Πολίτες ζητούν να ανασταλεί η αποξήλωση, επικαλούμενοι ζητήματα ενεργειακής ασφάλειας και συνταγματικότητας
Αίτηση ακύρωσης και αναστολής εκτέλεσης της κατεδάφισης των πέντε πύργων ψύξης των μονάδων I-V του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου κατέθεσαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας 50 πολίτες από διάφορες περιοχές της χώρας, στρεφόμενοι κατά της ΔΕΗ, του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και της ΡΑΑΕΥ. Όπως αναφέρει η συλλογικότητα “Πολίτες Ενέργεια SOS“, η προσφυγή υπογράφεται από 50 άτομα λόγω των δικονομικών περιορισμών του ΣτΕ, ενώ υποστηρίζουν ότι στηρίζεται από εκατοντάδες πολίτες και φορείς.
Σύμφωνα με το δελτίο Τύπου, οι προσφεύγοντες εκφράζουν την αντίθεσή τους στην προγραμματισμένη αποξήλωση των πύργων ψύξης, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, η καταστροφή των οποίων θα αποκλείσει οριστικά τη δυνατότητα μελλοντικής αξιοποίησης του λιγνίτη ως εγχώριας πηγής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης ή ενεργειακής κρίσης.
Όπως επισημαίνουν, η ΔΕΗ έχει ήδη προκηρύξει διαγωνισμό για την κατεδάφιση των πύργων και έχει υποβάλει αίτηση για την έκδοση άδειας κατεδάφισης, ενώ υποστηρίζουν ότι ούτε το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ούτε η ΡΑΑΕΥ έχουν παρέμβει στη διαδικασία.
Οι πολίτες υποστηρίζουν ακόμη ότι η κατεδάφιση δεν είναι αναγκαία για την εφαρμογή της υφιστάμενης ενεργειακής πολιτικής και ότι πλήττει την ενεργειακή εφεδρεία της χώρας. Επικαλούνται το άρθρο 106 του Συντάγματος, υποστηρίζοντας ότι η διατήρηση της δυνατότητας αξιοποίησης εγχώριων ενεργειακών πόρων αποτελεί υποχρέωση της Πολιτείας, ενώ σημειώνουν ότι δεν υπάρχει ολοκληρωμένο σχέδιο ενεργειακής εφεδρείας. Παράλληλα, αναφέρονται στο Σχέδιο Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Κινδύνων της ΡΑΑΕΥ, το οποίο, όπως σημειώνουν, επισημαίνει ότι η απόσυρση όλων των λιγνιτικών μονάδων μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα επάρκειας ισχύος και εφεδρειών.
Αναλυτικά
Προσφυγή πολιτών για την κατεδάφιση ενεργειακών υποδομών λιγνιτικών μονάδων στη Δ.Μακεδονία
28/7/2026
Βλέπουμε το διάστημα αυτό να επιταχύνονται οι διαδικασίες απαξίωσης και καταστροφής των ενεργειακών υποδομών της χώρας, με μη αναστρέψιμες παρεμβάσεις. Επόμενο βήμα του σχεδιασμού αυτού η αποξήλωση των πέντε πύργων ψύξης των μονάδων I-V του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου στην Κοζάνη.
Ως Έλληνες πολίτες των οποίων διακυβεύεται άμεσα το θεμελιώδες δικαίωμα στην ενεργειακή ασφάλεια καθώς και η άσκηση όλων των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων και ελευθεριών που προϋποθέτουν την κάλυψη των ενεργειακών μας αναγκών, ασκήσαμε ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας αίτηση ακύρωσης και αναστολής εκτέλεσης της κατεδάφισης των πύργων ψύξης, στρεφόμενοι κατά της ΔΕΗ, του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας και της ΡΑΑΕΥ, προκειμένου να αποτραπεί η παράνομη και αντισυνταγματική αυτή ενέργεια. Για λόγους αναγόμενους σε δικονομικούς περιορισμούς που ισχύουν στο Συμβούλιο της Επικρατείας ως προς τον ανώτατο αριθμό αιτούντων, την αίτηση υπογράφουν 50 μόνο πολίτες από όλα τα μέρη της Ελλάδος. Την αίτησή μας όμως στηρίζουν εκατοντάδες πολίτες και φορείς από διάφορες κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες σε κάθε γωνιά της χώρας μας.
Η κατεδάφιση των πέντε πύργων ψύξης των μονάδων I-V και συνοδών κτιριακών υποδομών στον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου Κοζάνης εξουδετερώνει με οριστικό και μη αναστρέψιμο τρόπο την κρισιμότερη ενεργειακή υποδομή της χώρας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από λιγνίτη. Αποκλείει έτσι κάθε δυνατότητα μελλοντικής αξιοποίησης του λιγνίτη, μοναδικής εγχώριας πηγής παραγωγής ενέργειας, για τη διασφάλιση της ενεργειακής εφεδρείας της χώρας σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης ή άλλης γεωπολιτικής, οικονομικής ή ενεργειακής κρίσης.
