Η χορογράφος Ίρις Καραγιάν μιλά στο «Χ»
Μια παράσταση σύγχρονου χορού που γεννήθηκε μέσα από τα βιώματα μιας εποχής έντασης, βίας και ψηφιακής υπερδιέγερσης φτάνει στο ΔΗΠΕΘΕ Κοζάνης. Το «Kill the Movement» της χορογράφου Ίρις Καραγιάν, έργο που έκανε πρεμιέρα στην Αθήνα το 2024 και συνεχίζει την πορεία του με περιοδεία, αποτελεί μια ιδιαίτερη σκηνική πρόταση που συνδυάζει σώμα, κίνηση, ψηφιακή εικόνα και κείμενο. Μέσα από τη δράση δύο χορευτών και ένα πολυμεσικό περιβάλλον, η παράσταση επιχειρεί να μιλήσει για τον τρόπο με τον οποίο η βία, οι εικόνες και τα ερεθίσματα της καθημερινότητας, ιδίως μέσα από το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, διαπερνούν τη συνείδηση και το σώμα. Για το κοινό της Κοζάνης, που δεν έχει συχνά την ευκαιρία να παρακολουθήσει παραστάσεις σύγχρονου χορού τέτοιου επιπέδου, η παρουσίαση του έργου αποτελεί μια ξεχωριστή πολιτιστική στιγμή.
Η παράσταση «Kill the Movement» γεννήθηκε από μια ανάγκη καλλιτεχνικού αναστοχασμού πάνω σε όσα χαρακτηρίζουν τη σύγχρονη εποχή. Όπως εξηγεί η χορογράφος Ίρις Καραγιάν, μιλώντας στο «Χ», το έργο δημιουργήθηκε μέσα από την έντονη αίσθηση ότι η βία, η οργή και η διαρκής έκθεση σε εικόνες και πληροφορίες, ιδιαίτερα μέσα από το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, επηρεάζουν βαθιά τον τρόπο με τον οποίο βιώνουμε την καθημερινότητα. «Αυτό που με οδήγησε ήταν αυτό που αισθανόμουν, τα βιώματα της εποχής αυτής, οι καταστάσεις της βίας όπως τις βλέπουμε και στο διαδίκτυο, στα social media, όπως δηλαδή περνάνε στο σώμα μας και στη συνείδησή μας, στην καθημερινότητά μας», σημειώνει.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο δημιουργήθηκε μια παράσταση που επιχειρεί να μιλήσει για το πώς αυτές οι εμπειρίες ενσωματώνονται στον άνθρωπο και πώς διαμορφώνουν τη συλλογική και προσωπική μνήμη. Η σκηνική δράση εξελίσσεται γύρω από δύο χορευτές που κινούνται σε ένα φανταστικό περιβάλλον, το οποίο θυμίζει εικονικό παιχνίδι μάχης. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, αυτό το «πεδίο μάχης» που παρουσιάζεται στη σκηνή λειτουργεί ως μεταφορά για την καθημερινή εμπειρία του ανθρώπου μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο αντιφάσεις και εντάσεις. «Νομίζω ότι βρισκόμαστε όλοι μέσα σε αυτό το πεδίο της μάχης σε καθημερινή βάση», εξηγεί η δημιουργός. «Στην πραγματική μας ζωή βρισκόμαστε σε ένα τέτοιο φανταστικό αλλά και πραγματικό πεδίο μάχης και το ερώτημα είναι πώς αντιδρούμε σε αυτά που συμβαίνουν γύρω μας».
Η αισθητική της παράστασης βασίζεται στην απουσία σκηνικών και στην έντονη κινητική δράση των ερμηνευτών. Οι χορευτές κινούνται σαν να βρίσκονται μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον σύγκρουσης, χωρίς όμως να υπάρχει πραγματικός αντίπαλος ή σκηνικό στοιχείο που να το υποδηλώνει. Η ένταση προκύπτει από την ερμηνευτική κατάσταση των σωμάτων, από την κίνηση και από τη σχέση τους με τον χώρο.
Η συνεργασία της χορογράφου με τους ερμηνευτές αποτελεί κεντρικό στοιχείο της δημιουργικής διαδικασίας. Η Ίρις Καραγιάν περιγράφει μια ιδιαίτερα στενή και δημιουργική σχέση με τους χορευτές, η οποία βασίζεται στην κινητική έρευνα και στην εξερεύνηση της επιτελεστικής κατάστασης. «Δουλεύουμε πολύ με την κίνηση, με το πώς δημιουργείται, πώς επεξεργάζεται και πώς εκτελείται. Υπάρχει ένα μεγάλο κομμάτι κινητικής έρευνας και επιτελεστικής κατάστασης», αναφέρει.
