώσεις.
Νόμος 5073/2023
Περαιτέρω, στο Υπόμνημα τονίζεται πως ο ν. 5073/2023 επιταχύνει τον αφανισμό της μικρής παραγωγικής βάσης της Χώρας. Η μικρομεσαία επιχείρηση, πυλώνας της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας, αντιμετωπίζει σοβαρή κρίση επιβίωσης: Έλλειψη πρόσβασης σετραπεζική χρηματοδότησηκαι πόρους ΕΣΠΑ, εκρηκτικό κόστος λειτουργίας (ενοίκια, ενέργεια), ατέρμονηγραφειοκρατία και βίαιη ψηφιοποίηση, εξάρτηση από ιδιωτικές πλατφόρμες. Ο τεκμαρτός προσδιορισμός κερδών οδηγεί σε μαζικά λουκέτα μικρών επιχειρήσεων. Ενδεικτικά, 680 πωλητές λαϊκών αγορών εγκατέλειψαν το επάγγελμα μόνο στην Αττική (όπως βεβαίως και μεγάλος αριθμός καφενείων στα χωριά, τα οποία έκλεισαν από την 1η χρονιά επιβολής του τεκμαρτού).
Η αδυναμία ελέγχου της καρτελοποίησης της αγοράς ενισχύει τη συγκέντρωση σε λίγες μεγάλες εταιρείες, με τους μικρούς να αποκλείονται. Παράλληλα, η δημογραφική κρίση (υπογεννητικότητα και φυγή νέων επιστημόνων) επιδεινώνει το πρόβλημα. Το παραδοσιακό πλεονέκτημα ανθεκτικότητας των μικρών επιχειρήσεων υπονομεύεται από πολιτικές που ευνοούν τη συγκέντρωση, αποδυναμώνοντας την κοινωνική συνοχή και οικονομική διασπορά. Η τεκμαρτή φορολόγηση, οι ψηφιακές θηλιές και τα εξοντωτικά πρόστιμα δεν δημιουργούν περιβάλλον συμμόρφωσης, αλλά τοξική ανασφάλεια.
Ο λογιστής μετατρέπεται σε αναλώσιμο εκτελεστικό όργανο, εγκλωβισμένος μεταξύ κρατικής αυθαιρεσίας και απόγνωσης των πελατών. Η κατάρρευση των μικρών επιχειρήσεων θα συμπαρασύρει και το επάγγελμα.
Πρόστιμα
Τα πρόστιμα δεν πρέπει να έχουν τιμωρητικό χαρακτήρα, αλλά να στοχεύουν στη συμμόρφωση, με σεβασμό στηναρχή της αναλογικότητας. Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το ύψος του προστίμου σε σχέση με τη δυνατότητα της επιχείρησης.
Ωστόσο, σήμερα τα πρόστιμα επιβάλλονται με βάση την κατηγορία των βιβλίων (απλογραφικά/διπλογραφικά) και όχι τον τζίρο, δημιουργώντας αδικίες. Υφίστανται υπέρογκα πρόστιμα υπολογισμένα ως 15% του μέσου όρου του τζίρου των τελευταίων 3 ετών, με ελάχιστα ποσά 10.000 € για απλογραφικά και 30.000 € για διπλογραφικά, ανεξαρτήτως οικονομικής κατάστασης. Η προσέγγιση αυτή ενισχύει μια επιθετική πολιτική επιβολής προστίμων (προστιμολαγνεία), με αντιεπιχειρηματικές συνέπειες.
Η ΑΑΔΕ, στο πλαίσιο της ψηφιοποίησης, έχει μετατοπίσει τον πυρήνα της φορολογικής συμμόρφωσης από την έκδοση του φορολογικού στοιχείου στηδιαβίβασή του στην πλατφόρμα myDATA. Έτσι, ακόμη και όταν μια συναλλαγή έχει πραγματοποιηθεί κανονικά και έχει καταγραφεί, αν δεν διαβιβαστεί επιτυχώς, θεωρείται “μη εκδοθείσα”.