Οι πέντε πύργοι ψύξης αποτελούν αναπόσπαστο συστατικό και λειτουργικό στοιχείο των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, με κόστος κατασκευής του καθενός από αυτούς μεγαλύτερο των 100 εκατομμυρίων ευρώ. Στο πλαίσιο όμως της πολιτικής για ολοσχερή και οριστική παύση της λιγνιτικής δραστηριότητας και απόλυτη πλέον εξάρτηση της χώρας από εισαγόμενες πηγές ενέργειας (πετρέλαιο και φυσικό αέριο) και από ΑΠΕ, η κυβέρνηση δεν αποφάσισε απλώς τη θέση εκτός λειτουργίας των λιγνιτικών μονάδων αλλά κάτι εντελώς διαφορετικό: την καταστροφή των υποδομών που εγγυώνται την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας και έχουν χρηματοδοτηθεί από τους φορολογούμενους πολίτες επί σειρά δεκαετιών. Με το νόμο 4872/2021 για τη Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση καθώς επίσης και με την Προγραμματική Σύμβαση μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και των ανωνύμων εταιριών ΔΕΗ ΑΕ και «Μετάβαση ΑΕ» η οποία κυρώθηκε με το νόμο 4956/2022, μεγάλο μέρος των εδαφικών εκτάσεων της Δυτικής Μακεδονίας όπου βρίσκονται και οι πέντε πύργοι, οι οποίες είχαν απαλλοτριωθεί διαδοχικά για την άσκηση της λιγνιτικής δραστηριότητας, μεταβιβάστηκαν στη ΔΕΗ προκειμένου αυτή να ασκήσει εκεί ελεύθερα την αμιγώς πλέον επιχειρηματική της δραστηριότητα (παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ, αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας, παραγωγή ενέργειας από απορρίμματα κλπ).
Κατόπιν αυτού, η ΔΕΗ προκήρυξε διαγωνισμό για την κατεδάφιση των πύργων, ενώ έχει ήδη υποβάλει στην αρμόδια πολεοδομία αίτηση για την έκδοση άδειας κατεδάφισής τους, θεωρώντας προφανώς ότι οι πύργοι αυτοί ανήκουν πλέον στην ιδιωτική της περιουσία και μπορεί να τους διαχειρίζεται κατά βούληση. Για τον ίδιο άλλωστε λόγο ούτε ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ούτε η ΡΑΑΕΥ, μολονότι αρμόδιες αρχές για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, δεν έχουν μέχρι τώρα παρέμβει στη διαδικασία.
Η κατεδάφιση των κρίσιμων αυτών υποδομών, ενώ δεν είναι διόλου αναγκαία για την εφαρμογή της ενεργειακής πολιτικής της κυβέρνησης όσον αφορά το προτιμώμενο ενεργειακό μείγμα -πολιτική η οποία άλλωστε μεταβάλλεται διαρκώς και εξαρτάται από πλήθος εξωγενών παραγόντων- πλήττει καίρια και ανεπανόρθωτα μια εντελώς διαφορετική πολιτική, την ενεργειακή εφεδρεία της χώρας. Η υποχρέωση της Πολιτείας να διασφαλίζει την ενεργειακή αυτονομία της χώρας στηριζόμενη σε εγχώριες πηγές, εν προκειμένω δηλ. το λιγνίτη, πηγάζει από το άρθρο 106 του Συντάγματος, ως αναγκαία προϋπόθεση για την εκπλήρωση των εκεί ρητά αναφερομένων συνταγματικών σκοπών και, συγκεκριμένα, την εδραίωση της κοινωνικής ειρήνης, την προστασία του γενικού συμφέροντος και την απαγόρευση ανάπτυξης της ιδιωτικής πρωτοβουλίας σε βάρος της ελευθερίας, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας ή σε βλάβη της εθνικής οικονομίας.
Είναι προφανές ότι η διασφάλιση ενεργειακής εφεδρείας, δηλαδή η διαρκής ικανότητα της χώρας να ενεργοποιεί σε περίπτωση ανάγκης εγχώριες πηγές παραγωγής ενέργειας για την κάλυψη των αναγκών των πολιτών της, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την εκπλήρωση όλων των συνταγματικών υποχρεώσεων του κράτους και την άσκηση όλων των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων των πολιτών. Την στιγμή αυτή η κατεδάφιση υποδομών κρίσιμων για την επαναλειτουργία των λιγνιτικών μονάδων σε περίπτωση ανάγκης λαμβάνει χώρα κατά παραβίαση του άρθρου 106 του Συντάγματος, χωρίς η χώρα να διαθέτει ολοκληρωμένο και ειδικά τεκμηριωμένο Σχέδιο Ενεργειακής Εφεδρείας, ενώ, εξάλλου, το ίδιο το Σχέδιο Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Κινδύνων (απόφαση ΡΑΑΕΥ /6.3.2026), το οποίο εκδόθηκε κατ’ επιταγή Κανονισμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναφέρει ότι η απόσυρση όλων των λιγνιτικών μονάδων οδηγεί σε «εμφάνιση προβλημάτων στην επάρκεια ισχύος και αδυναμία εξασφάλισης των προβλεπόμενων εφεδρειών».