Παράλληλα με την κίνηση, σημαντικό ρόλο στη δραματουργία της παράστασης παίζει το πολυμεσικό υλικό που χρησιμοποιείται. Στην παράσταση προβάλλεται ένα βίντεο που λειτουργεί ως ένα είδος κολάζ, αποτελούμενο από αρχειακό οπτικοακουστικό υλικό, εικόνες και φράσεις που έχουν συλλεχθεί από το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το υλικό αυτό δεν λειτουργεί απλώς ως συνοδευτικό στοιχείο, αλλά ως μέρος της δραματουργίας, δημιουργώντας ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο τοποθετείται η σκηνική δράση.
Όπως σημειώνει η ίδια, το βίντεο «δίνει ένα πλαίσιο που μπορεί να είναι κοινωνικοπολιτικό ή χωροχρονικό», αφήνοντας ταυτόχρονα χώρο στον θεατή να δημιουργήσει τις δικές του συνδέσεις και ερμηνείες. Η ανάγνωση της παράστασης, όπως υπογραμμίζει, είναι σε μεγάλο βαθμό προσωπική εμπειρία για τον κάθε θεατή.
Η παράσταση έκανε πρεμιέρα στην Αθήνα το 2024 και συνεχίζει την πορεία της μέσα από μια περιοδεία σε πόλεις της Ελλάδας. Για τη δημιουργική ομάδα, η παρουσίαση του έργου εκτός Αθήνας αποτελεί συνειδητή επιλογή, καθώς δίνει τη δυνατότητα σε κοινά που δεν έχουν συχνά πρόσβαση σε τέτοιες παραγωγές να παρακολουθήσουν σύγχρονο χορό. «Θέλαμε να βγούμε στην περιφέρεια, σε πόλεις όπου δεν υπάρχει συχνά η δυνατότητα να δουν τέτοιες παραστάσεις», σημειώνει η Ίρις Καραγιάν, επισημαίνοντας ότι η περιοδεία αποτελεί και μια διαδικασία εξέλιξης του ίδιου του έργου. Κάθε νέος χώρος, κάθε διαφορετική σκηνή και κάθε νέο κοινό επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο βιώνεται και παρουσιάζεται η παράσταση.
Η παρουσίαση του «Kill the Movement» στην Κοζάνη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι παραστάσεις σύγχρονου χορού δεν είναι συχνές στην περιοχή. Η ίδια η δημιουργός αναγνωρίζει αυτή την πραγματικότητα και εκφράζει την επιθυμία της ομάδας να έρθει σε επαφή με το κοινό της πόλης. «Θέλουμε πάρα πολύ να έρθει ο κόσμος, ακόμη και από περιέργεια, να δώσει την προσοχή του για τα πενήντα λεπτά που διαρκεί η παράσταση και να είναι εκεί μαζί μας», λέει, τονίζοντας ότι στόχος είναι η παράσταση να αποτελέσει μια κοινή εμπειρία για όλους όσοι θα βρεθούν στον χώρο του θεάτρου.
Για την ίδια, το ζωντανό θέαμα έχει ιδιαίτερη σημασία ακριβώς επειδή δημιουργεί αυτή τη συλλογική εμπειρία. Η παράσταση δεν επιδιώκει απλώς να προσφέρει μια αισθητική εμπειρία, αλλά να ενεργοποιήσει τη σκέψη και το συναίσθημα του θεατή. «Αυτό που προκαλεί συνήθως η παράσταση είναι ότι βάζει τον άλλον σε σκέψη. Θέλουμε να παρακινήσουμε τη σκέψη, το συναίσθημα, τις αισθήσεις. Να γίνει μια ζωντανή εμπειρία που μπορεί να λειτουργεί και σε βάθος χρόνου», σημειώνει.
Παράλληλα, η ίδια δεν κρύβει τον προβληματισμό της για την κατάσταση του σύγχρονου χορού στην Ελλάδα. Όπως επισημαίνει, το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη δημιουργικών ιδεών, αλλά η απουσία υποδομών και χώρων όπου μπορεί να αναπτυχθεί συστηματική καλλιτεχνική και ερευνητική δραστηριότητα. «Δεν υπάρχουν οργανισμοί και χώροι στους οποίους μπορείς να κάνεις χορογραφική έρευνα ή να αναπτύξεις θεωρία και πράξη», τονίζει, επισημαίνοντας ότι η σύγχρονη χορευτική δημιουργία δεν έχει ακόμη ενταχθεί ουσιαστικά στο θεατρικό οικοσύστημα της χώρας, ούτε στα θέατρα της Αθήνας ούτε στην περιφέρεια.
Παρά τις δυσκολίες αυτές, παραστάσεις όπως το «Kill the Movement» αποδεικνύουν ότι ο σύγχρονος χορός μπορεί να συνεχίσει να δημιουργεί έργα που συνομιλούν με την εποχή και με τα ερωτήματα της κοινωνίας. Για το κοινό της Κοζάνης, η παρουσίαση της παράστασης αποτελεί μια σπάνια ευκαιρία να παρακολουθήσει από κοντά μια σύγχρονη καλλιτεχνική πρόταση που συνδυάζει έντονη σωματικότητα, πολυμεσικά στοιχεία και έναν ουσιαστικό διάλογο με την πραγματικότητα.
Θένια Βασιλειάδου – www.xronos-kozanis.gr