Αυτό σημαίνει ότι τεχνικά προβλήματα (όπως διακοπές σύνδεσης, σφάλματα API, αποτυχίες διακομιστών) που δεν ελέγχονται από τον φορολογούμενο, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές συνέπειες με βάση άρθρο 58 του ν.5104/2024,, όπως: πρόστιμο 50% επί του Φ.Π.Α. των “μη διαβιβασθέντων” παραστατικών, αναστολή λειτουργίας για 48 ώρες σε περίπτωση πολλών περιπτώσεων, με δημόσια δυσφημιστική αναγγελία. Το πιο προβληματικό στοιχείο είναι ότι οι κυρώσεις αυτές επιβάλλονται χωρίς να υπάρχει φοροδιαφυγή, απόκρυψη συναλλαγής ή ζημία του Δημοσίου — αλλά μόνο λόγω μιας τεχνικής αποτυχίας διαβίβασης.
Με βάση την ερμηνεία της Ε.2059/7.8.2025, που αναιρεί την προηγούμενη ερμηνεία του σχετικού άρθρου του ν.5104/2024, η ΑΑΔΕ επιβάλλει αναδρομικά πρόστιμα 250 ή 500 € σε μηδενικές δηλώσεις, από 19.4.2024 και μετά. Η κακή διατύπωση, οδηγεί σε αυθαίρετη επιβολή προστίμων ακόμη και όταν δεν υπάρχει υποχρέωση απόδοσης φόρου. Έτσι οι φορολογούμενοι και οι λογιστές τους μπλέκονται σε χρονοβόρες και κοστοβόρες προσφυγές στη ΔΕΔ και στα Διοικητικά Δικαστήρια.
Ταυτόχρονα υφίστανται τερατώδη πρόστιμα ΚΦΔ για το myDATA, κυρώσεις από 1.1.2026 για παραλείψεις στο ΓΕΜΗ , 10.000 € για Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων με ήδη γνωστά στοιχεία στην φορολογική αρχή από ΓΕΜΗ – ΑΑΔΕ, έως 1.000.000 € για παραβάσεις του ν.4557/2018 που συνθέτουν ένα εκρηκτικό περιβάλλον παραλογισμού και φόβου.
Βίαιη Ψηφιοποίηση – ΜyDATA
Το myDATA παρουσιάζεται ως ένα παράδειγμα διοικητικής αυθαιρεσίας και θεσμικής προχειρότητας. Εφαρμόστηκε χωρίς σοβαρό σχεδιασμό, χωρίς ουσιαστικές μελέτες και χωρίς ειλικρινή και εποικοδομητικό διάλογο με τους άμεσα εμπλεκόμενους. Αντί να ενισχύσει τη διαφάνεια και τον εκσυγχρονισμό, η ψηφιοποίηση δεν συνοδεύθηκε από απλοποίηση. Αντίθετα, πρόσθεσε υποχρεώσεις και εξαρτήσεις, επέβαλε επιπλέον κόστος και γραφειοκρατία στον ιδιωτικό τομέα (σύμφωνα με ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, το κόστος συμμόρφωσης για μικρές επιχειρήσεις είναι 10 φορές υψηλότερο ανά εργαζόμενο σε σχέση με μεγάλες), μετακύλησε κρατικές αδυναμίες σε λογιστές και μικρές επιχειρήσεις, λειτούργησε ως εργαλείο πίεσης και όχι υποστήριξης.
Η αποτυχία του συστήματος δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα κακού σχεδιασμού και αυταρχικής εφαρμογής, αδιαφορώντας πλήρως για την πραγματικότητα της αγοράς. Πέραν αυτού, η εφαρμογή του επιφέρει προβλήματα στην καθημερινότητα των επιχειρήσεων και των λογιστών. Η καθυστέρηση ενημέρωσης των ηλεκτρονικών βιβλίων με δαπάνες (όπως αποσβέσεις, απογραφές κ.ά.) που παρουσιάζεται, δημιουργεί καθυστέρηση στην οριστικοποίηση της περιοδικής δήλωσης ΦΠΑ και του Ε3. Τα παραστατικά (πώλησης και αγοράς) δεν μεταφέρονται αυτόματα από το myDATA στις δηλώσεις ΦΠΑ, προκαλώντας ασυμφωνίες και αυτό εμποδίζει την ορθή υποβολή, παρόλο που τα παραστατικά υπάρχουν καταχωρισμένα στο σύστημα. Μια διαδικασία που παλαιότερα ολοκληρωνόταν σε μία ημέρα, πλέον απαιτεί αρκετά μεγαλύτερα διαστήματα. Απαραίτητη είναι η άμεση οδηγία προς τους ελεγκτές να μην απαιτούν συμφωνία Ε3–myDATA για τις χρήσεις 2020–2025, λόγω δομικών προβλημάτων της πλατφόρμας.
