Λιγότερο χιόνι και θερμότερος χειμώνας πριν από την αντιπυρική περίοδο
Καμένες εκτάσεις 1.510 στρεμμάτων στη Δυτική Μακεδονία καταγράφει η «Ανασκόπηση Αντιπυρικής Περιόδου 2026», με βάση τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφοριών για τις Δασικές Πυρκαγιές, EFFIS. Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης στοιχεία για τις συνθήκες που προηγήθηκαν της αντιπυρικής περιόδου, με σημαντικές αρνητικές αποκλίσεις στη χιονοκάλυψη της περιοχής και υψηλότερες από τις κανονικές θερμοκρασίες.
Αναλυτικά, τα δεδομένα πυρκαγιών που χρησιμοποιούνται καλύπτουν το διάστημα από την 1η Μαΐου έως τις 20 Οκτωβρίου 2026. Οι συντάκτες διευκρινίζουν ότι το EFFIS καταγράφει κυρίως περιστατικά με έκταση μεγαλύτερη από 200–300 στρέμματα και δεν αποτυπώνει το σύνολο των πυρκαγιών. Οι αριθμοί χρησιμοποιούνται για τη σύγκριση με προηγούμενα έτη, με την ίδια πηγή δεδομένων.
Η ανασκόπηση αποτελεί συνεργασία της Πυρομετεωρολογικής Ομάδας FLAME του METEO/Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, της WWF Ελλάς και του Firewatch – Παρατηρητηρίου για τις Δασικές Πυρκαγιές.
Λιγότερη χιονοκάλυψη πριν από την αντιπυρική περίοδο
Στη Δυτική Μακεδονία, η αρνητική απόκλιση της χιονοκάλυψης κατά τους χειμερινούς μήνες, από τον Δεκέμβριο έως τον Φεβρουάριο, έφτασε το −30,9%. Για ολόκληρο το διάστημα Σεπτεμβρίου 2025–Μαΐου 2026, η αντίστοιχη απόκλιση ήταν −13,6%, σε σύγκριση με την κλιματική περίοδο αναφοράς 1991–2020.
Παράλληλα, κατά το διάστημα Οκτωβρίου 2025–Απριλίου 2026, η Δυτική Μακεδονία και η Ήπειρος κατέγραψαν τις υψηλότερες θετικές αποκλίσεις της μέσης ημερήσιας θερμοκρασίας μεταξύ των Περιφερειών, κατά 1,4 βαθμούς Κελσίου. Η έκθεση επισημαίνει ότι οι υψηλότερες για την εποχή θερμοκρασίες συνέβαλαν στη μειωμένη χιονοκάλυψη.
Για την ίδια την αντιπυρική περίοδο, η Δυτική Μακεδονία περιλαμβάνεται στις Περιφέρειες όπου η μέση πυρομετεωρολογική επικινδυνότητα ήταν χαμηλότερη από την αναμενόμενη. Η συγκεκριμένη ανάλυση καλύπτει το διάστημα 1ης Μαΐου–15ης Οκτωβρίου 2026 και συγκρίνεται με το αντίστοιχο διάστημα της περιόδου 1991–2020.
Δώδεκα πυρκαγιές έκαψαν το 80% των χαρτογραφημένων εκτάσεων
Σε όλη τη χώρα, το EFFIS χαρτογράφησε 60 περιστατικά, με συνολική καμένη έκταση 353.960 στρεμμάτων. Περισσότερα από 281.000 στρέμματα, περίπου το 80% του συνόλου, αποδίδονται σε μόλις 12 πυρκαγιές. Οι χαρτογραφημένες καμένες εκτάσεις ήταν περίπου 29% χαμηλότερες από τον μέσο όρο της περιόδου 2006–2025.
Ωστόσο, συνυπολογίζοντας τα μικρότερα περιστατικά, οι συντάκτες εκτιμούν ότι το πραγματικό σύνολο των καμένων εκτάσεων ενδέχεται να ξεπερνά τα 400.000 στρέμματα.
Οι βελτιώσεις, οι αδυναμίες και οι προτάσεις για την αντιπυρική προστασία
Στα θετικά της αντιπυρικής περιόδου, καταγράφουν τη βελτίωση στη διερεύνηση των αιτίων, την αποτελεσματική αρχική αντιμετώπιση των περισσότερων πυρκαγιών και τη συστηματική δράση των επίγειων δυνάμεων κατά τη νύχτα.
Θετικά αξιολογούνται επίσης η χρήση μηχανημάτων έργου για αντιπυρικές ζώνες, η επίσημη κινητοποίηση των εθελοντικών οργανώσεων και η διάθεση μέσων ατομικής προστασίας, με εξαίρεση τις στολές.
Στις αδυναμίες περιλαμβάνονται η συνεχιζόμενη δυσκολία διαχείρισης μεγάλων πυρκαγιών, η μείωση των πόρων πρόληψης καθώς ολοκληρώνεται σταδιακά το «AntiNERO», η έλλειψη ελεύθερα διαθέσιμων δεδομένων για τα αίτια και η απουσία ολοκληρωμένου οικονομικού απολογισμού.
Επισημαίνονται ακόμη καθυστερήσεις στην εφαρμογή θεσμικών προβλέψεων, ανεπαρκής προτεραιότητα στην προστασία ευάλωτων οικοσυστημάτων, περιορισμένη επιχειρησιακή αξιοποίηση των ΕΜΟΔΕ και προβλήματα στον εξοπλισμό και στις διαδικασίες υποστήριξης των εθελοντών.
Οι προτάσεις περιλαμβάνουν νέες πηγές χρηματοδότησης της πρόληψης, μετρήσιμους στόχους μείωσης των ενάρξεων πυρκαγιών, χαρτογράφηση του κινδύνου και αυστηρή συντήρηση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας.
Ζητούν επίσης ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας Ελλάδας–Βουλγαρίας, καλύτερη ετοιμότητα με βάση τις καιρικές συνθήκες και την κατάσταση της βλάστησης, προστασία των εκτάσεων που αναγεννώνται, δημόσια καταγραφή δαπανών και αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας τους.
Τέλος, υπογραμμίζουν την εφαρμογή της θεσμοθετημένης διαδικασίας αποκόμισης διδαγμάτων μετά από κάθε αντιπυρική περίοδο ή σημαντική πυρκαγιά.
Θένια Βασιλειάδου – www.xronos-kozanis.gr