Τα αιτήματα, λοιπόν, των λογιστών – φοροτεχνικών, όπως περιλαμβάνονται στο Υπόμνημα της ΕΦΕΕΑ, είναι τα εξής: 1) Πλήρη απεμπλοκή λογιστών από κυρώσεις του ν. 4557/2018. Άμεση απενεργοποίηση του νόμου. 2) Πραγματική αναγνώριση της ασθένειας, εφόσον υπάρχει αναρρωτική άδεια ή λοχεία. Οι δηλώσεις να υποβάλλονται εμπρόθεσμα τον επόμενο μήνα από τη λήξη της ανάρρωσης, εφόσον η ασθένεια διήρκησε μέχρι δύο μήνες, και στο μεθεπόμενο στις άλλες περιπτώσεις καθώς και στην κύηση–λοχεία. Για το διάστημα ασθένειας ή λοχείας, χορηγείται επίδομα ασθένειας και απαλλαγή από ασφαλιστικές εισφορές χωρίς απώλεια δικαιωμάτων. 3) MyDATA: Αποστολή μόνο εσόδων, χωρίς πρόστιμα ή μηδενισμό αποκλίσεων. 4) Κατάργηση του διαχωρισμού προστίμων ανάλογα με την κατηγορία των βιβλίων. Μη επιβολή αυτοτελών προστίμων για καθυστερήσεις μέχρι 4 μήνες, για την καθυστέρηση αυτή να τεκμαίρεται ανωτέρα βία. Σε κάθε ΑΦΜ να χορηγηθεί μόνιμη ταυτότητα οφειλής ή ένας μόνιμος κωδικός RF ανά είδος φόρου, ώστε να είναι δυνατή η πληρωμή της φορολογικής υποχρέωσης χωρίς η υποβολή της δήλωσης να είναι προαπαιτούμενο. Άμεση τροποποίηση της Ε. 2059/2025 είτε νομοθετική παρέμβαση, ώστε τα πρόστιμα να μην υπερβαίνουν το ποσό του φόρου που πράγματι προκύπτει ή να μην επιβάλλονται όταν δεν προκύπτει φόρος. 5) Επίλυση καθυστερήσεων στην πλατφόρμα “Τα Αιτήματά Μου”. Στελέχωση ΚΕΦΟΔΕ – ΚΕΒΕΙΣ. 6) Ενιαίες εκπτώσεις για έγκαιρη πληρωμή φόρου εισοδήματος με βάση καταληκτική ημερομηνία. 7) Οριστικοποίηση προσυμπληρωμένων δηλώσεων εισοδήματος την τελευταία ημέρα προθεσμίας. 8) Βιβλία και στοιχεία ως η μόνη βάση προσδιορισμού φόρων. Κατάργηση ν. 5073/2023. 9) Καθιέρωση Αυγούστου ως μήνα αδείας για τον κλάδο. Μετάθεση υποχρεώσεων σε Σεπτέμβριο. 10) Κατάργηση προστίμων για Μητρώο Δικαιούχων όπου τα στοιχεία υπάρχουν αλλού. Αυτόματη ενημέρωση από TAXIS και ΓΕΜΗ. 11) Αφορολόγητο 12.000 € και 3.000€/προστατευόμενο. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΡΓΑΝΗ, οι μισθοί αυξήθηκαν μόλις κατά 28% την πενταετία 2020–2024, ενώ οι φόροι εισοδήματος εκτινάχθηκαν κατά 118%, χωρίς να υπολογιστεί η έκρηξη του ΦΠΑ και η συνεχιζόμενη ακρίβεια. Ετήσια τιμαριθμοποίηση αφορολογήτου και φοροαπαλλαγών.
